Грэцкі матэматык Эўклід, дэталь выявы Рафаэля ў творы Атэнская школа, 1511 год

Матэма́тыка (грэц. μαθηματικά, ад μάθημα — навука, вывучаць) — лягічная дэдуктыўная навука, якая вывучае абстрактныя структуры (напр. колькасьць, форма), вызначаныя пры дапамозе аксіёмаў, выкарыстоўваючы сымбальную лёгіку. Асобныя структуры матэматыкі паходзяць з прыродазнаўчых навук, у асноўным зь фізыкі, але матэматыкі стварылі таксама шэраг іншых канцэпцыяў менавіта для ўнутраных патрэбаў гэтае навукі. Існуе шэраг меркаваньняў сярод матэматыкаў і філёзафаў на конт дакладнага аб’ёму вывучэньня матэматыкі і ейнага вызначэньня[1].

Матэматыкі шукаюць і вызначаюць матэматычныя сыстэмы[2], каб выкарыстаць іх пры сфармуляваньнях новых гіпотэзаў. Матэматыкі вызначаюць праўдзівасць або памылковасьць гіпотэзаў праз матэматычныя доказы. Калі матэматычныя структуры добра мадэлююць рэальныя зьявы, матэматычныя развагі могуць даць уяўленьне або прагноз аб прыродных працэсах. Дзякуючы выкарыстаньню абстракцыі і лёгікі, матэматыкі робяць падлік, вылічэньне, вымярэньне і сыстэматычнае вывучэньне формаў і рухаў фізычных аб’ектаў. Практычная матэматыка выкарыстоўвалася чалавекам яшчэ да існаваньня пісьмовых справаздачаў на гэты конт. Дасьледаваньні, неабходныя для вырашэньня матэматычных задачаў, могуць заняць гады ці нават стагодзьдзі.

Матэматыка выкарыстоўваецца ва ўсім сьвеце ў якасці найважнейшага інструмэнту ў многіх галінах навукі і чалавечай дзейнасьці. Прыкладная матэматыка, зьвязаная з ужываньнем матэматычных ведаў у іншых абласьцёх матэматыкі, натхняе на стварэньне новых матэматычных адкрыцьцяў, што прывяло да разьвіцьця цалкам новых матэматычных дысцыплінаў, як то статыстыка і тэорыя гульняў.

Зьмест

СтруктураРэдагаваць

Па адной з самых шырокіх клясыфікацыяў, матэматыка падзяляецца на тры асноўныя галіны:

Узроўнем ніжэй ляжыць матэматычная лёгіка, якая прапануе аксіяматычнае абгрунтаванне структуры й вываду матэматычных ведаў і зьяўляецца фундамэнтам для ўсяго будынку матэматыкі.

Базавыя паняткіРэдагаваць

Асноўныя паняцьціРэдагаваць

Матэматычныя навукіРэдагаваць

ЛітаратураРэдагаваць

  • Курс вышэйшай матэматыкі : Алгебра і геаметрыя. Аналіз функцый адной зменнай : Падручнік для студ. прыродазнаўчых і тэхн. спец. ВНУ / В. М. Русак, Л. І. Шлома, В. К. Ахраменка, А. П. Крачкоўскі. — Мн. : Вышэйшая школа, 1994. — 431 с — Бібліягр.: с.424. — ISBN 985-06-0016-0
  • Матэматычная энцыклапедыя. — Менск: Тэхналогія, 2001. ISBN 985-458-059-8
  • Воднеў, У. Т. Малы матэматычны слоўнік. — Мінск : Універсітэцкае, 1994. — 142,[2] с. : іл. — ISBN 5-7855-0694-7

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ Mura, R. Images of Mathematics Held by University Teachers of Mathematical Sciences // Educational Studies in Mathematics. — № 25 (4). — P. 375—385.
  2. ^ Devlin, Keith, Mathematics: The Science of Patterns: The Search for Order in Life, Mind and the Universe (Scientific American Paperback Library) 1996, ISBN 978-0-7167-5047-5

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць

  Матэматыкасховішча мультымэдыйных матэрыялаў