Гедройцы (мястэчка)

Гедройцы, Гедройці[1] (лет. Giedraičiai) — мястэчка ў Летуве, на беразе возера Гедройцаў. Цэнтар староства Маляцкага раёну Ўцянскага павету. Насельніцтва на 2011 год — 684 чалавекі. Знаходзяцца за 21 км на паўднёвы захад ад Малятаў.

Гедройцы
лац. Giedrojcy
лет. Giedraičiai
У цэнтры мястэчка
У цэнтры мястэчка
Герб Гедройцаў


Краіна: Летува
Павет: Уцянскі
Раён: Маляцкі
Насельніцтва: 684 чал. (2011)
Часавы пас: UTC+2
летні час: UTC+3
Паштовы індэкс: LT-33025
Геаграфічныя каардынаты: 55°4′40″ пн. ш. 25°15′30″ у. д. / 55.07778° пн. ш. 25.25833° у. д. / 55.07778; 25.25833Каардынаты: 55°4′40″ пн. ш. 25°15′30″ у. д. / 55.07778° пн. ш. 25.25833° у. д. / 55.07778; 25.25833
Гедройцы на мапе Летувы
Гедройцы
Гедройцы
Гедройцы
Галерэя здымкаў у Вікісховішчы

Гедройцы — мястэчка гістарычнай Віленшчыны, колішняя рэзыдэнцыя князёў Гедройцаў, старажытны замак Вялікага Княства Літоўскага. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Сьвятога Барталамея, помнікі архітэктуры XIX стагодзьдзя.

Назва рэдагаваць

Тапонім Гедройцы зьвязваюць з асабовым імём Гедройц.

Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: Gyeydroczye (6 лістапада 1523 году)[2].

Гісторыя рэдагаваць

Вялікае Княства Літоўскае рэдагаваць

Першы пісьмовы ўпамін пра Гедройцы (ням. Gedereiten) зьмяшчаецца ў крыжацкай кроніцы і датуецца 1338 годам. У 1373 годзе вёску спустошылі крыжакі. Паводле Хронікі Лівоніі Германа Вартбэрга, у 1375 годзе лівонскі магістар Вільгельм з Урымэрсгайму ўчыніў напад на некалькі паселішчаў ВКЛ, у тым ліку Гедройцы[1]. У 1385 годзе вёска ўвайшла ў склад Віленскага павету Віленскага ваяводзтва.

У 1445 годзе ў Гедройцах збудавалі касьцёл. Пад 1514 годзе яны ўпамінаюцца як мястэчка.

Пад уладай Расейскай імпэрыі рэдагаваць

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Гедройцы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Віленскім павеце Віленскай губэрні. За часамі нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у ваколіцах мястэчка адбылася аднай з найбуйнейшых бітваў з расейцамі.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Гедройцы занялі войскі Нямецкай імпэрыі

Найноўшы час рэдагаваць

У сьнежні 1920 году ў ваколіцах Гедройцаў адбыліся баі паміж летувіскім і польскім войскамі. Па чым мястэчка знаходзілася ў нэўтральнай зоне паміж Летувой і міжваеннай Польскай Рэспублікай, але потым увайшло ў склад Летувы. За часамі Другой сусьветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху.

Насельніцтва рэдагаваць

Дэмаграфія рэдагаваць

  • XIX стагодзьдзе: ~1881 год — 297 чал. (148 муж. і 149 жан.)[3]
  • XXI стагодзьдзе: 2011 год — 684 чал.

Турыстычная інфармацыя рэдагаваць

Славутасьці рэдагаваць

  • Касьцёл Сьвятога Барталамея (1812)
  • Могілкі старыя каталіцкія

Крыніцы рэдагаваць

  1. ^ а б Урбан П. Старажытныя ліцьвіны: мова, паходжаньне, этнічная прыналежнасьць. — Менск: 2001. С. 34.
  2. ^ Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 153.
  3. ^ Słownik geograficzny... T. II. — Warszawa, 1881. S. 546.

Вонкавыя спасылкі рэдагаваць