Сьпіс тураўскіх князёў

Сьпіс ту́раўскіх князёў — сьпіс князёў, якія кіравалі Тураўскім княствам. У артыкуле прыведзены сьпіс князёў з падзелам паводле дынастыі і пэрыяду кіраваньня.

Першыя князі (980—1054)Рэдагаваць

Легендарным заснавальнікам Тураву і, такім чынам, першым мясцовым князем паводле «Аповесці мінулых гадоў», быў Тур (памянёны пад 980 г.). Некаторымі дасьледчыкамі (М. Гаўсман[1], У. Ігнатоўскі[2], М. Ермаловіч[3]) называецца братам Рагвалода і, такім чынам, яго васалам. Першым цалкам верагодным князем Турава быў Сьвятаполк, які атрымаў княства ў 988—989 гг. у межах адміністрацыйнай рэформы свайго бацькі (альбо айчыма) Уладзімера Сьвятога. Але, у адрозьненьне ад полацкага князя Ізяслава, які быў сасланы на Полаччыну крыху раней, Сьвятаполк не зрабіўся заснавальнікам мясцовай княжацкай галіны. У 1015 годзе ён уступіў у барацьбу за кіеўскі сталец, якую прайграў і сканаў у Польшчы ў 1019 годзе, не пакінузўшы пры гэтым, як мяркуюць, нашчадкаў мужчынскае плоці.

Пытаньне «Тураўскай княскай дынастыі» да 1157 годуРэдагаваць

У 1019 годзе. Тураў становіцца воласьцю Кіеву. Наступным князем становіцца другі сын Яраслава Ўладзімеравіча, Ізяслаў Яраславіч. Але ўжо ў 1052 годзе ён пераходзіць княжыць у Ноўгарад. У дасьледчай літаратуры (перш за ўсё, у працах П. Ф. Лысенкі[4]) ён падаецца як пачынальнік мясцовага княскага дому. Але шчыльныя сувязі самога Ізяслава, а таксама яго нашчадкаў з Кіевам, Ноўгарадам і Валыньню прымушаюць сумнявацца ў тым, што да сярэдзіны ХІІ ст. можа ісьці гаворка пра існаваньне адасобленай тураўскай дынастыі. У гэты час тут садзяцца і прадстаўнікі іншых лініяў Рурыкавічаў, у 1113—1157 гг. тураўскім князем ня быў ніводны нашчадак Ізяслава. Пытаньне пра тураўскую дынастыю непасрэдна зьнітаванае з пытаньнем пра статус і ролі Тураўскага княства ва ўсходнеславянскай палітычнай гісторыі.

Тураўскі княскі сталец за Юрыем Яраславічам і яго сынаміРэдагаваць

Пытаньне пра спосаб спадкаемства княства сынамі Юрыя Яраславіча заблытанае з прычыны супярэчлівых зьвестак летапісаў. Розныя гісторыкі зьвязваюць яго з рознымі канцэпцыямі. Так, існуе гіпотэза Л. Вайтовіча (пададзеная вышэй)[5], але нельга адназначна сьцьвярджаць пра яго перавагу перад іншымі рэканструкцыямі[a]. Тым ня менш, можна сьцьвярджаць, што пасьля 1162 і да 1170 году Юры памёр. У 1174 годзе ў летапісах згадваюцца «тураўскія і пінскія князі», то бок фіксуецца распад некалі адзінага княства. Відаць, Юры падзяліў сваю спадчыну паміж сынамі. У далейшым яны чаргуюцца на галоўным — тураўскім — стальцы.

Тураўскія князі ХІІІ-ХІV стст.Рэдагаваць

Пасьля 1196 году пэўныя зьвесткі пра ўласна Тураўскае княства амаль зьнікаюць. На першы плян вылучаецца Пінскае княства (па 1246 годзе названае «Пінскай зямлёй»). Існуюць спробы рэканструкцыі спадкаемства тураўскага стальца ў гэты час[6], якія, аднак, застаюцца выключна гіпатэтычнымі.

Тураўскія князіРэдагаваць

  • 1. Тур (960-я — 980?) — першы летапісны князь Тураўскага княства[7], магчыма легендарная асоба. Брат Рагвалода[8].

Рурыкавічы:

Ізяславічы — пэрыяд незалежнасьці Тураўскага княства:

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ напр., таго ж П. Ф. Лысенкі
  1. ^ Гаусман, с. 3
  2. ^ Ігнатоўскі, с. 40
  3. ^ Ермаловіч, с. 72
  4. ^ Гл., напрыклад, апошнюю манаграфію па праблеме — Лысенко, с. с. 174—175, а таксама яго даўнейшыя працы.
  5. ^ Вотойвіч, с. 353—366
  6. ^ гл. ,напр., Вайтовіча, с. 362—366
  7. ^ Аповесьць мінулых часоў
  8. ^ Усьцюскі летапісны збор
  9. ^ а б http://litopys.org.ua/dynasty/dyn27.htm