Мантывілы, Монтвілы — літоўскі шляхецкі род гербаў Ляліва, Пабог і Тры Калёны[1].

Мантывілы
Краіна паходжаньня: Вялікае Княства Літоўскае
Прызнаныя ў: Вялікае Княства Літоўскае, Рэч Паспалітая, Расейская імпэрыя
Першы з роду: Мантывіл

Прозьвішча рэдагаваць

Асноўны артыкул: Мантывіл

Імя Мантывіл (Монтвіл), ад якога ўтварылася прозьвішча роду, зьмяшчае той жа фармант (-монт-), што і Жыгімонт — літоўская (беларуская) форма старажытнага пашыранага германскага (гоцкага) імя Sigimunt, якое трапіла ў хрысьціянскі іменаслоў[2].

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Мантывіл складаецца з фармантаў -монт- (-мунт-, -мунд-), які паходзіць ад гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі', і -віл-, які паходзіць ад гоцкага wilja 'воля'[3]. Такім парадкам, імя Мантывіл азначае «гарлівая воля» і адпавядае германскаму імю Willmant[4].

Гісторыя рэдагаваць

Заснавальнік роду — літоўскі баярын Мантывіл, які атрымаў наданьне ад вялікага князя Казімера[a]. Яшчэ адзін упамін пра Мантывіла датуеццца 1473 годам, калі зь яго ўдавой ажаніўся Ян Табаравіч[8].

Род шырока разгалінаваўся на Жамойці і Віленшчыне.

Найбольш вядомыя рэдагаваць

Заўвагі рэдагаваць

  1. ^ Зьвесткі пра баярына вялікага князя Скіргайлы Мантывіла, які ў канцы XIV стагодзьдзя нібы браў удзел у паручыцельстве за Братошу[5], грунтуюцца на няправільным прачытаньні імя Montwit як Montwil[6]), Bratosz Koilutouicz (1387—1394 гады)[7]

Крыніцы рэдагаваць

  1. ^ Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 207.
  2. ^ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 14.
  3. ^ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 17—18.
  4. ^ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 24.
  5. ^ Пятраўскас Р. Літоўская знаць у канцы XIV—XV ст.. — 2-е выд. — Смаленск, 2014. С. 172.
  6. ^ Грамоти XIV ст. — Київ, 1974. С. 98.
  7. ^ Поручная грамота за Братошу Койлутовича (1387—1394), Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae
  8. ^ Пятраўскас Р. Літоўская знаць у канцы XIV—XV ст.. — 2-е выд. — Смаленск, 2014. С. 309.

Літаратура рэдагаваць