Галоўная старонка

Вітаем у Вікіпэдыі,
вольнай энцыкляпэдыі, якую можа рэдагаваць кожны.
Этнаграфічная мапа 1943 году

Летувізацыя — палітыка насаджэньня летувіскай мовы і культуры сярод нелетувіскага насельніцтва колішняга Вялікага Княства Літоўскага, а таксама прапаганды летувіскай шавіністычнай інтэрпрэтацыі гісторыі ВКЛ.

Складаецца з атаясамліваньня гістарычных Літвы і ліцьвінаў з сучаснымі Летувой і летувісамі, перакручваньня традыцыйных гістарычных назваў мясцовасьцяў і імёнаў людзей у іншых мовах паводле іх формаў зь летувіскай мовы, дэнацыяналізацыі жыхароў этнічнай тэрыторыі беларусаў з паступовым пераводам адукацыі і мас-мэдыя на летувіскую мову дзеля асыміляцыі мясцовага насельніцтва летувісамі. Умовы для летувізацыі склаліся па анэксіі Вялікага Княства Літоўскага Расейскай імпэрыяй, калі адбылося замацаваньне назвы Літва за Жамойцю і жамойтамі. Дзеячы жамойцкага нацыянальнага абуджэньня дзеля забесьпячэньня свайму руху гістарычнай асновы выкарысталі назву старажытнай літоўскай дзяржавы, а ня ўласнага Жамойцкага княства. На згоду і пры падтрымцы расейскіх уладаў, імпэрскім інтарэсам якіх адпавядала прывязваньне гісторыі ВКЛ да нашчадкаў балтыйскай меншасьці, а не беларусаў, летувісы выбудавалі міт пра ВКЛ як выняткова летувіскую дзяржаву. Гэты міт стаў падмуркам, на якім летувіскія дзеячы пачалі будаваньне новай летувіскамоўнай дзяржавы. Прэтэнзіі Летувы на пераемнасьць з ВКЛ падмацавала атрыманьне ёй старажытнай літоўскай сталіцы Вільні і сталічнага Віленскага краю — насуперак волі мясцовага насельніцтва — у выніку злачыннай змовы паміж сталінскім СССР і гітлераўскім Трэцім Райхам у пачатку Другой сусьветнай вайны. Савецкія ўлады дазволілі летувісам нацыяналістычную ідэалёгію, заснаваную на міце пра ВКЛ як старажытную летувіскую дзяржаву, што засьведчыла ўнікальнасьць і вынятковасьць становішча Летувы ў параўнаньні зь іншымі савецкімі рэспублікамі. Па распадзе СССР заснаваная на мітах і стэрэатыпах гістарычная навука працягвае выступаць часткай дзяржаўнай ідэалёгіі Летувы, што знаходзіць падтрымку ў Расеі.
(артыкул цалкам…)

Выданьні кнігі

«Як вада, як агонь» — першая і дагэтуль найбольш поўная анталёгія беларускай паэзіі ў перакладзе на ангельскую мову, якая зьмяшчае творы з 1828 году.

Выдадзеная ў 1971 годзе ў сэрыі «Калекцыя рэпрэзэнтатыўных твораў ЮНЭСКА» у лёнданскім выдавецтве «Джордж Ален і Анўін». Перакладніца ўсіх твораў — брытанская журналістка і паэтка Вера Рыч. Кнігу сумесна фінансавалі ЮНЭСКА і Нацыянальная камісія БССР па справах ЮНЭСКА. Налічвае 221 верш і паэтычны фрагмэнт 41-го аўтара на 347 старонках. Пачынаецца творамі Паўлюка Багрыма, Францішка Багушэвіча і Янкі Лучыны, і заканчваецца Аркадзем Куляшовым і Максімам Танкам.
(артыкул цалкам…)

Актуальныя падзеі

  • Засталося 4615 артыкулаў да 85 000.
  • «Азіяцкі месяц» стварэньня артыкулаў пра краіны Азіі (16 лістапада15 сьнежня).
  • Чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году (20 лістапада18 сьнежня)
  • У Латвіі анулявалі ліцэнзію расейскага тэлеканалу «Дождь» (6 сьнежня)
  • У Манголіі пачаліся антыкарупцыйныя пратэсты (5 сьнежня)
  • У Расеі адбыліся выбухі на двух аэрадромах: у Саратаўскай і Разанскай абласьцях (5 сьнежня)
  • Памёр Вітаўт Кіпель, патрыярх беларускай дыяспары, старшыня Беларускага Інстытуту Навукі й Мастацтва (4 сьнежня)
  • Эўразьвяз ухваліў столь цэнаў на расейскую нафту ў памеры $60 (3 сьнежня)

Гэты дзень у гісторыі

Жыгімонт Стары

8 сьнежня: Дзень канстытуцыі ў Румыніі і ва Ўзбэкістане

  • 1409Вялікая вайна: у Берасьці скончылася нарада Ягайлы і Вітаўта пра плян супольных вайсковых дзеяньняў супраць Тэўтонскага ордэна
  • 1432Грамадзянская вайна ў ВКЛ: паміж войскамі вялікіх князёў Сьвідрыгайлы і Жыгімонта Кейстутавіча адбываецца Ашмянская бітва
  • 1506 — абраньне вялікага князя літоўскага Жыгімонта Старога (на выяве) каралём польскім
  • 1812Вайна 1812 году: войскі Расейскай імпэрыі займаюць Горадню
  • 1854Папа рымскі Піюс IX абвясьціў дагмат Беззаганнага зачацьця Панны Марыі
  • 1926 — да БССР далучыліся Гомельскі і Рэчыцкі паветы колішняй Гомельскай губэрні РСФСР
  • 1991 — падпісаньне Белавескіх пагадненьняў, якія паклалі канец існаваньню СССР
  • Ці ведаеце вы...

    З новых артыкулаў (1—30 лістапада)
    Гэта разьдзел Вікіпэдыі на беларускай мове клясычным правапісам. Існуе шмат іншых моўных разьдзелаў, зь якіх больш за 1 000 000 артыкулаў маюць:
    Вікіпэдыя працуе на магутнасьцях Фундацыі «Вікімэдыя», якая апэруе і некаторымі іншымі шматмоўнымі і вольнымі праектамі.


    Мова