Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (Жалудок)

Помнік сакральнай архітэктуры
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі
Краіна Беларусь
Мястэчка Жалудок
Каардынаты 53°36′08″ пн. ш. 24°58′33″ у. д. / 53.60222° пн. ш. 24.97583° у. д. / 53.60222; 24.97583Каардынаты: 53°36′08″ пн. ш. 24°58′33″ у. д. / 53.60222° пн. ш. 24.97583° у. д. / 53.60222; 24.97583
Канфэсія каталіцтва
Эпархія Гарадзенская дыяцэзыя 
Архітэктурны стыль позьні клясыцызм
Аўтар праекту Караль Падчашынскі
Дата заснаваньня 1853
Статус Ахоўная зона
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі на мапе Беларусі
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі
Commons-logo.svg Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі на Вікісховішчы

Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Жалудку. Знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы мястэчка, на гістарычнай Касьцельнай вуліцы[a]. Дзейнічае. Твор архітэктуры позьняга клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

ГісторыяРэдагаваць

Вялікае Княства ЛітоўскаеРэдагаваць

 
У касьцёле, 1941—1944 гг.
 
Касьцёл, каля 1900 г.

Каталіцкая парафія ў Жалудку ўтварылася ў 1490 годзе[1]. Тады ж тут зь ініцыятывы вялікага князя Казімера збудавалі першы касьцёл.

У 1686 годзе Казімер Францкевіч фундаваў на ўскрайку мястэчка (Фарны канец) драўляны кармэліцкі кляштар.

Пад уладай Расейскай імпэрыіРэдагаваць

Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Жалудок апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзейнічаць. Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1832 годзе расейскія ўлады ліквідавалі кляштар, будынак якога ў 1839 годзе прыстасавалі пад лязарэт эстляндскага егерскага палку.

У 1853 годзе ў Жалудку збудавалі новы касьцёл з бутавага каменю і цэглы паводле праекту архітэктара Караля Падчашынскага, навукоўца і тэарэтыка позьняга клясыцызму.

Найноўшы часРэдагаваць

За савецкім часам набажэнствы ў касьцёле не перапыняліся.

АрхітэктураРэдагаваць

Помнік архітэктуры позьняга клясыцызму. Гэта прастакутны ў пляне аб’ём з паўкруглай апсыдай, закрысьціямі і крыламі трансэпту з бакоў. Накрываецца 2-схільным дахам з трыкутным франтонам на галоўным фасадзе, вуглы якога ўвенчваюць скульптуры-пінаклі з Хрыстом. З франтонам галоўнага фасаду рытмічна спалучаецца франтон масіўнага 4-калённага дарычнага портыку, якім афармляецца партал уваходу, і бакавыя аркавыя нішы-эксэдры з скульптурамі эвангелістаў. Тымпаны абодвух франтонаў запаўняюць гарэльефныя кампазыцыі. Сьцены апяразвае масіўны антаблемэнт, падзелены шырокімі пілястрамі зь перакінутымі паміж імі аркамі над аркавымі аконнымі праёмамі ў прафіляваных ліштвах — павапнаваныя і атынкаваныя, яны кантрастава вылучаюцца на паліхромнай бутавай муроўцы. Да пачатку XX стагодзьдзя над галоўным фасадам узвышалася 8-гранная шатровая званіца і такая ж паводле формы сыгнатурка над алтарнай часткай.

Пад алтарам знаходзіцца крыпта з пахаваньнямі, сярод іх — пахаваньне падскарбія надворнага Антонія Тызэнгаўза — уладальніка Жалудка. На бакавых сьценах прэзьбітэрыюму 2 белыя мармуровыя мэмарыяльныя дошкі з барэльефнымі выявамі графіні Г. Тызэнгаўз (1822—1891 гады) і графа С. Урускага, маршалка шляхты Варшаўскай губэрні (1817—1890 гады).

На паўднёвай сьцяне побач з уваходам захаваўся сонечны гадзіньнік. Побач з касьцёлам — 2-ярусная 4-гранная бутавая званіца.

ГалерэяРэдагаваць

ЗаўвагіРэдагаваць

  1. ^ Цяперашні афіцыйны адрас — вуліца Савецкая, 21

КрыніцыРэдагаваць

ЛітаратураРэдагаваць

  • Кулагін А. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. Кулагін; фатограф А. Дыбоўскі. — 2-е выд. — Менск: БелЭн, 2008. — 488 с.: іл. ISBN 978-985-11-0395-5.

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць

  Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, шыфр  413Г000717