Адкрыць галоўнае мэню

Зьмі́цер Санько́ (нар. 31 сакавіка 1949, вёска Азярычына, цяпер Пухавіцкі раён, Менская вобласьць, Беларусь) — беларускі біёляг, мовазнавец, выдавец, адзін з заснавальнікаў Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны. Кандыдат біялягічных навук.

Зьміцер Санько
Нарадзіўся 31 сакавіка 1949(1949-03-31) (70 гадоў)
Азярычына, Вузьлянскі сельсавет, Рудзенскі раён, БССР, СССР
Навуковая сфэра Біялёгія
Месца працы Выдавецтва «Тэхналёгія»
Альма-матэр Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт
Навуковая ступень кандыдат біялагічных навук[d]
Узнагароды і прэміі

БіяграфіяРэдагаваць

Скончыў БДУ па спэцыяльнасьці малекулярная біялёгія. Атрымаў 1-ю прэмію на конкурсе навуковых працаў Інстытуту малекулярнай біялёгіі (1975 г.). У 1977 г. абараніў кандыдацкую дысэртацыю: тэма — «Дасьледаваньне структуры ДНК пратэінавага комплексу» (навуковы кіраўнік доктар хімічных навук А. Д. Мірзабекаў). Па заканчэньні асьпірантуры займаў пасаду малодшага навуковага супрацоўніка Інстытуту біяарганічнай хіміі АН БССР.

Ад 1978 да 1995 г. працаваў рэдактарам, старшым рэдактарам, загадчыкам біялягічнай рэдакцыі, намесьнікам галоўнага рэдактара акадэмічнага выдавецтва «Навука і тэхніка» (сёньня «Беларуская навука»)[1].

Ад 1995 г. працуе галоўным рэдактарам выдавецтва «Тэхналёгія»[2].

ДзейнасьцьРэдагаваць

Вядзе грамадзкую дзейнасьць па адраджэньні беларускай нацыянальнай ідэі. Удзельнічаў у моладзевым грамадзкім аб’яднаньні «Беларуская Майстроўня» (1979—1984)][3], заснаваньні Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны[1].

Аўтар кніг «Малы руска-беларускі слоўнік прыказак, прымавак і фразем» (Менск, 1991), «А як па-беларуску? Прыказкі, прымаўкі, фраземы», 125 папулярных выслоўяў" (Менск, 2016) ды інш. Супольнік Працоўнай групы для ўнармаваньня беларускага клясычнага правапісу («Беларускі клясычны правапіс: Збор правілаў. Сучасная нармалізацыя» Вільня; Менск, 2005).

Укладальнік кніг «Маленькі маскоўска-беларускі (крывіцкі) слоўнічак фразэолёгічны і прыказкаў ды прывітаньні, зычэньні і інш.» Я. Станкевіча (пры ўчасьці Ант. Адамовіча) (Менск, 1992), «Русіфікацыя беларускай мовы ў БССР і супраціў русіфікацыйнаму працэсу» С. Станкевіча (1994), «Хто адгадае? Беларускія народныя загадкі» (Менск, 2017).

Аўтар ідэі і адзін з укладальнікаў кнігі «100 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі» (Менск, 1993, 1994), а таксама «150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі» (Вільня, 2002), выдавец факсыміле газэт «Наша Ніва» (1906—1915, 1920 гг.), "Падручнага расійска-крыўскага (беларускага) слоўніка В. Ластоўскага (1924 г.), ініцыятар і каардынатар акадэмічнай сэрыі «Нашы славутыя землякі»[4].

Навуковы рэдактар, кансультант і рэцэнзэнт шэрагу тэрміналягічных слоўнікаў[1].

Узнагароджаны мэдалём Францішка Скарыны (1990)[5], ляўрэат Літаратурнай прэміі імя Францішка Багушэвіча Беларускага ПЭН-цэнтру (2011) (за сэрыю «Нашы славутыя землякі»[6].

ПрацыРэдагаваць

КнігіРэдагаваць

  • Исследование состояния бороздок ДНК в целых клетках эукариотов: Автореф. дис. … канд. биол. наук. — М., 1977. — 16 с.
  • Состояние бороздок ДНК в моно- и олигонуклеосомах и в комплексах ДНК с индивидуальными гистонами // Молекулярная биология. 1978. Т. 12, вып. 2. С. 365—371 (совместно с А. М. Колчинским, В. В. Шиком, А. Д. Мирзабековым, А. Гинейтисом).
  • Малы руска-беларускі слоўнік прыказак, прымавак і фразем. — Мінск: Навука і тэхніка, 1991. — 218 с ISBN 5-343-00761-9.
  • Станкевіч Я. (пры ўчасьці Ант. Адамовіча) Маленькі маскоўска-беларускі (крывіцкі) слоўнічак фразэолёгічны і прыказкаў ды прывітаньні, зычэньні і інш. — Мінск: Навука і тэхніка, 1992 / Уклад. З. Санько
  • 100 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі. — Мінск: Звязда, 1993. — 80 с (2-е выд. — Мінск: Навука і тэхніка, 1994. — 190 с.) / Уклад. (разам з І. Саверчанкам).
  • 150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі. — Вільня: Наша Будучыня, 2002. — 238 с / Аўтар-уклад. З. Санько (разам з І. Саверчанкам).
  • Беларускі клясычны правапіс. Збор правілаў: Сучасная нармалізацыя. — Вільня; Менск, 2005. — 150 с (разам з Ю. Бушляковым, В. Вячоркам, 3. Саўкам).
  • А як па-беларуску? Прыказкі, прымаўкі, фраземы: даведнік-мінімум. — Мінск: Тэхналогія, 2016. — 16 с ISBN 978-985-458-269-6.
  • 125 папулярных выслоўяў: падарожны даведнічак. — Мінск: Тэхналогія, 2016. — 16 с ISBN 978-985-458-270-2].
  • Хто адгадае? / уклад. Зьміцер Санько. — Мінск: Тэхналогія, 2017. — 32 с ISBN 978-985-458-280-1].
  • Асобы, якія тварылі гісторыю: кароткі праваднік. — Мінск: Тэхналогія, 2015. — 16 с ISBN 978-985-458-263-4].

АртыкулыРэдагаваць

  • Protein arrangement in the DNA grooves in chromatin and nucleoprotamine in vitro and in vivo revealed by methylation // Eur. J. Biochem. 1977. Vol. 75. P. 379—389 (with A. D. Mirzabekov, A. M. Kolchinsky, A. F. Melnikova).
  • Два простых метода выделения ДНК из различных источников с применением цетавлона // Биохимия. 1977. Т. 42, вып. 10. С. 1783—1790 (совместно с В. И. Нактинисом, Н. Е. Малеевой, А. Д. Мирзабековым).
  • Лісты да Гарбачова: З гісторыі суполкі “На паддашку” / З.Санько // Сонца тваё не закоціцца, і месяц твой не схаваецца : зборнік артыкулаў па беларусістыцы і багаслоўі ў гонар 80-годдзя з дня нараджэння і 50-годдзя святарства айца Аляксандра Надсана / укл. І. Дубянецкая ; пад рэд. І. Дубянецкай [і інш.]. — Мінск : Тэхналогія, 2009. — С. 119—124. ISBN 978-985-458-169-9].

УзнагародыРэдагаваць

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ а б в http://unicat.nlb.by/opac/pls/dict.prn_ref?tu=e&tq=v0&name_view=va_all&a001=BY-CNB-a197183&strq=l_siz=20
  2. ^ Ірына Дубянецкая. 60 год Зміцеру Санько // Наша Слова № 12 (903), 25 сакавіка 2009
  3. ^ [1]Дубавец, С. Майстроўня. Гісторыя аднаго цуду / Сяргей Дубавец; фота А. Канцавога. — [Б. м.] : Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, 2012, — 457 с.
  4. ^ Анкета Свабоды: Зьміцер Санько
  5. ^ а б Выпускники биологического факультета. — Минск: БГУ, 2011. С. 231—232.
  6. ^ а б Беларускі ПЭН-Цэнтр назваў лаўрэатаў прэмій імя Адамовіча і Багушэвіча

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць