Давід Гільбэрт

Даві́д Гі́льбэрт (па-нямецку: David Hilbert; 23 студзеня 1862 году, Кёнігсбэрг альбо Вэляў, Каралеўства Прусія — 14 лютага 1943 году, Гётынген, Трэці Райх) — выбітны нямецкі матэматык-унівэрсал, зрабіў важкі ўнёсак у разьвіцьцё шматлікіх матэматычных падзелаў. У 19101920-я гады, то бок пасьля сьмерці Анры Пуанкарэ, быў прызнаным сусьветным лідэрам матэматыкаў. Гільбэрт прыняў і абараняў тэорыю мностваў Георга Кантара. Вядомы прыклад ягонага лідэрства ў галіне матэматыкі, зьяўляюцца вынайдзены ім сьпіс матэматычных праблемаў, на вырашэньне якіх была накіравана большая частка матэматычных дасьледаваньняў XX стагодзьдзя[6][7]. Гэты сьпіс быў прэзэнтаваны на міжнароднай канфэрэнцыі матэматыкі ў Парыжы.

Давід Гільбэрт
David Hilbert
Hilbert.jpg
Дата нараджэньня 23 студзеня 1862(1862-01-23)[1][2][3][…]
Месца нараджэньня Кёнігсбэрг альбо Вэляў, Каралеўства Прусія
Дата сьмерці 14 лютага 1943(1943-02-14)[4][1][2][…] (81 год)
Месца сьмерці Гётынген, Нямеччына
Месца пахаваньня
Грамадзянства
Месца вучобы Кёнігсбэрскі ўнівэрсытэт
Занятак матэматык, прафэсар унівэрсытэту, філёзаф, фізык
Навуковая сфэра матэматыка, філязофія
Месца працы
Вядомы як Асноўная тэарэма Гільбэрта, аксіёмы Гільбэрта, праблемы Гільбэрта, праграма Гільбэрта, Дзея Айнштайна-Гільбэрта, Гільбэртава прастора
Навуковая ступень доктарская ступень[d][5]
Навуковы кіраўнік Фэрдынан фон Ліндэман
Дзеці Franz Hilbert[d][5]
Узнагароды

Гільбэрт зрабіў шмат адкрыцьцяў і прапанаваў фундамэнтальныя ідэі ў розных галінах матэматыкі. Сярод іншых яго дасягненьнямі зьяўляюцца тэорыя інварыянтаў і аксіяматыка Гільбэрта. Гільбэрт вядомы як адзін з заснавальнікаў тэорыі доказаў і матэматычнай лёгікі[8], і быў адным зь першых хто паказаў адрозьненьне паміж матэматыкай і мэтаматэматыкай. Ён сфармуляваў тэорыю гільбэртавых прастораў — адну з асноўных складнікаў функцыянальнага аналізу[9].

За часам жыцьця стаў чальцом шматлікіх акадэміяў навук, у тым ліку Бэрлінскай, Гётынгенскай, чальцом Лёнданскага каралеўскага таварыства, замежным ганаровым чальцом Акадэміі навук СССР. Ляўрэат прэміі Лабачэўскага, прэміі Пансэле і прэміі Баяі.

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ а б Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (фр.): плятформа адкрытых зьвестак — 2011.
  2. ^ а б MacTutor History of Mathematics archive
  3. ^ D. Hilbert // KNAW Past Members (анг.)
  4. ^ Колмогоров А. Н. Гильберт Давид // Большая советская энциклопедия (рас.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
  5. ^ а б Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Бэрлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка, Аўстрыйская нацыянальная бібліятэка Record #11855090X // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  6. ^ Ted Honderich (2015). «Philosophers of Our Times». Oxford University Press. — С. 352. — ISBN 978-0-198-71250-3.
  7. ^ «Hilbert's Problems». Wolfram MathWorld.
  8. ^ Zach, Richard (2003-07-31). «Hilbert's Program». Stanford Encyclopedia of Philosophy.
  9. ^ David Hilbert // Encyclopædia Britannica.

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць

  Давід Гільбэртсховішча мультымэдыйных матэрыялаў