Нараў (Падляскае ваяводзтва)

Нараў, часам Нарва (па-польску: Narew, па-падляску: Nárva[2]) — мястэчка ў Польшчы. Сядзіба гміны Нараў Гайнаўскага павету Падляскага ваяводзтва.

Нараў
польск. Narew
Нараў
POL gmina Narew COA (XXXVII-217-10).svg
Герб Нарвы
Першыя згадкі: 1421
Мястэчка з: 1514
Магдэбурскае права: 1529
Мясцовая назва: Nárva
Краіна: Польшча
Ваяводзтва: Падляскае
Павет: Гайнаўскі
Гміна: Нараў
Насельніцтва: 1436 чал. (2013)[1]
Часавы пас: UTC+1
летні час: UTC+2
Тэлефонны код: +48 85
Паштовы індэкс: 17-210
Нумарны знак: BHA
Геаграфічныя каардынаты: 52°54′46″ пн. ш. 23°31′15″ у. д. / 52.91278° пн. ш. 23.52083° у. д. / 52.91278; 23.52083Каардынаты: 52°54′46″ пн. ш. 23°31′15″ у. д. / 52.91278° пн. ш. 23.52083° у. д. / 52.91278; 23.52083
Нараў на мапе Польшчы
Нараў
Нараў
Нараў
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы

У 1975—1998 гадах вёска належала да Беластоцкага ваяводзтва.

Побач зь вёскай працякае рака Нараў. Праз Нараў праходзіць ваяводзкая дарога 685.

НасельніцтваРэдагаваць

Жыхары Нарві этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход Узьдзьвіжаньня Крыжа Гасподняга на месцы[3]) і палякі каталікі (парафія Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і сьв. Станіслава на месцы[4]).

ГісторыяРэдагаваць

Заснаваная каля 1421 году бельскімі мяшчанамі як пасёлак над ракой Нарвай пры кракаўска-віленскім гасьцінцы. У 1514 годзе Нарва па хадайніцтве Альбэрта Гаштольда, старасты бельскага, атрымала гарадзкія правы (хэлмінскія), пацьверджаныя ў 1529 годзе магдэбурскім правам. Разьмешчаны на рацэ Нараў горад хутка разьвіваўся, пабудаваны быў тут таксама каралеўскі двор (на дарозе зь Вільні ў Варшаву). Напачатку 16 стагодзьдзя ў мястэчку паўсталі каталіцкі (Усьпеньня Багародзіцы) і праваслаўны (Узьдзьвіжаньня) прыходы. Мяшчане займаліся галоўным чынам рамёствам і сельскай гаспадаркай, а таксама лоўляй рыбы. Напераломку 16 і 17 стаходзьдзяў узьнікла самастойнае нараўскае стараства. Разьвіцьцё Нарвы спынілася зь зьнішчэньнямі ў час вайны паміж Рэччу Паспалітай і Швэцыяй у палове 17 стаходзьдзя. Горад і мост на рацэ былі спаленыя. Горад ніколі не адбудаваўся да ўзроўню 16 ст. Паміж 1795 і 1807 гадамі Нараў знаходзіўся ў мяжах Каралеўства Прусіі, а пасьля Тыльзіцкага пагадненьня перайшоў у склад Беластоцкае вобласьці да Расейскае імпэрыі. Каля 1857 году пражывалі тут 533 праваслаўныя, 309 рымакаталікоў і 152 габрэі[5]. У міжваенны пэрыяд Нарва была цэнтрам гміны Нараў Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 963 жыхары (307 каталікоў, 237 праваслаўных і 419 юдаістаў; палякамі было запісаных 568 чалавек, беларусамі 51, жыдамі 344)[6]. У міжваенны пэрыяд Нараў страчае гарадзкія правы (1934).

Гістарычныя каштоўнасьціРэдагаваць

  • Плян гораду (16 ст.)
  • Уніяцкія і праваслаўныя могілкі (18—20 стст.)
  • Касьцёл сьв. Станіслава і Ўсьпеньня Багародзіцы (1775 г., перабудова фасаду 1852—1882 ГГ.)
  • Прыкасьцельная званіца (1772 г.)
  • Каталіцкія могілкі (19 ст.)
  • Царква Ўзьдзьвіжаньня Крыжа (1882 г.)
  • Каталіцкая капліца сьв. Вінцэнта (1840—1848 гг.)
  • Парафіяльны дом (19 ст.)
  • Шматлікія мяшчанскія дамы (19—20 стст.)
  • Парэшткі кіркута (19—20 стст.)

Страчаная спадчынРэдагаваць

  • Уніяцкая і праваслаўная капліца Божае Маці Казанскай (паб. 1726 г., згарэла ў 2000 г.)
  • Старая сынагога (паб. у пачатку 19 ст., згарэла ў пачатку 20 ст.)
  • Новая сынагога (паб. к. 1915 г., згарэла ў 1973 г.)[7]

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ Główny Urząd Statystyczny. Bank Danych Lokalnych.(пол.) Праверана 15 кастрычніка 2015 г.
  2. ^ Pudlaśki nazvy. Narva svoja.org Праверана 15 кастрычніка 2015 г.
  3. ^ Parafia Prawosławna w Narwi(пол.) Gmina Narew. Oficjalna strona internetowa Праверана 15 кастрычніка 2015 г.
  4. ^ NAREW – Parafia Wniebowzięcia NMP i św. Stanisława Biskupa i Męczennika(пол.) Diecezja drohiczyńska Праверана 15 кастрычніка 2015 г.
  5. ^ Бобровский Павел Осипович Материалы для географии и статистики России, собранные офицерами Генерального штаба. Гродненская губерния. Часть 1. Приложения, Санкт-Петербург: Тип. департамента генерального штаба, 1863, Приложение Н 60(рас.) Электронная энциклопедия и библиотека Руниверс Праверана 15 кастрычніка 2015 г.
  6. ^ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 5. Województwo białostockie, с. 19(пол.) Праверана 15 кастрычніка 2015 г.
  7. ^ Synagoga (Narew)(пол.) Wirtualny sztetl Праверана 15 кастрычніка 2015 г.

ЛітаратураРэдагаваць