Дубі́нкі (лет. Dubingiai) — мястэчка ў Летуве, на беразе возера Асьвеі. Цэнтар староства Маляцкага раёну Ўцянскага павету. Насельніцтва на 2011 год — 208 чалавек. Знаходзіцца за 20 км на поўдзень ад Малятаў, за 50 км на паўночны ўсход ад Вільні.

Дубінкі
лет. Dubingiai
Замчышча
Замчышча
Dubingiuherbas.png
Герб Дубінкаў
Першыя згадкі: 1334
Краіна: Летува
Павет: Уцянскі
Раён: Маляцкі
Насельніцтва: 260 чал. (2003)
Часавы пас: UTC+2
летні час: UTC+3
Геаграфічныя каардынаты: 55°03′40″ пн. ш. 25°27′00″ у. д. / 55.06111° пн. ш. 25.45° у. д. / 55.06111; 25.45Каардынаты: 55°03′40″ пн. ш. 25°27′00″ у. д. / 55.06111° пн. ш. 25.45° у. д. / 55.06111; 25.45
Дубінкі на мапе Летувы
Дубінкі
Дубінкі
Дубінкі
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы

Дубінкі — мястэчка гістарычнай Віленшчыны, колішняя рэзыдэнцыя князёў Радзівілаў, старажытны замак Вялікага Княства Літоўскага. Да нашага часу тут захаваліся падмуркі кальвінскага збора на Замчышчы.

ГісторыяРэдагаваць

Вялікае Княства ЛітоўскаеРэдагаваць

 
Замчышча з боку возера. Н. Орда, 1877 г.

Першы пісьмовы ўпамін пра Дубінкі датуецца 1334 годам[1]. У 1373 і 1377 гадох яны пацярпелі ад нападаў крыжакоў. У пачатку XV ст. вялікі князь Вітаўт збудаваў каля Дубінак драўляны[2] замак, у якім заснаваў касьцёл Сьвятога Духа. У канцы XV ст. вакол замка ўтварылася мястэчка.

Да пачатку XVI ст. Дубінкі разам з Майшаголай кіраваліся каралеўскімі намесьнікамі, пазьней перайшлі ў валоданьне Радзівілаў, а Юры Радзівіл пачаў тут узводзіць мураваны замак. Па ягонай сьмерці ў 1541 годзе мястэчка перайшло да ягонага сына Мікалая Радзівіла «Рудога», які ў 1564 годзе стаў кальвіністам і перарабіў касьцёл пад кальвінскі збор. Апошні стаў месцам пахаваньня біржанска-дубінкаўскай лініі роду Радзівілаў[3].

У 2-й палове XVI — XVII стагодзьдзях цэнтар Дубінкаўскага княства. У 1547—1548 гадох тут жыла Барбара Радзівіл. У XVII стагодзьдзі Дубінкі складаліся зь дзьвюх частак на розных берагах возера — Ціванішак і Лаўрыканцаў[3]. На 1651 год у мястэчку было 67 дымоў, аднак у 1661 годзе ў выніку ваенных спусташэньняў іхная колькасьць скарацілася да 12[3].

У 1682 годзе ў Дубінках адбыўся сынод Кальвінісцкай царквы Вялікага Княства Літоўскага. У 1777 годзе ў мястэчку адкрылася парафіяльная школа.

Пад уладай Расейскай імпэрыіРэдагаваць

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Дубінкі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Віленскім павеце Віленскай губэрні. У 1808 годзе Дубінкі перайшлі ў валоданьне Тышкевічаў. На 1866 год у мястэчку было 26 будынкаў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Дубінкі занялі войскі Нямецкай імпэрыі

Найноўшы часРэдагаваць

Па польска-летувіскіх баях і падпісаньні пагадненьня паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Летувой у 1919 годзе Дубінкі ўвайшлі ў склад Летувы. У міжваенны час яны былі летняй рэзыдэнцый прэзыдэнта Антанаса Сьмятоны.

23 чэрвеня 1944 году мясцовы аддзел Арміі Краёвай ўчыніў гвалт над больш чым 20 жыхарамі-летувісамі[4][5] ў адказ за ранейшыя адпаведныя дзеяньні да польскіх жыхароў Гліцішкаў летувіскімі калябарантамі[4][5].

У пачатку XXI ст. на Замкавай гары ў Дубінках праводзіліся археалягічныя раскопкі, у час якіх выявілі парэшткі Радзівілаў. У выніку аналізу ДНК летувіскія і польскія навукоўцы здолелі ідэнтыфікаваць косьці Мікалая Радзівіла «Чорнага» і Мікалая Радзівіла «Рудага». 5 верасьня 2009 году парэшткі стрыечных братоў ўрачыста перапахавалі ў адрэстаўраваных руінах кальвінскага збору[6].

НасельніцтваРэдагаваць

ДэмаграфіяРэдагаваць

  • XVII стагодзьдзе: 1651 год — каля 450 чал.
  • XIX стагодзьдзе: 1866 год — 363 чал., зь іх 241 каталік, 20 праваслаўных і 102 юдэі[7]; 1897 год — 363 чал.
  • XX стагодзьдзе: 1923 год — 265 чал.; 1959 год — 102 чал.; 1970 год — 130 чал.; 1989 год — 253 чал.
  • XXI стагодзьдзе: 2001 год — 229 чал.

Турыстычная інфармацыяРэдагаваць

СлавутасьціРэдагаваць

  • Замчышча, падмуркі збора (XVII ст.)
  • Могілкі каталіцкія, званіца касьцёла (1672)

Страчаная спадчынаРэдагаваць

  • Касьцёл Сьвятога Юрыя (1672)

ГалерэяРэдагаваць

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ ВКЛ. Энцыкл. Т. 3. — Менск, 2010. С. 205
  2. ^ ВКЛ. Энцыкл. Т. 3. — Менск, 2010. С. 205
  3. ^ а б в ВКЛ. Энцыкл. Т. 3. — Менск, 2010. С. 206
  4. ^ а б Piotrowski T. «Poland's Holocaust». — McFarland & Company, 1997. — С. 168—169. — ISBN 0-7864-0371-3
  5. ^ а б Litewska prokuratura przesłuchuje weteranów AK(пол.). Gazeta Wyborcza (14 лютага 2001). Праверана 7 чэрвеня 2010 г.
  6. ^ Szymaniak M., Mickiewicz R. (7 верасьня 2009) Litwa żegna Radziwiłłów(пол.). газэта RzeczpospolitaПраверана 3 кастрычніка 2010 г.
  7. ^ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom II: Derenek — Gżack. — Warszawa, 1881. S. 191.

ЛітаратураРэдагаваць

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць

  Дубінкісховішча мультымэдыйных матэрыялаў