Румбольд Валімонтавіч

Румбольд Валімонтавіч (Рамбольд Валімунтавіч; 1371 — лістапад 1432) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Староста генэральны жамойцкі (1409—1411), маршалак земскі (1412—1432), намесьнік віцебскі (упамінаецца ў 1422[a]).

Румбольд Валімонтавіч
POL COA Zadora.svg
Герб «Задора»
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся 1371(1371)
Памёр 1432(1432)
Род Кезгайлы[d] і Валімонтавічы гербу Задора[d]
Бацькі Валімонт Бушкавіч
Дзеці Міхал

ІмяРэдагаваць

Імя Румбольд, відаць, зьмяшчае той жа фармант (-валд-, -вольт-), што і імя Рагвалода — першага гістарычна вядомага полацкага князя[1], а таксама імёны іншых полацкіх князёў — Валадар (Валадар Глебавіч) і Ўладзімер (Уладзімер Полацкі)[2].

Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, які адзначае імавернасьць повязі ліцьвінаў з палабскімі люцічамі, аднак больш імаверным лічыць іх германскае паходжаньне, разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў. Паводле Алёхны Дайліды, імя Румбольд (Ромвальт) складаецца з двух фармантаў: -ром- (германскія імёны Romard, Romoin), які тлумачыцца ад германскага hruom 'слава, славутасьць', і -валд- (-вольт-) (усходнегерманскія імёны Valdemarus, Arvaldus, Sigisvultu), які тлумачыцца ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'[3]. Такім парадкам, імя Румбольд азначае «слаўны ўладаю» (або «слаўны адвагаю», калі другі фармнт bald 'сьмелы, адважны') і адпавядае германскаму імю Romualt (або Rumbold)[4].

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: Rombald (1407 год), Rombolt Volimontonis (1409 год), Rambold (1409 год), Rumpold capitaneus Samagittarum (1411 год), Rumpold ducatus nostri marschalkus (1412 год), Rambold (1414 год), Rumbold marschalkus tocius Lythuanie (1415 год), Rumboldus (1429 год), Rumbold marschalkus terre nostre Lythuanie (1430 год), Rumpold (1432 год)[5], Lampert alias Rambalt Wolymunthowicz, Ramold, Rumpoldus, Rombold, Rammolt, Romolt, Romald[6].

БіяграфіяРэдагаваць

Зь літоўскага баярскага роду, сын Валімонта Бушкавіча. Меў братоў Яўнута, Кезгайлу, Шадзібора, Судзівоя і Гудзігерда.

Адзін з радцаў вялікага князя Вітаўта. У 1409 годзе ўпамінаецца пад хрысьціянскім імем Лямбэрт. Паводле Яна Длугаша, у чэрвені 1409 году на загад Вітаўта выправіўся з войскам у Жамойць, дзе заняў усе нямецкія замкі і ўзяў у палон ордэнскага фогта Жамойці Міхайла Кухмайстра і такім спосабам вярнуў гэтую зямлю пад уладу ВКЛ[7][b]. Ачольваў дэлегацыю ВКЛ на Канстанцкім саборы (1414—1418).

Падтрымліваў Сьвідрыгайлу. У лістападзе 1432 году быў разам з братам Яўнутам пакараны сьмерцю на загад Жыгімонта Кейстутавіча.

Меў сына Міхала, які ў сярэдзіне XV стагодзьдзя атрымаў ад вялікага князя Казімера 7 сялянскіх сем’яў у Вількамірскім старостве. Трымаў палову Блужаў у Крэўскім старостве[8][9][c].

ЗаўвагіРэдагаваць

  1. ^ Як староста віцебскі выступае ў Мельніцкай дамове 1422 году
  2. ^ Ян Длугаш пазначыў гэтыя падзеі пад 1408 годам, назваўшы Румбольда маршалкам, але як маршалак ён выступае толькі ад 1412 году, і падзеі адбываліся ў 1409 годзе
  3. ^ Другую палову Блужаў трымаў за выслугу Андрэй Друцкі (памёр у 1399 годзе на Ворскле), а пазьней яго беспатомныя нашчадкі, гэтую палову як вымарачную Вітаўт 19 красавіка 1411 году перадаў Віленскаму капітулу

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 17.
  2. ^ Урбан П. Старажытныя ліцьвіны: мова, паходжаньне, этнічная прыналежнасьць. — Менск: 2001. С. 133, 184, 203—204.
  3. ^ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 17—18.
  4. ^ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 23.
  5. ^ Урбан П. Старажытныя ліцьвіны: мова, паходжаньне, этнічная прыналежнасьць. — Менск: 2001. С. 190.
  6. ^ Пятраўскас Р. Літоўская знаць у канцы XIV—XV ст.. — 2-е выд. — Смаленск, 2014. С. 289.
  7. ^ Ян Длугош. Грюнвальдская битва. — М. Изд. АН СССР. 1962. С. 46.
  8. ^ Vitoldiana. № 23. S. 30—31
  9. ^ Ochmański J. Powstanie i rozwój latyfundium biskupstwa wileńskiego (1387—1550): Ze studiów nad rozwojem wielkiej własności na Litwie i Białorusi w średniowieczu. Poznań, 1963. S. 56—57.

ЛітаратураРэдагаваць