Мглін

горад у Расеі

Мглін — места ў Расеі, на рацэ Судынцы. Адміністрацыйны цэнтар Мглінскага раёну Бранскай вобласьці. Насельніцтва на 2016 год — 8161 чалавек. Знаходзіцца за 167 км на захад ад Бранску, за 25 км ад чыгуначнай станцыі Ўнеча.

Мглін
Саборная царква
Саборная царква
Mglin COA (Chernigov Governorate) (1782).png
Герб Мгліна
Першыя згадкі: 1389
Магдэбурскае права: 27 сакавіка 1626
Вобласьць: Бранская
Раён: Мглінскі
Плошча: 15 км²
Насельніцтва: 8219 (2009)
Часавы пас:
• летні час:
UTC+3
UTC+4
Тэлефонны код: +7 48339
Аўтамабільны код: 32
Геаграфічныя каардынаты: 53°03′ пн. ш. 32°51′ у. д. / 53.05° пн. ш. 32.85° у. д. / 53.05; 32.85Каардынаты: 53°03′ пн. ш. 32°51′ у. д. / 53.05° пн. ш. 32.85° у. д. / 53.05; 32.85
Мглін на мапе Расеі
Мглін
Мглін
Мглін
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons

Мглін — магдэбурскае места гістарычнай Старадубшчыны (частка Смаленшчыны і Севершчыны), старажытны замак Вялікага Княства Літоўскага, на беларускай этнічнай тэрыторыі.

ГісторыяРэдагаваць

Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Маскоўскай дзяржавайРэдагаваць

На думку некаторых дасьледнікаў, у XII ст. тут існавала летапіснае паселішча Зартый. Тым часам першы пісьмовы ўпамін пра Мглін зьмяшчаецца ў «Сьпісе гарадоў далёкіх і блізкіх» Вялікага Княства Літоўскага і датуецца 1389 годам. У ХV ст. ён стаў цэнтрам воласьці Віленскага ваяводзтва[1], з 1472 году — у Смаленскім ваяводзтве. У 1502 годзе Мглін захапіла Маскоўская дзяржава.

У пачатку XVII ст. Мглін вярнуўся ў склад Вялікага Княства Літоўскага, што пацьвердзіла Дэвулінскае замірэньне 1618 году. Ён увайшоў у Старадубскі павет Смаленскага ваяводзтва. Дзеля абароны места ад нападу з усходу тут, пры замку, утварылася казацкая харугва, якая ў 1625 годзе атрымала сьцяг чырвонага колеру з чорным крыжам на ім. 27 сакавіка 1626 году кароль і вялікі князь Жыгімонт Ваза надаў Мгліну Магдэбурскае права і герб «у блакітным полі сьвяты Флярыян з дрэвам вярбой у руцэ»[2]. У 1652 годзе места захапілі войскі Б. Хмяльніцкага. Сян апошняга Юры ў 1661 годзе прывёў пад Мглін крымскіх татараў, якія спалілі места.

Пад уладай Маскоўскай дзяржавы і Расейскай імпэрыіРэдагаваць

 
Цэрквы Прачыстай Багародзіцы і Сьвятой Барбары, да 1918 г.

Згодна з Андрусаўскім замірэньнем 1667 году Маглін апынуўся ў складзе Маскоўскай дзяржавы. Яшчэ ў 1666 годзе сярод іншых ён атрымаў ад маскоўскага гаспадара Аляксея Міхайлавіча грамату на аднаўленьне мескіх прывілеяў.

У час Вялікай Паўночнай вайны ў 1708 годзе Мглін узялі ў аблогу войскі швэдзкага караля Карла XII, які рухаўся да Палтавы. У 1760 годзе расейская імпэратрыца Елізавета Пятроўна падаравала места графу К. Разумоўскаму. У 1781 годзе Мглін стаў павятовым местам Ноўгарад-Северскага намесьніцтва, з 1802 году — Чарнігаўскай губэрні.

У сярэдзіне XIX ст. у Мгліне было 958 будынкаў, сярод якіх было 15 мураваных, дзейнічалі 6 цэркваў і 2 юдэйскія малітоўныя дамы, працавалі лякарня на 25 ложкаў, 6 корчмаў і 60 крамаў. На 1861 год у месьце працавалі 3 цагельні, 2 салатопныя і скураныя заводы.

Найноўшы часРэдагаваць

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Мглін абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, дзе стаў цэнтрам павету («падраёну») Гомельскага раёну[3]. Аднак 16 студзеня Масква адабрала места разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР, дзе ён стаў цэнтрам павету Гомельскай губэрні. У 1929 годзе Мглін стаў цэнтрам раёну ў Заходняй вобласьці (з 1937 году у Арлоўскай вобласьці, з 1944 году ў Бранская вобласьці).

НасельніцтваРэдагаваць

ДэмаграфіяРэдагаваць

  • XIX стагодзьдзе: 1861 год — 8668 чал.; 1885 год — 6165 чал.[4]; 1900 год — 11 072 чал. (5462 муж. і 5610 жан.), у тым ліку 4518 праваслаўных, 365 каталікоў, 88 пратэстантаў, 6016 юдэяў, 85 іншай веры[5]
  • XIX стагодзьдзе: 1939 год — 7,3 тыс. чал.; 1959 год — 6,1 тыс. чал.; 1979 год — 6,5 тыс. чал.; 1992 год — 8,3 тыс. чал.[6]; 1998 год — 9,0 тыс. чал.[7]; 2000 год — 8,8 тыс. чал.[8]
  • XXI стагодзьдзе: 2008 год — 8222 чал.; 2016 год — 8161 чал.

АдукацыяРэдагаваць

У Мгліне працуюць 2 сярэднія, мастацкая і музычная школы, школа-інтэрнат, тэхнікум агратэхналёгіяў і філія Бранскага інстытуту кіраваньня і бізнэсу.

СпортРэдагаваць

У 2013 годзе адкрыўся фізкультурна-аздараўленчы комплекс з басэйнам і трэнажорнай заляй.

ЭканомікаРэдагаваць

Масласыраробны, крухмальны, асфальтавы заводы. Швацкая фабрыка. Лясная гаспадарка.

Турыстычная інфармацыяРэдагаваць

ІнфраструктураРэдагаваць

Дзейнічае Мглінскі краязнаўчы музэй.

СлавутасьціРэдагаваць

  • Царква саборная Прачыстай Багародзіцы (1815—1830)
  • Царква Сьвятой Барбары (1874)
  • Царква Сьвятога Мікалая (1863)

ГалерэяРэдагаваць

АсобыРэдагаваць

  • Марыя Косіч (1850—1911) — беларуская пісьменьніца і фальклярыстка, дасьледніца беларусаў Севершчыны; нарадзілася ў вёсцы Расусе колішняга Мглінскага павету
  • Сяргей Скандракоў (1876—1953) — беларускі навуковец-аграном, журналіст

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ Мяцельскі А. Мглін // ВКЛ. Энцыкл. Т. 3. — Менск, 2010. С. 346.
  2. ^ Цітоў А. Геральдыка Беларускіх местаў. — Менск, 1998. С. 194.
  3. ^ 150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі. — Вільня, 2002. С. 194.
  4. ^ Krzywicki J. Mglin // Słownik geograficzny... T. VI. — Warszawa, 1885. S. 281.
  5. ^ Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб, 1890—1907.
  6. ^ Большой энциклопедический словарь / Гл. ред. В. П. Шишков. — М.: НИ «Большая Российская энциклопедия», 1998. — 640 с.: ил. ISBN 5-85270-262-5.
  7. ^ Энциклопедический словарь
  8. ^ Мглин на Народная энциклопедия городов и регионов России

ЛітаратураРэдагаваць

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць

  Мглінсховішча мультымэдыйных матэрыялаў