Міжнародны дзень роднай мовы

(Перанакіравана з «Дзень роднай мовы»)

Міжнародны дзень роднае мовы — сьвята, якое з 2000 году адзначаецца штогод 21 лютага з мэтай заахвочваньня моўнае разнастайнасьці і шматмоўнае адукацыі і спрыяньня ўсьведамленьню моўных і культурных традыцыяў, якія грунтуюцца на ўзаемаразуменьні, цярпімасьці і дыялёгу[1]. Дата 21 лютага была абраная таму, што ў гэты дзень у 1952 годзе загінулі пяць студэнтаў, якія змагаліся за прызнаньне бэнгальскай мовы ў якасьці дзяржаўнай ва ўсходнім Пакістане, які з 1971 году стаў асобнай дзяржавай Банглядэш. Гэты дзень адзначаецца ў Банглядэш як дзень памяці пра падзеі 1952 году.[2]

Міжнародная традыцыя
Назва сьвята Дзень роднай мовы
Час сьвяткаваньня 21 лютага
Абрадавае значэньне Заахвочваньне моўнае разнастайнасьці

Сьвята было заснаванае на 30‑й сэсіі Генэральнай канфэрэнцыі ЮНЭСКО 17 лістапада 1999 году. Ідэю абвяшчэньня Міжнароднага дня роднае мовы прапанавалі дэлегацыі Банглядэш і Саудаўскай Арабіі. Сярод 25 першых суаўтараў і найбольш актыўных прыхільнікаў рэзалюцыі Генэральнае канфэрэнцыі ЮНЭСКО былі Беларусь, Летува і Расея.[3]

Генэральная Асамблея ААН у 2002 годзе вітала рашэньне ЮНЭСКО аб абвяшчэньні Міжнароднага дня роднае мовы і заклікала дзяржавы-сябры ААН і сакратарыят ААН садзейнічаць захаваньню і абароне ўсіх моваў, на якіх размаўляюць народы сьвету[4]. У 2002 годзе ў сталіцы Банглядэш, горадзе Дака, заснавалі Міжнародны інстытут роднае мовы[5].

ЮНЭСКО абвесьціла пра намер стварыць сыстэму папераджальнага маніторынгу для адсочваньня стану моваў, якія знаходзяцца пад пагрозай зьнікненьня, і садзейнічаньня выпраўленьню сытуацыі ў гэтае галіне. Паводле ацэнкі ЮНЭСКА больш як палова з 6 тысячаў моваў сьвету знаходзіцца пад пагрозай зьнікненьня[6].

Тэмы сьвятаРэдагаваць

  • 2002 — «Моўная разнастайнасьць» (лёзунг Міжнароднага дня: «У галактыцы моваў кожная зь іх — зорка»)
  • 2004 — «Навучаньне дзяцей»
  • 2005 — «Брэйль і мовы знакаў»
  • 2006 — «Мовы і кібэрпрастора»
  • 2007 — «Шматмоўная адукацыя»
  • 2008 — «Міжнародны год моваў»
  • 2010 — «Міжнародны год збліжэньня культураў»[7]
  • 2011 — «Інфармацыйныя тэхналёгіі і камунікацыі дзеля захаваньня і папулярызацыі моваў і моўнае разнастайнасьці»[8]
  • 2012 — «Навучаньне і інклюзыўная адукацыя на роднай мове»(анг.)[2]
  • 2013 — «Кнігі для адукацыі на роднай мове»[9]

БеларусьРэдагаваць

Дні роднае мовы пачалі ладзіцца дзяржаўнымі ўстановамі Беларусі толькі ад часу залічэньня ў 2009 годзе Арганізацыяй Аб’яднаных Народаў па пытаньнях адукацыі, навукі і культуры беларускай мовы да ліку загрожаных[10]. Ад таго часу бібліятэкі прысьвячаюць сьвяту кніжныя выставы беларускамоўных выданьняў[11][12]. Музэі ладзяць публічныя чытаньні беларускамоўных твораў мастацкае літаратуры пісьменьнікамі, акторамі, мастакамі і дзяржаўнымі дзеячамі[13][14].

Ад 2008 году Таварыства беларускае мовы ладзіць у гэты Дзень агульнабеларускія дыктоўкі паводле беларускамоўных твораў пісьменства[15]. Таксама ладзяцца прэзэнтацыі новых беларускамоўных кніг, беларускамоўныя дыскатэкі і канцэрты[16].

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ 21 лютага — Міжнародны дзень матчынай мовы // Прадстаўніцтва ААН у Беларусі, 17 лютага 2003 г. Праверана 21 лютага 2013 г.
  2. ^ а б Міжнародны дзень роднай мовы Promote Bangla Праверана 20 лютага 2013 г.(анг.)
  3. ^ Дакумэнты 30-е сэсіі Генэральнае канфэрэнцыі ЮНЭСКО ЮНЭСКО Праверана 20 лютага 2013 г.(анг.)
  4. ^ Генэральная Асамблея ААН. Рашэньне 56-ай сэсіі № 262 аб шматмоўі(анг.) // Сусьветная ўстанова праўных зьвестак, 15 лютага 2002 г. Праверана 21 лютага 2013 г.
  5. ^ Алена Ляўковіч Сьвята матчынай мовы // Зьвязда : Газэта. — 18 лютага 2004. — № 42 (25055). — ISSN 1990-763x.
  6. ^ Больш як палова існых у сьвеце моваў знаходзіцца на мяжы зьнікненьня // Прадстаўніцтва ААН у Беларусі, 21 лютага 2007 г. Праверана 21 лютага 2013 г.
  7. ^ Міжнародны дзень роднай мовы // Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны Праверана 21 лютага 2013 г.
  8. ^ Міжнародны дзень роднай мовы — увага новым ІТ ЮНЭСКО Праверана 20 лютага 2013 г.(рас.)
  9. ^ Кнігі для адукацыі на роднай мове ЮНЭСКО Праверана 20 лютага 2013 г.(анг.)
  10. ^ Экспэрты ЮНЭСКА лічаць, што беларуская мова знаходзіцца ў небясьпецы // Белазар, 23 лютага 2009 г. Праверана 21 лютага 2013 г.
  11. ^ Ларыса Гулякевіч. У Беларусі працягваюцца мерапрыемствы, прысьвечаныя Міжнароднаму дню роднай мовы // Белтэлерадыёкампанія, 20 лютага 2009 г. Праверана 21 лютага 2013 г.
  12. ^ Марат Гаравы. У Менску адкрылася выстава «Захаваем моўную і культурную разнастайнасьць і шматмоўе», прысьвечаная Міжнароднаму дню роднай мовы // БелаПАН, 1 лютага 2010 г. Праверана 21 лютага 2013 г.
  13. ^ Натальля Бардзілоўская. Сёньня Міжнародны дзень роднай мовы // Белтэлерадыёкампанія, 21 лютага 2012 г. Праверана 21 лютага 2013 г.
  14. ^ Тацяна Пастушэнка. Мінкультуры заклікае актыўней выкарыстоўваць у штодзённым жыцьці беларускую мову // Беларускае тэлеграфнае агенцтва, 22 лютага 2012 г. Праверана 21 лютага 2013 г.
  15. ^ Ала Мачалава Водгукі беларусізацыі // Жырандоля. — 21 лютага 2009. — № 2 (48). — С. 6.
  16. ^ У межах Дня роднай мовы ў Менску можна // Наша Ніва, 19 лютага 2010 г. Праверана 21 лютага 2013 г.

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць