Шарсьцін

вёска ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі

Шарсьці́н[1] — вёска ў Беларусі, на рацэ Сажы і беразе возера Крывога. Цэнтар сельсавету Веткаўскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва на 2009 год — 446 чал. Знаходзіцца за за 18 км на паўночны захад ад Веткі, за 15 км ад чыгуначнай станцыі Касьцюкоўка (лінія Жлобін — Гомель); палявая дарога злучае вёску з шашой Данілавічы — Ветка.

Шарсьцін
трансьліт. Šarścin
Краіна: Беларусь
Вобласьць: Гомельская
Раён: Веткаўскі
Сельсавет: Шарсьцінскі
Насельніцтва: 446 чал. (2009)
Часавы пас: UTC+3
Тэлефонны код: +375 2330
Нумарны знак: 3
Геаграфічныя каардынаты: 52°39′20″ пн. ш. 31°3′34″ у. д. / 52.65556° пн. ш. 31.05944° у. д. / 52.65556; 31.05944Каардынаты: 52°39′20″ пн. ш. 31°3′34″ у. д. / 52.65556° пн. ш. 31.05944° у. д. / 52.65556; 31.05944
Шарсьцін на мапе Беларусі ±
Шарсьцін
Шарсьцін
Шарсьцін
Шарсьцін
Шарсьцін
Шарсьцін

Шарсьцін — даўняе мястэчка гістарычнай Рэчыччыны (Панізоўя).

ГісторыяРэдагаваць

Вялікае Княства ЛітоўскаеРэдагаваць

Выяўленыя археолягамі гарадзішча VII—III стагодзьдзяў да н. э. (1 км на паўночны захад ад Шарсьціна, ува ўрочышчы Гарадзішча), селішча культуры верхняга пласта Банцараўшчыны — VI—VIII стагодзьдзяў н. э. і эпохі Русі (0,4 км на паўночны захад ад вёскі), селішча раньняга жалезнага веку (0,5 км на поўнач ад заходняй ускраіны), селішча раньняга жалезнага веку і эпохі Русі (на паўночна-ўсходняй ускраіне) і селішча эпохі нэаліту (0,3 км на ўсход ад вёскі) сьведчаць пра засяленьне гэтай мясцовасьці ў глыбокай старажытнасьці. Упершыню Шарсьцін упамінаецца ў XV стагодзьдзі. У 1471 ён знаходзіўся ў валоданьні Ю. Дранішчы, у 1560 годзе — ротмістра Гомельскага замка К. Ленскага, на гасьцінцы Рагачоў — Гомель.

У 1640-х Шарсьцін значыцца ў інвэнтары Гомельскага староства. У 1752 годзе ўпамінаецца ў актах Галоўнага Трыбуналу.

Пад уладай Расейскай імпэрыіРэдагаваць

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Шарсьцін апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Рагачоўскім павеце Магілёўскай губэрні. У 1785 мястэчка знаходзілася ў валоданьні Дзерналовічаў. У 1797 тут адкрылася гута.

На 1845 год у Шарсьціне было 85 двароў. На 1848 год існавалі аднайменныя мястэчка, 3 фальваркі і 2 вёскі. На 1860 год — 85 двароў, драўляная царква Раства Багародзіцы (у 1865 рамантавалася). На 1881 — 180 двароў, хлебазапасны магазын, народная вучэльня (у 1889 — 33 навучэнцы). Паводле вынікаў перапісу (1897), існавалі аднайменныя мястэчка (15 двароў, школа, прыстань, цагельня, 6 крамаў, карчма), сяло (192 двары, царква, народная вучэльня, хлебазапасны магазын, 2 ветракі, крупадзёрка, 3 кузьні) і фальварак (6 двароў, капліца, вятрак, кузьня). У 1899 пачаў працаваць броварны завод. На 1909 — 215 двароў. 23 жніўня 1911 згарэлі 67 двароў, 36 гумнаў, скарбовая вінная крама і 2 дзіцяці. У 1911 адкрылася пошта.

Найноўшы часРэдагаваць

25 сакавіка 1918 згодна з Трэцяй Устаўной граматай Шарсьцін абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1926 Шарсьцін вярнулі БССР, дзе ён стаў цэнтрам сельсавету. У гэты час тут было 285 двароў, пошта, хата-чытальня, пачатковая школа, аддзяленьне спажывецкай каапэрацыі, лекарскі пункт. У 1929 працавалі 4 вятракі, 2 кузьні, сталярная і шорная майстэрні. У 1930 году пачала працаваць цагельня. На 1940 у вёсцы было 293 двары, на 2004 — 230 гаспадарак. У 2000-я Шарсьцін атрымаў афіцыйны статус аграгарадку.

НасельніцтваРэдагаваць

ДэмаграфіяРэдагаваць

  • XIX стагодзьдзе: 1860 год — 896 чал.; 1890 год — 727 чал., зь іх 683 праваслаўныя і 44 юдэі[2]; 1897 год — 118 чал. у мястэчку Шарсьціне, 1149 чал. у сяле Шарсьціне і 34 у фальварку Шарсьціне
  • XX стагодзьдзе: 1926 год — 1460 чал.; 1959 год — 1240 чал.; 1999 год — 532 чал.
  • XXI стагодзьдзе: 2004 год — 528 чал.[3]; 2009 год — 446 чал.

ІнфраструктураРэдагаваць

У Шарсьціне працуюць школа, фэльчарска-акушэрскі пункт, дом культуры, бібліятэка, пошта.

ЗабудоваРэдагаваць

Плян складаецца з доўгай простай вуліцы амаль шыротнай арыентацыі, да цэнтру якой з поўдня далучаецца кароткая простая вуліца. Забудова пераважна драўляная сядзібнага тыпу.

Турыстычная інфармацыяРэдагаваць

СлавутасьціРэдагаваць

  • Сядзібна-паркавы комплекс (XIX ст.)

Страчаная спадчынаРэдагаваць

  • Царква Раства Багародзіцы

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4. (pdf) С. 113
  2. ^ Krzywicki J. Szerstyń // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XI: Sochaczew — Szlubowska Wola. — Warszawa, 1890. S. 905.
  3. ^ Гарады і вёскі Беларусі. Энцыкл. Т. 1. Кн. 1. — Менск, 2004.

ЛітаратураРэдагаваць