Ян Алёйзы Матэ́йка (па-польску: Jan Alojzy Matejko; 24 чэрвеня 1838 — 1 лістапада 1893) — польскі мастак.

Ян Матэйка
Matejko Self-portrait.jpg
Ян Матэйка, аўтапартрэт
Дата нараджэньня 24 чэрвеня 1838(1838-06-24)[1][2] або 30 ліпеня 1838(1838-07-30)[3]
Месца нараджэньня Кракаў, Вольны горад Кракаў[4]
Дата сьмерці 1 лістапада 1893(1893-11-01)[1][5][6][7][2][8][9][10] (55 гадоў)
Месца сьмерці Кракаў, Каралеўства Галіцыі і Лядамэрыі, Цысьляйтанія, Аўстра-Вугоршчына[4]
Месца пахаваньня Ракавіцкія могілкі
Грамадзянства Вольны горад Кракаў
Вольны горад Кракаў
Альма-матэр Кракаўская акадэмія мастацтваў, Ягелонскі ўнівэрсытэт і Мюнхэнская акадэмія мастацтваў
Занятак маляр і прафэсар унівэрсытэту
Жанры гістарычны жывапіс, партрэтнае маляваньне, анімалістычны жывапіс[d] і рэлігійны жывапіс
Узнагароды
кавалер ордэна Ганаровага Легіёну
Подпіс Jan Matejko signature.svg

БіяграфіяРэдагаваць

Нарадзіўся дзявятым з адзінаццаці дзяцей у сям’і Матэйкаў у Кракаве. Маці памерла рана, і старэйшы брат Францішак меў глыбокі ўплыў на адукацыю Яна Матэйкі. У 1852 годзе, калі яму было 14 гадоў, Матэйка пачаў навучацца ў Кракаўскай Акадэміі мастацтваў. Яго настаўнікамі былі сярод іншых Войцэх Карнэлі Сатлер (па-польску: Wojciech Korneli Sattler) і Ўладыслаў Лушкевіч (па-польску: Władysław Łuszczkiewicz). Яшчэ тады Ян Матэйка меў сур’ёзныя праблемы з вачамі, але, нягледзячы на гэта, лічыўся адным з самых таленавітых вучняў акадэміі. Пасьля заканчэньня акадэміі ў 1858 годзе Матэйка быў два гады вучнем Германа Абшутца (Hermann Anschütz) ў Мюнхене. З 1859 па 1860 гады мастак працаваў у Вене з Крысьціянам Рубенам (Christian Ruben), вярнуўся ў Кракаў і ў 1873 годзе заняў пасаду дырэктара Акадэміі мастацтваў. Яго творы купляў Зыгмунд Пуслоўскі.

У Матэйкі і яго жонкі Тэадоры было пяцёра дзяцей, самая малодшая дачка памерла неўзабаве пасьля нараджэньня.

Памёр у Кракаве.

ТворыРэдагаваць

нумар назва дата напісаньня памеры знаходзіцца ілюстрацыя
1. Станьчык 1862 120 × 88 см Нацыянальны музэй у Варшаве  
2. Выступ Скаргі 1864 224 × 397 см Каралеўскі замак у Варшаве  
3. Польшча — год 1863 1864?
1879
232 см Музэй Чартарыйскіх у Кракаве  
4. Рэйтан 1866 282 × 487 см Нацыянальны музэй у Варшаве  
5. Люблінская унія 1869 298 × 512 см Любельскі музэй у Любліне  
6. Стэфан Баторы пад Псковам 1872 322 × 545 см Каралеўскі замак у Варшаве  
7. Астраном Капернік, размаўляе з Богам 1873 225 × 315 см Калегіюм новага Ягелонскага ўнівэрсытэту  
8. Усталяваньне звона Жыгімонта 1874 94 × 189 см Нацыянальны музэй у Варшаве  
9. Сьмерць караля Пшэмысла II 1875 Galeria Nowoczesna w Zagrzebiu  
10. Бітва пад Грунвальдам 1878 426 × 987 см Нацыянальны музэй у Варшаве  
11. Пруская дань 1880-82 388 × 875 см Нацыянальны музэй у Кракаве  
12. Ян III Сабескі пад Wiedniem 1883 Ватыканскі музэй  
13. Wernyhora 1883-84 290 × 204 cm Нацыянальны музэй у Кракаве  
14. Залажэньне акадэміі Любраньскага ў Познані 1886 Нацыянальны музэй у Познані  
15. Касьцюшка пад Рацлавіцамі 1888 450 × 890 см Нацыянальны музэй у Кракаве  
16. цыкл Dzieje cywilizacji w Polsce 1888
17. Прыход хрысьціянства 1889 79 × 120 см Нацыянальны музэй у Варшаве  
18. Канстытуцыя 3 траўня 1891 247 × 446 см Каралеўскі замак у Варшаве  

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць

  Ян Матэйкасховішча мультымэдыйных матэрыялаў

  1. ^ а б Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: плятформа адкрытых зьвестак — 2011.
  2. ^ а б Энцыкляпэдыя Бракгаўза
  3. ^ Dr. Constant v. Wurzbach Matejko, Johann B. Alois // Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich: enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt habenWien: 1856. — Т. 17. — S. 99.
  4. ^ а б Матейко Ян // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. ^ Jan Matejko
  6. ^ Слоўнік маляроў Бэнэзыт — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  7. ^ SNAC — 2010.
  8. ^ маёмасьць
  9. ^ Grove Art Online, Grove Dictionary of Art Online / J. TurnerOUP, 1998.
  10. ^ Берлінская акадэмія мастацтваў — 1696.