Адкрыць галоўнае мэню

Пі́мен Емялья́навіч Па́нчанка (23 жніўня 1917, г. Рэвель, цяперашні Талін — 2 красавіка 1995, Менск, Беларусь) — беларускі паэт, перакладчык, крытык. Народны паэт Беларусі (1973).

Пімен Панчанка
Пімен Панчанка.png
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся 23 жніўня 1917(1917-08-23)
Рэвель, Расейская імпэрыя
Памёр 2 красавіка 1995(1995-04-02) (77 гадоў)
Менск, Беларусь
Пахаваны Усходнія могілкі
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці паэт, перакладчык, крытык
Гады творчасьці 1934—1995
Мова беларуская
Дэбют альманах «Ударнікі», газэта «Кіравец» (1934)
Прэміі Літаратурная прэмія імя Янкі Купалы (1959),
Дзяржаўная прэмія БССР імя Янкі Купалы (1967),
Дзяржаўная прэмія СССР (1981)
Узнагароды
Ордэн Леніна
Ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцягу
Ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцягу
Ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцягу
Ордэн «Знак Пашаны»
Ордэн «Знак Пашаны»
Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі
Ордэн Айчыннай вайны 2 ступені
Творы на сайце Knihi.com

ЖыцьцяпісРэдагаваць

Бацькі — бедныя сяляне, у пошуках заробку выехалі ў Прыбалтыку. У 1920 годзе сям’я вярнулася ў Бягомль. У 1934 годзе скончыў пэдагагічныя курсы ў Бабруйску. У 1934—1935 гадах — загадчык Алянскай пачатковай школы Бабруйскага раёну, у 1935—1936 гадах — настаўнік Казуліцкай няпоўнай сярэдняй школы Качэрыцкага раёну, у 1938—1939 гадах выкладаў мову і літаратуру ў Качэрыцкай сярэдняй школе Магілёўскай вобласьці.

Першыя вершы зьявіліся ў 1934 годзе ў качэрыцкай раённай газэце «Кіравец» і альманаху «Ударнікі».

Вучыўся завочна на філялягічным факультэце Менскага настаўніцкага інстытуту (скончыў у 1939 годзе). Зь верасьня 1939 году да студзеня 1946 году ў Чырвонай Арміі — спэцыяльны карэспандэнт, пісьменьнік у армейскіх і франтавых газэтах.

Прымаў удзел у паходзе Савецкай Арміі ў Заходнюю Беларусь у верасьні 1939 году, у баях на Бранскім, Заходнім, Калінінскім, Паўночна-Заходнім франтах, у 1944—1945 гадах знаходзіўся з часткамі Савецкай Арміі ў Іране.

З 1946 году працаваў у рэдакцыях часопісу «Вожык», газэты «Літаратура і мастацтва», быў галоўным рэдактарам часопісаў «Советская Отчизна» (цяпер «Нёман», 1954—1958), «Маладосць» (1958—1966).

У часы рэдактарства Панчанкі ў часопісе «Маладосць» расквітнеў талент Васіля Быкава. Пасьля таго, як у 1965 годзе была надрукаваная аповесьць «Мёртвым не баліць», Панчанка хутка быў зьняты з пасады галоўнага рэдактара[1].

Сакратар праўленьня СП БССР (1966—1971).

Як сябра дэлегацыі БССР у 1958 годзе прымаў удзел у рабоце XIII сэсіі Генэральнай Асамблеі ААН. Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР (1957—1967, 1971—1975), старшынём Рэспубліканскага камітэта абароны міру. Сябра Беларускага ПЭН-цэнтру з 1989 году. Сябра СП СССР з 1938 году.

Адзін з падпісантаў адкрытага ліста да Міхаіла Гарбачова ў абарону беларускай нацыянальнай культуры і мовы.

ТворчасьцьРэдагаваць

Зборнікі паэзііРэдагаваць

  • 1938 «Упэўненасць»
  • 1940 «Вераснёвыя сцягі»
  • 1941 зборнік «Трывожныя зарніцы» быў падрыхтаваны да друку і згарэў у час вайны),
  • 1942 «Тебе, Беларусь!» (апублікаваны ў Маскве ў перакладзе на расейскую мову)
  • 1943 «Дарога вайны» (Масква)
  • 1945 «Далёкія станцыі»
  • 1947 «Гарачыя вятры» (вершы і паэмы)
  • 1948 «Вершы»
  • 1949 «Прысяга»
  • 1950 «За шчасце, за мір!»

  • 1952 «Вершы і паэмы»
  • 1955 «Шырокі свет»
  • 1956 «Выбраныя творы»
  • 1957 «Гарачы лівень» (гумар і сатыра)
  • 1959 «Кніга вандраванняў і любові»
  • 1960 «Нью-Йоркскія маланкі»
  • 1962 «Тысяча небасхілаў»
  • 1964 «Чатыры кантыненты» (вершы і паэмы)
  • 1966 «Пры святле маланак»
  • 1967 «Размова з наследнікамі» (вершы і паэма)
  • 1972 «Снежань»
  • 1973 «Вершы»

  • 1975 «Выбранае»
  • 1976 «Крык сойкі»
  • 1977 «Вячэрні цягнік»
  • 1980 «Лірыка»
  • 1980 «Млечны Шлях»
  • 1981 «Маўклівая малітва»
  • 1983 «Дзе начуе жаўранак»
  • 1984 «Сіні ранак»
  • 1985 «Лясныя воблакі»
  • 1986 «І вера, і вернасць, і вечнасць»
  • 1987 «Прылучэнне» (вершы і паэма)
  • 1988 «Горкі жолуд»
  • 1988 «Неспакой»

Зборы твораўРэдагаваць

  • 1959 Збор твораў у 2-х тамах
  • 1967—1971 Збор твораў у 3-х тамах
  • 1981—1983 Збор твораў у 4-х тамах.

КрытыкаРэдагаваць

  • 1977 «На паэтычным небасхіле» літаратурна-крытычныя артыкулы

Пераклаў на беларускую мову паасобныя творы Ф. Шылера («Разбойнікі»), А. Міцкевіча, Я. Райніса, А. Пракоф’ева, А. Суркова, Т. Масэнкі, Б. Чалага, паэму М. Нагнібеды «Матулям з Расой» і інш.

Многія вершы пакладзены на музыку.

Узнагароды і званьніРэдагаваць

У гонар паэта названая вуліца ў Менску.

КрыніцыРэдагаваць

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць