Іва́н Я́каўлевіч Франко́ (па-ўкраінску: Іван Якович Франко; 27 жніўня 1856, с. Нагуевічы, Драгабыцкі павет, Аўстрыйская імпэрыя — 28 траўня 1916, Лембэрг, Аўстра-Вугоршчына) — украінскі пісьменьнік, паэт, белетрыст, навуковец, публіцыст і палітычны дзяяч. Доктар філязофіі (1893)[10], сапраўдны чалец Навуковага таварыства імя Шаўчэнкі (1899), ганаровы доктар Харкаўскага ўнівэрсытэту (1906), чалец Усеўкраінскага таварыства «Просвіта». У 1915 годзе быў высунуты на атрыманьне Нобэлеўскай прэміі, але заўчасная сьмерць перашкодзіла пасьпяховаму завяршэньню гэтага вылучэньня.

Іван Франко
Іван Якович Франко
Іван Франко (1910 год)
Іван Франко (1910 год)
Асабістыя зьвесткі
Псэўданімы Джеджалик, Живий, Кремінь, Мирон, Каменяр
Нарадзіўся 27 жніўня 1856(1856-08-27)[1][2][3][4][5]
Нагуевічы[d], Драгобыцкі павет, Самбарская акруга, Каралеўства Галіцыі і Лядамэрыі, Аўстрыйская імпэрыя[6]
Памёр 28 траўня 1916(1916-05-28)[1][7][2][8][3][4][5] (59 гадоў)
Львоў, Львоўскі павет[d], Каралеўства Галіцыі і Лядамэрыі, Цысьляйтанія, Аўстра-Вугоршчына[6]
Пахаваны Лычакаўскія могілкі[9]
Сужэнец Вольга Франко
Дзеці Пятро Франко, Ганна Ключко і Тарас Франко
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці журналіст, паэт, гісторык культуры, пісьменьнік, драматург, перакладнік, эканаміст, літаратурны крытык і палітык
Гады творчасьці 1874—1916
Кірунак рэалізм
Жанр верш, аповесьць, раман, навэла, апавяданьне, п’еса
Мовы украінская, польская, нямецкая, расейская
Прэміі Прэмія Расейскай Акадэміі навук імя О. Катлярэўскага (1917)
Творы на сайце Knihi.com

У гонар Франка горад Станіслаў перайменаваны ў Івана-Франкоўск.

ЖыцьцяпісРэдагаваць

 
Іван Франко. 1886 год

Іван Франко нарадзіўся 27 жніўня 1856 году ў сяле Нагуевічы Драгобыцкага павету на Львоўшчыне ў сям’і сельскага каваля.

Беларускія перакладыРэдагаваць

На беларускую мову яго асобныя творы пераклалі Анатоль Астрэйка, Мікола Аўрамчык, Ніл Гілевіч, Францішак Грышкевіч, Адам Гурыновіч, Галіна Дубянецкая, Васіль Жуковіч[11], Хведар Жычка, Аляксей Зарыцкі, Уладзімер Караткевіч, Анатоль Кудравец, Юрась Пацюпа[11], Піліп Пестрак, Вячаслаў Рагойша, Максім Танк, Алесь Траяноўскі, Алесь Якімовіч.

  • «Вароны і совы» (1927; драма, пераклад А. Якімовіча)
  • «Будка № 27» (1954; пераклад А. Астрэйкі)
  • «Апавяданні» (1956; зборнік. пераклад Я. Шарахоўскага),
  • «Калі звяры яшчэ ўмелі гаварыць» (1958; кніга для дзяцей, пераклад П. Пестрака),
  • «Народзе мой… Творы» (2006; пераклад В. Рагойшы).

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ а б Encyclopædia Britannica
  2. ^ а б Энцыкляпэдыя Бракгаўза
  3. ^ а б Gran Enciclopèdia CatalanaGrup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  4. ^ а б Proleksis enciklopedija — 2009.
  5. ^ а б Архіў прыгожых мастацтваў — 2003.
  6. ^ а б Франко Иван Яковлевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  7. ^ SNAC — 2010.
  8. ^ Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: плятформа адкрытых зьвестак — 2011.
  9. ^ Личаківський некрополь — С. 149.
  10. ^ Франко Іван Якаўлевіч
  11. ^ а б Галасы з-за небакраю: анталогія паэзіі свету ў беларускіх перакладах ХХ ст. Склад. М. Скобла. — Мн.: Лімарыус 2008. — 896 с.

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць