Адкрыць галоўнае мэню

Наро́ўля — места ў Беларусі, на правым беразе Прыпяці. Адміністрацыйны цэнтар Нараўлянскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва на 2018 год — 8046 чалавек[1]. Знаходзіцца за 125 км ад Гомелю, за 25 км ад чыгуначнай станцыі Ельск (лінія Каленкавічы — Оўруч). Аўтамабільныя дарогі злучаюць места з Мазыром і Ельскам. Прыстань на Прыпяці. У выніку катастрофы на ЧАЭС апынулася ў зоне радыяактыўнага забруджваньня.

Нароўля
трансьліт. Naroŭlia
Альтанка-маяк
Альтанка-маяк
Coat of Arms of Naroŭla, Belarus.svg
Герб Нароўлі


Горад з: 1971
Краіна: Беларусь
Вобласьць: Гомельская
Раён: Нараўлянскі
Насельніцтва: 8046 чал. (2018)[1]
Часавы пас: UTC+3
Тэлефонны код: +375 2355
Паштовыя індэксы: 247801, 247802
Нумарны знак: 3
Геаграфічныя каардынаты: 51°48′ пн. ш. 29°30′ у. д. / 51.8° пн. ш. 29.5° у. д. / 51.8; 29.5Каардынаты: 51°48′ пн. ш. 29°30′ у. д. / 51.8° пн. ш. 29.5° у. д. / 51.8; 29.5
Нароўля на мапе Беларусі ±
Нароўля
Нароўля
Нароўля
Нароўля
Нароўля
Нароўля
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы

Нароўля — даўняе мястэчка гістарычнай Мазыршчыны (частка Меншчыны), на ўсходзе Палесься. Да нашага часу тут захаваўся палацава-паркавы комплекс Горватаў у стылі клясыцызму, помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва XIX ст. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучалася каталіцкая капліца, помнік архітэктуры XIX ст., зьнішчаны савецкімі ўладамі.

Зьмест

ГісторыяРэдагаваць

Вялікае Княства ЛітоўскаеРэдагаваць

Упершыню Нароўля ўпамінаецца ў XVIII стагодзьдзі як мястэчка ў Мазырскім павеце Менскага ваяводзтва, уладаньне Аскеркаў[2]. У 1750—1751 гадох мястэчка стала аб’ектам нападаў украінскіх гайдамакаў.

Каля 1760 году М. Аскерка заснаваў у Нароўлі царкву Яна Багаслова.

Пад уладай Расейскай імпэрыіРэдагаваць

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Нароўля апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе стала цэнтрам воласьці Рэчыцкага павету. На 1795 год тут было 37 двароў[2]. У 1800 годзе каля мястэчка пачалі працаваць гута і вінакурны завод.

Паводле вынікаў перапісу 1897 году, у Нароўлі дзейнічалі царква, школа і каталіцкая капліца, з 1913 году пачала працаваць кандытарская фабрыка.

Найноўшы часРэдагаваць

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Нароўля абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе Нароўлю вярнулі БССР, дзе яна стала цэнтрам раёну (у 1962—1965 гадох у Ельскім раёне). У 1930-я гады савецкія ўлады ўзарвалі каталіцкую капліцу, помнік архітэктуры XIX ст.[3] 27 верасьня 1938 году паселішча атрымала афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу і ўвайшло ў склад Палескай вобласьці (з 1954 году ў Гомельскай вобласьці).

У Другую сусьветную вайну з 27 жніўня 1941 да 30 лістапада 1943 году Нароўля знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. 3 лістапада 1971 году паселішча атрымала статус места. 20 верасьня 1998 году адбылося ўрачыстае асьвячэньне касьцёла Сьвятога Крыжа[4].

НасельніцтваРэдагаваць

ДэмаграфіяРэдагаваць

 
  • XVIII стагодзьдзе: 1795 год — 139 чал.[2]
  • XIX стагодзьдзе: 1885 год — 452 чал.[5]; 1897 год — 1,1 тыс. чал.
  • XX стагодзьдзе: 1941 год — 4,7 тыс. чал.; 1959 год — 4,8 тыс. чал.; 1970 год — 6,6 тыс. чал.; 1991 год — 10,8 тыс. чал.; 1998 год — 7,1 тыс. чал.[6]
  • XXI стагодзьдзе: 2004 год — 8,0 тыс. чал.; 2006 год — 8,5 тыс. чал.; 2008 год — 8,4 тыс. чал.; 2009 год — 8110 чал.[7]; 2016 год — 7929 чал.[8]; 2017 год — 7910 чал.[9]; 2018 год — 8046 чал.[1]

АдукацыяРэдагаваць

У Нароўлі працуюць 3 сярэднія школы, 4 дашкольныя ўстановы.

МэдыцынаРэдагаваць

Мэдычнае абслугоўваньне насельніцтва ажыцьцяўляе меская лякарня.

КультураРэдагаваць

Дзейнічае дом культуры, кінатэатар.

Мас-мэдыяРэдагаваць

Выдаецца раённая газэта «Прыпяцкая праўда».

ЗабудоваРэдагаваць

У 1981 годзе зьявіўся праект дэталёвага пляну цэнтру Нароўлі. Асноўныя вуліцы места забудоўваюцца 2—5-павярховымі дамамі. Утварылася некалькі мікрараёнаў. Рака Нараўлянка падзяляе места на 2 жылыя масівы — заходні і ўсходні.

ЭканомікаРэдагаваць

Прадпрыемствы харчовай, будаўнічых матэрыялаў прамысловасьці.

Турыстычная інфармацыяРэдагаваць

 
Палац Горватаў

ІнфраструктураРэдагаваць

Дзейнічае Нараўлянскі этнаграфічны музэй. Спыніцца можна ў мескай гасьцініцы[10].

СлавутасьціРэдагаваць

 
Парк з боку Прыпяці
  • Забудова гістарычная (канец ХІХ ст.; фрагмэнты)
  • Могілкі юдэйскія
  • Палацава-паркавы комплекс Горватаў (XIX ст.)

Каля Нароўлі — паселішча эпохі бронзавага веку.

Страчаная спадчынаРэдагаваць

  • Капліца (XIX ст.)
  • Сынагога (XVIII ст.)
  • Царква Сьвятога Апостала Яна Багаслова (1760)

АсобыРэдагаваць

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ а б в Численность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа(рас.) Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь
  2. ^ а б в ВКЛ. Энцыкл. Т. 2. — Менск, 2005. С. 348.
  3. ^ Кулагін А. Каталіцкія храмы Беларусі. — Менск, 2008. С. 442.
  4. ^ Нароўля — парафія Узвышэння Святога Крыжа, Catholic.by
  5. ^ Jelski A. Narowla // Słownik geograficzny... T. VI. — Warszawa, 1885. S. 917.
  6. ^ ЭГБ. Т. 5. — Менск, 1999. С. 296.
  7. ^ Перепись населения — 2009. Гомельская область(рас.) Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь
  8. ^ Численность населения на 1 января 2016 г. и среднегодовая численность населения за 2015 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа(рас.) Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь
  9. ^ Численность населения на 1 января 2017 г. и среднегодовая численность населения за 2016 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа(рас.) Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь
  10. ^ Туристская энциклопедия Беларуси. — Менск, 2007.

ЛітаратураРэдагаваць

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць