Адкрыць галоўнае мэню

Белару́ская Вікіпэ́дыя — разьдзел Вікіпэдыі на беларускай мове, заснаваны ў жніўні 2004 году.

Беларуская Вікіпэдыя
Wikipedia-logo-v2-be-tarask.svg
URL be-tarask.wikipedia.org
Слоган Вольная энцыкляпэдыя
Alexa рэйтынг ? (2019 год)
Камэрцыйны? не
Тып энцыкляпэдыя
Рэгістрацыя ёсьць, задарма, неабавязкова
Даступныя мовы беларуская
Уладальнік Фундацыя «Вікімэдыя»
Аўтар Уладзімер Каткоўскі
Пачатак працы 12 жніўня 2004 (15 гадоў таму)
Прыбытак няма
Бягучы стан дзейны

Першы запіс па-беларуску на галоўнай старонцы зьявіўся 27 студзеня 2004 году[1]. Першыя артыкулы — 12 жніўня 2004 году. На дадзены момант мае 68 034 артыкулы. На 2019 год была 41-м паводле якасьці артыкулаў разьдзелам Вікіпэдыі.

ГісторыяРэдагаваць

 
Лягатып беларускага разьдзелу Вікіпэдыі да 30 чэрвеня 2010 году
Асноўны артыкул: Вікіпэдыя:Гісторыя

Беларуская Вікіпэдыя была заснаваная 12 жніўня 2004 году (першая праўка на галоўнай старонцы была зроблена 7 красавіка таго ж году па беларускім часе).[2] Адным зь яе стваральнікаў быў Уладзімер Каткоўскі. Да пачатку 2007 году было напісана 6 000 артыкулаў. На сакавік 2007 году ў беларускай Вікіпэдыі было каля 6700 артыкулаў.

27 сакавіка 2007 году адбыўся перанос існаваўшага разьдзелу беларускай Вікіпэдыі на іншы адрас, што выклікала скандал у беларускай суполцы.

На 27 лістапада 2008 году разьдзел займаў 60-ае месца па якасьці артыкулаў. 17 чэрвеня 2009 году ў беларускай Вікіпэдыі клясычным правапісам створаны 20-тысячны артыкул.

Беларуская Вікіпэдыя клясычным правапісам
Пачатак году Месца сярод
Вікіпэдыяў
Лік артыкулаў Створаных артыкулаў
за папярэдні год
Крыніца
2019  78-е з 303  65 632  +3802 Вікіпэдыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2019-01-01
2018  76-е з 298  61 830  +1908 Вікіпэдыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2018-01-01
2017  75-е з 295  59 922  +2057 Вікіпэдыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2017-01-01
2016  71-е з 291  57 865  +2672 Вікіпэдыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2016-01-01
2015  69-е з 288  55 193  +3367 Вікіпэдыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2015-01-01
2014  67-з 287  51 826  +4140 Вікіпэдыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2014-01-01
2013 61-е з 285  47 686  >+66861 Вікіпэдыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2013-01-01
2012 ?  41 0002  >+10 0002 Вікіпэдыя:Гісторыя#2012
2011 ?  31 0003 <+80003 Вікіпэдыя:Гісторыя#2011
2010 ?  23 0004  <+80004 Вікіпэдыя:Гісторыя#2010
2009 ?  15 0005  >+60005 Вікіпэдыя:Гісторыя#2009
2008 ?  9 0006  <+30006 Вікіпэдыя:Гісторыя#2008
2007 ?  6 0007  >+30006 Вікіпэдыя:Гісторыя#2007
2006 ?  30008  >+20008 Вікіпэдыя:Гісторыя#2006
2005 ?  10009 <+10009 Вікіпэдыя:Гісторыя#2005

141 000 артыкулаў была 3 студзеня 2012 году
23 студзеня 2012 году пачынаючы з 21 студзеня 2011-га
321 студзеня 2011 году пачынаючы з 12 студзеня 2010-га
412 студзеня 2010 году пачынаючы з 5 студзеня 2009-га
55 студзеня 2009 году пачынаючы з 5 красавіка 2008-га
65 красавіка 2008 году пачынаючы з 22 студзеня 2007-га
722 студзеня 2007 году пачынаючы з 20 чэрвеня 2006-га
820 чэрвеня 2006 году пачынаючы з 21 лютага 2005-га
921 лютага 2005 году пачынаючы з 12 жніўня 2004 году

СкладРэдагаваць

Апаратнае забесьпячэньнеРэдагаваць

Беларускі разьдзел разам з астатнімі разьдзеламі Вікіпэдыі працуе на сэрвэрным клястары зь некалькіх сот сэрвэраў. Падрабязьней гл. meta:Hardware (анг.).

Праграмнае забесьпячэньнеРэдагаваць

Выкарыстоўваецца рухавік MediaWiki. Падрабязныя зьвесткі пра вэрсію MediaWiki, якая выкарыстоўваецца, і ўсталяваныя пашырэньні даступныя на старонцы вэрсіі.

Тэматыка артыкулаўРэдагаваць

Глядзіце таксама: ВП:Папулярныя артыкулы

Па стане на студзень 2009 году найболей шматлікімі зьяўляюцца артыкулы, прысьвечаныя:

  • Выбітным асобам — больш за 1000
  • Населеным пунктам — больш за 1000

УдзельнікіРэдагаваць

Удзельнікам зьяўляецца любы карыстач Інтэрнэту, які зрабіў хоць бы адну праўку ў беларускай Вікіпэдыі.

Удзельнікі беларускай Вікіпэдыі могуць быць зарэгістраванымі карыстачамі або ананімамі. У першым выпадку яны могуць валодаць правамі адміністратара, бюракрата і/або чэк-юзэра.

Асноўны артыкул: Вікіпэдыя:Правы ўдзельнікаў

Ананімы не рэгіструюцца ў праекце, але робяць ананімныя праўкі. Часьцей за ўсё гэта альбо выпадкова трапіўшыя ў Вікіпэдыю, новыя будучыя ўдзельнікі, замежныя ўдзельнікі (якія прастаўляюць інтэрвікі). Ананімныя ўдзельнікі ня могуць загружаць файлы і рэдагаваць паўзаблякаваныя артыкулы. У гісторыі правак запісваецца іх IP-адрас.

Зарэгістраваныя ўдзельнікі маюць свой нік і аўтарызуюцца, уводзячы свае імя і пароль. Пасьля рэгістрацыі ўдзельнікі маюць права загружаць файлы, пераназываць артыкулы, а празь некалькі дзён рэдагаваць паўзаблякаваныя артыкулы. Сталыя актыўныя ўдзельнікі маюць права ўдзельнічаць у выбарах адміністратараў і бюракратаў.

Адміністратары маюць дадатковыя правы — блякаваньне ўдзельнікаў, выдаленьне артыкулаў, праўка цалкам заблякаваных артыкулаў (поўнае блякаваньне і здыманьне ўсіх відаў блякаваньняў).

Бюракраты могуць пераназываць уліковыя запісы ўдзельнікаў, прысвойваць статус адміністратара і бота. Усе бюракраты зьяўляюцца адначасова і адміністратарамі.

Чэк-юзэры маюць доступ да прыладаў, якія дазваляюць у выпадку неабходнасьці атрымаць доступ да дадатковых дадзеных аб карыстачах. Для выдачы дадзеных правоў ўдзельнікі абавязаныя паведаміць свае рэальныя дадзеныя. Гэтак жа яны абавязваюцца выконваць правілы, і ў выпадку іх парушэньня дадзеныя правы могуць быць адкліканыя.

Геаграфічнае разьмеркаваньне ўдзельнікаўРэдагаваць

Па стане на жнівень 2009 году ўдзельнікі беларускай Вікіпэдыі (па прадстаўленай імі інфармацыі) прадстаўляюць каля 10 краінаў. Большасьць удзельнікаў, вядома, зь Беларусі. Каля 40 удзельнікаў самаідэнтыфікуюцца як удзельнікі зь Менску.

Статыстыка разьмеркаваньня праглядаў па краінах[3]Рэдагаваць

Вікіпэдыя клясычным правапісамРэдагаваць

ЗША
  
39.4%
Беларусь
  
20.1%
Кітай
  
20.3%
Францыя
  
6.6%
Нямеччына
  
4.6%
Канада
  
4.5%
Іншыя
  
4.5%

Вікіпэдыя афіцыйным правапісамРэдагаваць

Беларусь
  
24.6%
Нямеччына
  
24.6%
ЗША
  
22.4%
Францыя
  
8.0%
Кітай
  
5.7%
Канада
  
3.2%
Сынгапур
  
3.1%
Украіна
  
2.4%
Расея
  
2.0%
Польшча
  
1.6%
Іншыя
  
2.4%

ПраблемыРэдагаваць

Тарашкевіца й наркамаўкаРэдагаваць

Разьвіцьцё беларускай Вікіпэдыі абцяжарвае расейскамоўнасьць пераважнай большасьці насельніцтва Беларусі, а таксама раўналежнае выкарыстаньне розных варыянтаў беларускай мовы. Адна частка карыстальнікаў ужывае клясычны варыянт правапісу беларускае мовы (тарашкевіцу), а другая — афіцыйны (наркамаўку). Агулам дзьве беларускія Вікіпэдыі маюць толькі 1,7% ад ўсіх праглядаў моўных вэрсіяў энцыкляпэдыі ў Беларусі, значна адстаючы ад расейскамоўнай (79,2%) і ангельскамоўнай (15,2%).[4]

Суіснаваньне двух правапісаў у межах аднаго праекту не задавальняла прыхільнікаў «наркамаўкі», а таму яны вырашылі аддзяліцца і стварыць асобны праект Вікіпэдыі. Праз пэўны час — у сакавіку 2007 году — беларуская Вікіпэдыя была падзеленая на дзьве — з клясычным і з афіцыйным правапісам, а 26 сакавіка 2007 году згодна з рашэньнем моўнага падкамітэту фундацыі Wikimedia разьдзел Вікіпэдыі клясычным правапісам быў перайменаваны з паддамэна трэцяга ўзроўню «be», які стала займаць Вікіпэдыя афіцыйным правапісам, у «be-x-old», што выклікала скандал у беларускай Вікіпэдыі.

Разьвіцьцё інтэрнэтуРэдагаваць

У Беларусі кошт інтэрнэт-паслуг значна вышэй, чым у шматлікіх краінах сьвету.

Паводле праведзенага ў кастрычніку 2008 году дасьледаваньня агенцтва FactumBel (партнэр Gemius у Беларусі) сярод 1504 жыхароў Беларусі ва ўзросьце з 15 да 74 гадоў (асабістае апытаньне па месцы пражываньня) 32,8% апытаных выходзілі ў інтэрнэт не радзей, чым раз на месяц. Гэты вынік на 15% вышэйшы за зафіксаваны ў чэрвені. Кожны дзень інтэрнэтам карысталіся 14% удзельнікаў апытаньня, яшчэ 14% бывалі ў інтэрнэце штотыдзень.[5]

Аўтарскае праваРэдагаваць

Праявай вандалізму можна лічыць і масавую публікацыю інфармацыі, і загрузку выяваў, абароненых аўтарскім правам, хоць у гэтым выпадку вандалізм часам не прызнаецца. Нягледзячы на пэўнасьць (у большасьці выпадкаў) такіх артыкулаў, публікацыя падобных тэкстаў можа прывесьці да юрыдычных праблемаў Вікіпэдыі. Па гэтым чыньніку падобныя артыкулы выдаляюцца, што таксама запавольвае разьвіцьцё Вікіпэдыі.

УзнагародыРэдагаваць

  • 2011 — прэмія «Люблю Беларусь»[6]
  •   Ганаровая адзнака Improvement Awards першай ступені за значнае паляпшэньне рэйтынгу ў сьпісе Вікіпэдыяў паводле наяўнасьці і велічыні артыкулаў са сьпісу істотных (1 студзеня 2011)[7]
  •   Ганаровая адзнака Improvement Awards першай ступені за значнае паляпшэньне рэйтынгу ў сьпісе Вікіпэдыяў паводле наяўнасьці і велічыні артыкулаў са сьпісу істотных (1 сьнежня 2010)[7]

Глядзіце таксамаРэдагаваць

КрыніцыРэдагаваць

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць