Кшыштаф Пэндэрэцкі

Кшыштаф Пэндэрэ́цкі (па-польску: Penderecki; 25 лістапада 1933, г. Дэмбіца, Падкарпацкае ваяводзтва, Польшча — 29 сакавіка 2020, Кракаў) — польскі кампазытар, дырыгент, пэдагог. Сябра Польскай Акадэміі навук у Кракаве (1994). Адзін з найбольш вядомых клясычных кампазытараў XX стагодзьдзя.

Кшыштаф Пэндэрэцкі
польск. Krzysztof Penderecki
Krzysztof Penderecki 20080706.jpg
Дата нараджэньня 23 лістапада 1933(1933-11-23)[1][2][3][4][5][6][7][8][9]
Месца нараджэньня Дэмбіца, Польская Рэспубліка[1]
Дата сьмерці 29 сакавіка 2020(2020-03-29)[10][11][12][9] (86 гадоў)
Месца сьмерці Кракаў, Польшча[13]
Грамадзянства Польшча
Альма-матэр Кракаўская музычная акадэмія
Занятак Кампазытар, дырыгент, пэдагог, музыказнаўца, музычны пэдагог і скрыпач
Жанры опэра і Сымфонія
Інструмэнты Скрыпка і Фартэпіяна
Лэйблы EMI Classics
Узнагароды
камандор Ордэна мастацтваў і літаратуры ордэн Белага арла Golden Medal for Merit to Culture камандор з зоркай ордэна Адраджэння Польшчы

Арол Польскай акадэміі за найлепшую музыку да фільму (2008)

Камандорскі крыж ордэну «За заслугі перад Фэдэратыўнай Рэспублікай Нямеччына»

Прэмія Гердэра (1977)

Вялікі залаты мэдаль Пашаны «За заслугі перад Аўстрыйскай рэспублікай»

Дуйсбурская музычная прэмія (1999)

прэмія апякунскай рады «Грэмі» (1968)

Прэмія прынцэсы Астурыйскай за дасягненьні ў мастацтве (2001)

Дзяржаўная прэмія зямлі Паўночнага Райну-Вэстфаліі (2002)

Імпэратарская прэмія (2004)

Order of the Three Stars, 3rd Class Ribbon bar of medal "For Merit" 1.png ордэн Пашаны

прэмія Гравэмаера (1992)

Order of the Banner of Work ордэн Крыжы зямлі Марыі 1 клясу Officer of the Order of Merit of the Italian Republic Order of Bernardo O'Higgins афіцэр ордэна Вялікага князя Літоўскага Гядзімінаса Austrian Decoration for Science and Art мальтыйскі ордэн Заслуг Order of the Lion of Finland Order of Cultural Merit Commander of the Order of Merit of the Grand Duchy of Luxembourg

Прэмія Віх’юры—Сыбэліюса (1983)

Ганаровы грамадзянін Кракава (2013)

прэмія Гравэмаера за музычную кампазыцыю (1992)

Ордэн адраджэньня Польшчы медаль «За заслугі ў культуры Gloria Artis» Ордэн Крыжа зямлі Марыі

ордэн «За заслугі перад Фэдэратыўнай рэспублікай Нямеччыны» (1990)

Ордэн Трох Зорак ордэн «За заслугі перад Італьянскай рэспублікай» ордэн Вялікага князя Літоўскага Гядзімінаса Ордэн Мастацтва і літаратуры Order of Merit of the Grand Duchy of Luxembourg Ribbon bar of medal "For Merit" 1.png
Сайт http://www.krzysztofpenderecki.eu
Подпіс Penderecki sign.svg

ЖыцьцяпісРэдагаваць

Скончыў Кракаўскую музычную акадэмію (1957), з 1959 выкладаў у ёй кампазыцыю, у 1972-1987 рэктар. У 1973-78 выкладаў у Ельскім унівэрсытэце (ЗША).

Дырыгаваў вядучымі сымфанічнымі аркестрамі (з 1973), праводзіў майстар-клясы ў найбуйнейшых музычных цэнтрах Эўропы, ЗША і інш. У 1960 годзе паўстаў як выбітны прадстаўнік музыкальнага авангарда. Арыгінальная экспрэсыўнасьць музыкі Пэндэрэцкага грунтуецца на глыбокім адчуваньні магчымасьцяў сучасных гукавых сыстэм і выкарыстаньні іх ва ўсіх сфэрах кампазытарскай тэхнікі ад артыкуляцыі да формаўтварэньня.

Зрабіў адкрыцьці ў гукавой калярыстыцы. Творам уласьцівы глыбокі мастацкі зьмест, шырокі спэктар сродкаў выразнасьці, выкарыстаньне традыцый каталіцкай музыкі.

У творчасьці зьвяртаецца да агульначалавечай тэматыкі («Строфы» для сапрана, дэкламатара і 10 інструмантаў, 1959; «Плач па ахвярах Хірасімы», 1960; араторыя «Dies irae», 1967, памяці ахвяр Асьвенціма; «Касмагонія», 1970), рэлігійнай музыкі («Страсьці паводле Лукі», 1965; «Ютрань», 1972; «Магніфікат», 1974; «Te Deum», 1980; «Польскі рэквіем», 1984 прысьвечаны Леху Валэнсе і прафсаюзу «Салідарнасьць») і інш. Аўтар опэр («Д'яблы з Лудэна», 1969; «Страчаны рай», 1978; «Чорная маска», 1986; «Убу кароль», 1991), аркестровых твораў (3 сымфоніі, у т.л. «II Christmas Symphony», 1980; «De natura sonoris I—II», 1966—1970; «Паскалія», 1988; «Адажыо», 1989), інструмэнтальных канцэртаў (2 віялянчэльныя, скрыпічны, альтовы), камэрна-інструмэнтальнай музыкі.

Музыка выкарыстоўвалася ў фільмах «Кахаю цябе, кахаю», «Зьзяньне», «Унутраная імпэрыя», «Катынь» і ў тэлесэрыяле «Сакрэтныя матэрыялы».

Дзяржаўная прэмія Польшчы 1968, 1984[14]. Чатырохразовы ляўрэат «Грэмі».

Памёр 29 сакавіка 2020 году ў Кракаве[15][16].

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ а б Пендерецкий Кшиштоф // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. ^ SNAC — 2010.
  3. ^ Itaú Cultural Энцыкляпэдыя Ітау КультуралSão Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  4. ^ Nationalencyklopedin — 1999.
  5. ^ filmportal.de — 2005.
  6. ^ Берлінская акадэмія мастацтваў — 1696.
  7. ^ Энцыкляпэдыя Бракгаўза
  8. ^ Архіў прыгожых мастацтваў — 2003.
  9. ^ а б маёмасьць
  10. ^ https://www.krakow.pl/aktualnosci/238631,33,komunikat,nie_zyje_krzysztof_penderecki.html
  11. ^ https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2020/03/30/les-aspirations-contraires-de-krzysztof-penderecki_6034918_3382.html
  12. ^ https://www.sueddeutsche.de/kultur/krzysztof-penderecki-tot-1.4860594
  13. ^ http://www.radiokrakow.pl/kultura/nie-zyje-krzysztof-penderecki/
  14. ^ Дубкова Т. А. Пендарэцкі Кшыштаф // БЭ. Т. 12. — Менск, 2001. С. 265.
  15. ^ Памёр польскі кампазытар Кшыштаф Пэндэрэцкі. Радыё Свабода. (29 сакавіка 2020).
  16. ^ Памёр выбітны польскі кампазітар, які атрымаў 4 прэміі «Грэмі»/. БелСат. (29 сакавіка 2020).

ЛітаратураРэдагаваць

  • Lisicki K. Szkice o L. Pendereckim. Warszawa, 1973
  • Erhardt L. Spotkania z Krzystofem Pendereckim. Kraków, 1975
  • Tomaszewski M. Krzystof Penderecki i jego muzyka. Kraków, 1994
  • Ивашкин А.В. Кшиштоф Пендерецкий. М., 1983

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць