Вуліца Завальная (Вільня)

Ву́ліца Зава́льная[1] (лет. Pylimo gatvė) — вуліца ў цэнтральнай частцы Вільні, якая праходзіць заходняй мяжой Старога Места і зьвязвае скрыжаваньне Партовай, Ягайлы і Ісьляндзкай вуліцаў з Чыгуначнай вуліцай.

Вуліца Завальная
Grand Coat of arms of Vilnius.svg
Art in Vilnius (5942699235).jpg
Агульная інфармацыя
Гістарычны раён Старое Места
Былыя назвы Брудная, Пазавальная, Рэфармацкая, Кармэліцкая
На мапе
Google
Вуліца Вуліца Завальная ў Вікісховішчы

Архітэктурныя дамінанты вуліцы — кальвінскі збор, Харальная сынагога і палац Тышкевічаў, помнікі архітэктуры XV—XIX стагодзьдзяў.

ГісторыяРэдагаваць

Назва вуліца ўтварылася ад яе разьмяшчэньне за валам з гарадзкім мурам.

Агульныя зьвесткіРэдагаваць

 
Харальная сынагога

Нумарацыя дамоў пачынаецца ад скрыжаваньня з Партовай, Ягайлы і Ісьляндзкай вуліцаў. З правага заходняга боку вуліцы дамы зь няцотнымі нумарамі, зь левага ўсходняга боку — цотная нумарацыя.

Перасякаецца вуліцамі Кастуся Каліноўскага (направа) і Ісьляндзкай (налева), гістарычнай Вялікай Пагулянкай (цяпер Басанавічуса, направа) і Троцкай (налева), Сьвятога Стэфана (направа) і Рудніцкай (налева). Зь правага боку адыходзяць вуліцы Наваградзкая, Вугорская, Квашэльная, Кветкавая і Садовая, зь левага боку — Клайпедзкая, Лідзкая, Жамойцкая, Шпітальная і Базылянская.

У пачатку вуліцы з правага боку знаходзіцца парк П. Цьвіркі, у сярэдняй частцы — Рэфармацкі і Наваградзкі (Дрывяны Рынак) сквэры.

БудынкіРэдагаваць

Няцотны бокРэдагаваць

 
Кальвінскі збор
  • № 7 — дом на рагу з Малой Пагулянкай, у якім у 1911—1913 гадох знаходзілася рэдакцыя газэты «Наша Ніва»[2].
  • № 39 — Харальная сынагога, збудаваная ў 1899—1903 гадох.
  • № 45 — дом на рагу з Садовай вуліцай, памяшканьні ў якім на пачатку 1907 году займала рэдакцыя газэты «Наша Ніва»[2].

Цотны бокРэдагаваць

 
Рэдакцыя «Нашай Нівы», 1907
  • № 18 — кальвінскі збор (эвангеліцка-рэфармацкая царква), збудаваны ў 1830—1835 гадох.
  • № 26 (таксама Троцкая вуліца, 1) — палац Тышкевічаў. Камяніца існуе з XV ст. У канцы XVIII ст. яе рэканструявалі ў стылі позьняга клясыцызму. Неўзабаве палац перайшоў да прадстаўнікоў роду Тышкевічаў, на заказ якіх у 1840 годзе адбылася чарговая рэканструкцыя будынка. У другой палове XIX ст. калі пры ганку зьявіліся постаці атлянтаў, якія падтрымліваюць балькон. У 1863 годзе ў доме патаемна зьбіраліся паўстанцы, пазьней тут разьмяшчаліся жыдоўскія ўстановы. У траўні 1907 году ў будынак перабралася рэдакцыя газэты «Наша Ніва», якая працавала тут да 1908 году. Менавіта сюды надрукаваць свае творы ўпершыню завітаў Канстанцін Міцкевіч (Якуб Колас)[2].

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ Наша Ніва. №1, 1994. С. 7.
  2. ^ а б в Корбут В. Па віленскім бруку. Беларускія вуліцы літоўскай сталіцы [1] // «Туризм и Отдых». №29 (664). 24 ліпеня 2008.

ЛітаратураРэдагаваць

  • Луцкевіч Л. Вандроўкі па Вільні. — Вільня: Рунь, 1998.— 160 с.: іл. ISBN ISBN 9986-9228-2-8.

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць

  Вуліца Завальная (Вільня)сховішча мультымэдыйных матэрыялаў