Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы і кляштар аўгустынаў (Берасьце)

Помнік сакральнай архітэктуры
Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы і кляштар аўгустынаў
Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы і кляштар аўгустынаў
Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы і кляштар аўгустынаў
Краіна Беларусь
Места Берасьце
Каардынаты 52°04′58.63″ пн. ш. 23°39′18.24″ у. д. / 52.0829528° пн. ш. 23.6550667° у. д. / 52.0829528; 23.6550667Каардынаты: 52°04′58.63″ пн. ш. 23°39′18.24″ у. д. / 52.0829528° пн. ш. 23.6550667° у. д. / 52.0829528; 23.6550667
Дата заснаваньня XV ст.
Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы і кляштар аўгустынаў на мапе Беларусі
Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы і кляштар аўгустынаў
Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы і кляштар аўгустынаў
Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы і кляштар аўгустынаў

Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы і кляштар аўгустынаў — помнік архітэктуры XVII—XVIII стагодзьдзяў у Берасьці. Знаходзіўся ў цэнтры Старога Места, на Рынку. Твор архітэктуры барока. Пры будаваньні Берасьцейскай фартэцыі ўлады Расейскай імпэрыі зачынілі і зруйнавалі кляштар.

Комплекс складаўся з касьцёла, кляштарнага корпуса і саду, аточаных мурам. У 2-й палове XIX ст. расейскія ўлады збудавалі на месцы касьцёла гарнізонную царкву Маскоўскага патрыярхату.

ГісторыяРэдагаваць

Вялікае Княства ЛітоўскаеРэдагаваць

 
Партрэт Вітаўта зь Берасьця

Каля 1410 году (паводле іншых зьвестак, па 1380 годзе) вялікі князь Вітаўт запрасіў у Берасьце аўгустынаў і перадаў ім 2 карчмы ў месьце, загадаў выплачваць манахам па 4 грошы з мыта, па дзесяціне ад мяшчанаў і зь вёсак Бучэмлі і Трасьцяніцы. Першыя кляштарныя будынкі былі драўлянымі і разьмяшчаліся ў прадмесьці паміж рэкамі Мухаўцом і Укрынкай. За часамі вайна Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) у 1666 годзе драўляныя касьцёл і кляштар згарэлі.

У 1672 годзе берасьцейцы ахвяравалі пляцы і дамы на Рынку пад пабудову новага мураванага касьцёла, які асьвяцілі ў 1686 годзе. У XVII—XVIII стагодзьдзях у кляштары было каля 20 манахаў, адбываліся ордэнскія капітулы, дзейнічалі школы філязофіі і тэалёгіі, існавала бібліятэка (на 1818 год 322 кнігі).

Пад уладай Расейскай імпэрыіРэдагаваць

Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год) касьцёл і кляштар працягвалі дзейнічаць. Па пажарах 1801 і 1808 гадоў комплекс капітальна адбудоўвалі.

У час будаваньня Берасьцейскай крэпасьці ўлады Расейскай імпэрыі ў 1830 годзе ліквідавалі кляштар і гвалтоўна зачынілі касьцёл. Будынкі перадалі вайскоўцам. Пазьней зьнішчылі[1]. Паводле іншых зьвестак[2], у 1856—1879 гадох касьцёл перабудавалі пад гарнізонную царкву Маскоўскага патрыярхату.

Найноўшы часРэдагаваць

У 1919 годзе ўлады міжваеннай Польскай Рэспублікі перадалі будынак гарнізоннай царквы рыма-каталікам. У 1928 годзе будынак перабудавалі ў формам зьнішчанага касьцёла аўгустынаў.

З 1939 году былы касьцёл выкарыстоўваўся як гарнізонны клюб. У 1992 годзе будынак перадалі Беларускаму экзархату Маскоўскага патрыярхату і надалі яму выгляд на 1879 год.

АрхітэктураРэдагаваць

   
Гарнізонная царква Сьвятога Мікалая (налева) і адноўлены на яе аснове ў 1920-я гады касьцёл аўгустынаў (направа)

КасьцёлРэдагаваць

Касьцёл — 1-нэфавая базыліка зь вежай-званіцай на галоўным фасадзе, завершанай высокім шатром. Прылеглыя да вежы часткі фасаду завяршаліся валютамі і пінаклямі.

Унутраная прастора перакрывалася драўлянымі скляпеньнямі. Алтарная і бакавая сьцены ўпрыгожвала фрэскавая размалёўка. У касьцёле захоўваўся старажытны партрэт вялікага князя Вітаўта (цяпер знаходзіцца ў Летуве).

КляштарРэдагаваць

Кляштарны корпус — 1- і 2-павярховы будынак, які далучаўся да касьцёла. Меў калідорны плян. У кляштары былі трапезная, кухня, пякарня, кельлі. Да будынка далучаліся 3 крамы.

ГалерэяРэдагаваць

Гістарычная графікаРэдагаваць

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ Грынявецкі В. Берасцейскі кляштар аўгусцінцаў // ВКЛ. Энцыкл. Т. 1. — Менск, 2005. С. 319.
  2. ^ Архітэктура Беларусі. Энцыкл. — Менск, 1993. С. 91.

ЛітаратураРэдагаваць