Партугальская мова

ібэра-раманская мова

Партуга́льская мо́ва (па-партугальску: língua portuguesa) — мова раманскай групы індаэўрапейскай сям’і моваў. Афіцыйная мова Партугаліі, Бразыліі, Анголы, Мазамбіку, Каба-Вэрдэ, Гвінэі-Бісаў, Сан-Тамэ і Прынсыпі, Усходняга Тымору і Макао. Пісьменнасьць на аснове лацінскага альфабэту. Разьвілася зь сярэднявечнай галісійска-партугальскай мовы, якая бярэ свой пачатак зь некалькіх дыялектаў вульгарнай латыні ў сярэднявечным каралеўстве Галісія і акрузе Партугаліі, якія захавалі некаторую кельцкую фаналёгію і лексыкон[2][3]. Існуе два асноўныя варыянты — эўрапейскі (pt-pt) і бразыльскі (pt-br), якія адрозьніваюцца адзін ад аднаго на ўзроўні фанэтыкі, лексыкі, артаграфіі і, у меншай ступені, граматыкі. У Анголе і Мазамбіку выкарыстоўваецца эўрапейскі варыянт партугальскай мовы зь вялікай колькасьцю лексычных запазычаньняў з афрыканскіх моваў. У іншых афрыканскіх краінах партугальская мова, прынамсі ў сфэры паўсядзённага выкарыстаньня, у значнай ступені крэалізаваная.

Партугальская
Língua portuguesa
Breve discurso em que se contem a conquista do Reyno de Pegu na Índia Oriental, pelos portuguezes em tempo do Viso-Rey Ayres de Saldanha; sendo capitam Salvador Ribeiro de Souza, chamado Massinga, natural de Guimaraens. Rei do Pegu.JPG
Detailed SVG map of the Lusophone world.svg
Ужываецца ў
Рэгіён Партугалія і Азорскія астравы
Колькасьць карыстальнікаў 220 млн
Клясыфікацыя Індаэўрапейская сям’я

 Раманская група
  Ібера-раманская падгрупа

Афіцыйны статус
Афіцыйная мова ў Партугалія, Бразылія, Ангола, Мазамбік і іншыя краіны Садружнасьці партугаламоўных краін
Рэгулюецца International Portuguese Language Institute[d], Садружнасьць партугаламоўных дзяржаваў[d], Brazilian Academy of Letters[d] і Sciences Academy of Lisbon[d]
Статус: 1 дзяржаўная[d][1]
Пісьмо партугальскі альфабэт[d] і лацінскае пісьмо
Коды мовы
ISO 639-1 pt
ISO 639-2(Б) por
ISO 639-2(Т) por
ISO 639-3 por
Detailed SVG map of the Lusophone world.svg

Як вынік пашырэньня падчас каляніяльных часоў культурная прысутнасьць Партугаліі і партугальская мова да гэтых часоў мае месца ў Гоа, Даман і Дыў у Індыі[4], у Батыкалоа на ўсходнім узьбярэжжы Шры-Ланцы, на інданэзійскім востраве Флёрэс, у штаце Малака ў Малайзіі. Партугаламоўныя людзі ці нацыю могуць называцца «лузафоны».

Налічваецца ад 215 да 220 мільёнаў носьбітаў мовы і 250 мільёнаў чалавек наогул валодаюць мовай у рознай ступені. Партугальская мова уваходзіць ў сьпіс шасьці самых пашыраных гутарковых моваў сьвету і зьяўляецца трэцяй самай распаўсюджанай эўрапейскай мовай у сьвеце пры падліку колькасьці носьбітаў мовы[5]. Гэта самая распаўсюджаная мова ў паўднёвым паўшар’і і ў Паўднёвай Амэрыцы, а таксама другая мова ў Лацінскай Амэрыцы пасьля гішпанскай і адна з 10 самых распаўсюджаных моваў у Афрыцы[6]. Партугальская мова мае афіцыйны статус у Эўрапейскім зьвязе, Мэркасур, ААД, ЭКОВАС і Афрыканскім зьвязе.

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ Ethnologue — 25 — Dallas, Texas: SIL International, 2022.
  2. ^ «The Origin and Formation of The Portuguese Language». Judeo-Lusitanica.
  3. ^ Bittencourt de Oliveira, João. «Breves considerações sobre o legado das línguas célticas». filologia.org.br.
  4. ^ Michael Swan; Bernard Smith (2001). «Portuguese Speakers». Learner English: a Teacher's Guide to Interference and Other Problems. Cambridge University Press
  5. ^ «The World factbook». CIA World Factbook
  6. ^ «Top 11 Most Spoken Languages in Africa». Africa facts.

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць

  Партугальская мовасховішча мультымэдыйных матэрыялаў