Зага́льле[1] — вёска ў Беларусі, каля ракі Віці. Уваходзіць у склад Судкоўскага сельсавету Хвойніцкага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва на 2004 год — 43 чалавекі. Знаходзіцца за 10 км на захад ад места чыгуначнай станцыі Хвойнікі (лінія Васілевічы — Хвойнікі); на аўтамабільнай дарозе Хвойнікі — Мазыр.

Загальле
Вобласьць: Гомельская
Раён: Хвойніцкі
Сельсавет: Судкоўскі
Насельніцтва: 43 (2004)
Тэлефонны код: +375 2346
Аўтамабільны код: 3
Геаграфічныя каардынаты: 51°54′30″ пн. ш. 29°48′27″ у. д. / 51.90833° пн. ш. 29.8075° у. д. / 51.90833; 29.8075Каардынаты: 51°54′30″ пн. ш. 29°48′27″ у. д. / 51.90833° пн. ш. 29.8075° у. д. / 51.90833; 29.8075
Загальле на мапе Беларусі
Загальле
Загальле
Загальле

Загальле — даўняе мястэчка гістарычнай Мазыршчыны (частка Меншчыны), на ўсходзе Палесься.

ГісторыяРэдагаваць

Вялікае Княства ЛітоўскаеРэдагаваць

Упершыню Загальле ўпамінаецца ў 1552 годзе ў апісаньні Мазырскага замку як сяло і цэнтр аднаіменнай нядзелі[2]. У сярэдзіне 1560-х гг. належала да Мазырскага павету Кіеўскага ваяводства, ад сярэдзіны 1569 г. і да 1793 г. — Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У XVII—XVIII стст. Загальле — цэнтр стараства.

У 1649 дзеля абароны ад набегаў казакоў у Загальлі некаторы час стаяў полк Валовіча, які ўваходзіў у склад войска Януша Радзівіла. 17 чэрвеня 1649 г. тут адбылася пераможная для войскаў ВКЛ бітва з казакамі І. Галоты. У рэвізіі 1716 г. у складзе Загальскага стараства названыя мястэчка Загальле, вёскі Старое Загальле, Клівы, Гноеў, Казялужжа, Небытаў.

Пад уладай Расейскай імпэрыіРэдагаваць

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Загальле апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Рэчыцким павеце[3] Менскай губэрні. У канцы XVIII ст. пачала дзейнічаць рудня для мясцовых патрэбаў. У 1795 годзе ў мястэчку быў 31 двор. На 1796 год у складзе былога стараства, а на той час аднаіменнага казённага маёнтку — вёскі Княжыца, Хвойнае, Куравое, Небытаў, Казялужжа, фальваркі Судкоў, Шацкоў, Запаташна, мястэчка і двор Загальле, вёскі Гноеў, Клівы.

У рэвізіі 1811 г. згадваецца Ўзьнясенская царква, вернутая з уніі ў 1795 годзе. У 1824 годзе на месцы згарэлай у 1800 г. царквы ўзьведзены новы драўляны будынак. У даведніку 1864 году сказана, што да Сьвята-Траецкай прыходзкай царквы ў Загальлі прыпісаныя Храпкаўская Мікалаеўская і Барысаўшчанская Ўзьнясенская цэрквы (відавочна, гэтая царква ў 1811 г. часова выконвала функцыі прыходзкай). Даведнік 1879 году засьведчыў, што будынак прыходзкай Сьвята-Траецкай царквы даволі лядашчы, а прыпісаная да яе ўжо толькі адна Барысаўшчанская царква. Паводле вынікаў перапісу 1897 году тут было 35 двароў, хлебазапасны магазын, народная вучэльня. У 1898 годзе ўзьведзены новы будынак царквы.

Найноўшы часРэдагаваць

25 сакавіка 1918 згодна з Трэцяй Устаўной граматай Загальле абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1926 Загальле вярнулі БССР, дзе яно стала цэнтрам сельсавету (цяпер у Судкоўскім сельсавеце). На 2004 у вёсцы было 24 гаспадаркі.

1 сьнежня 2009 году з зьвязку зь ліквідацыяй Казялускага сельсавету Загальле перадалі ў Дварышчанскі сельсавет, перайменаваны ў Судкоўскі[4].

НасельніцтваРэдагаваць

ДэмаграфіяРэдагаваць

  • XIX стагодзьдзе: 1858 год — 141 чал.; 1885 год — 150 чал.; 1897 год — 221 чал.
  • XX стагодзьдзе: 1959 год — 175 чал.
  • XXI стагодзьдзе: 2004 год — 43 чал.[5]

ЗабудоваРэдагаваць

Плян складаецца з кароткай вуліцы (на абодвух баках аўтамабільнай дарогі), да якой з поўдня далучаецца другая кароткая вуліца. Жылыя хаты драўляныя, сядзібнага тыпу.

Турыстычная інфармацыяРэдагаваць

Месца бітвы часоў «хмяльніччыны» паміж казакамі І. Галоты і жаўнерамі У. Валовіча. 17 чэрвеня 1649 г.

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4. (pdf)
  2. ^ Архив Юго-Западной России. – Ч. 7. – Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 636 – 637, 644
  3. ^ Jelski A. Zahal (1) // Słownik geograficzny... T. XIV. — Warszawa, 1895. S. 278.
  4. ^ «Об изменении административно-территориального устройства Хойникского района». Гомельской области. Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 290(рас.)
  5. ^ Гарады і вёскі Беларусі. Энцыкл. Т. 2. Кн. 2. — Менск, 2005.

ЛітаратураРэдагаваць