Ubuntu (вымаўляецца Убу́нту)[2]апэрацыйная сыстэма, заснаваная на Debian. Асноўным распрацоўшчыкам і спонсарам зьяўляецца кампанія Canonical Ltd.. У цяперашні час праект актыўна разьвіваецца й падтрымліваецца вольнай супольнасьцю. Ubuntu карыстаюцца прыкладна 20 мільёнаў карыстачоў[3] , што робіць яго адным з самых папулярных дыстрыбутываў Linux для настольных кампутараў[4]. Ён зьяўляецца 4-м у сьпісе самых папулярных АС для вэб-сэрвэраў[5] і яго папулярнасьць хутка расьце [6].

Ubuntu
Logo-ubuntu no(r)-black orange-hex.svg
Ubuntu with Unity.png
Ubuntu 13.04 Raring Ringtail з абалонкай Unity
Распрацоўнік
Марк Шатлворт
Выпускі
Сямейства АС Лінукс
Апошні стабільны рэліз 15.10 Wily Werewolf (22 кастрычніка 2015 г.; 4 гады таму[1])
Мовы 55, у тым ліку беларуская
Мовы праграмаваньня C++, C, Autoconf, shell script
Тып ядра Маналітнае (Ядро Лінукс)
Стандартны інтэрфэйс Unity, Gnome, KDE
Ліцэнзія GNU General Public License
Вэб-сайт https://ubuntu.com/
Бягучы стан

Звычайна новыя вэрсіі дыстрыбутываў выходзяць кожныя паўгоду і падтрымліваюцца абнаўленьнямі бясьпекі на працягу паўтара году, а вэрсіі LTS[7], якія выходзяць раз у 2 гады, падтрымліваюцца на працягу 5 гадоў, як сэрвэрныя, так і варыянты для настольных кампутараў[8]. Пачынаючы з вэрсіі 12.04 падтрымка LTS-вэрсіяў працягваецца 5 гадоў незалежна ад вэрсіі, у адрозьненьне ад папярэдніх 3 гадоў для настольных вэрсіяў і 5 гадоў для сэрвэрных[9][10].

Ubuntu пастаўляецца з падборкай праграмнага забесьпячэньня[11] для сэрвэраў і працоўных станцыяў. Яна ўсталёўваецца на настольныя кампутары з дапамогай LiveCD [12], LiveUSB або г.зв. тэкставага ўсталёўшчыка[13]. Існуюць вэрсіі для пашыраных архітэктураў працэсараў, такіх як i386, AMD64, ARM.

РэлізыРэдагаваць

Кожны рэліз мае кодавае імя й вэрсію, заснаваную на годзе й месяцы выхаду. Кодавыя імёны вэрсій складаюцца з двух ангельскіх словаў: прыметніка й назвы жывёлаў, якія пачынаюцца на адну й тую ж літару. Пачынаючы з 6/6 Dapper Drake (LTS) першыя літары словаў кодавага імя зьмяняюцца ў адпаведнасьці з лацінскім альфабэтам.[14]

Вэрсія Дата рэлізу Кодавая назва Кодавая назва па-беларуску Тэрмін падтрымкі Вэрсія ядра Linux
4.10 20 кастрычніка 2004[15] Wary Warthog Пільны бародавачнік 30 красавіка 2006 2.6.9
5.04 8 красавіка 2005[16] Hoary Hedgehog Сівы Вожык 31 кастрычніка 2006 2.6.11
5.10 13 кастрычніка 2005[17] Breezy Badger Бадзёры Барсук 13 кастрычніка 2007 2.6.13
6.06 LTS 1 чэрвеня 2006[18]
10 жніўня 2006 (6.06.1)[19]
21 студзеня 2008 (6.06.2)[20]
Dapper Drake Кемлівы Качар 14 чэрвеня 2009[21] (для працоўных станцыяў)
июнь 2011 (сэрвэрная вэрсія)
2.6.15
6.10 26 кастрычніка 2006[22] Edgy Eft Пасьпешлівы Трытон 25 красавіка 2008 2.6.18
7.04 19 красавіка 2007[23] Feisty Fawn Адважны Аленяня 19 кастрычніка 2008 2.6.19
7.10 18 кастрычніка 2007[24] Gutsy Gibbon Геройскі гібон 18 красавіка 2009 2.6.20
8.04 LTS 24 красавіка 2008[25]
3 ліпеня 2008 (8.04.1)[26]
22 студзеня 2009 (8.04.2)[27]
16 ліпеня 2009 (8.04.3)[28]
28 студзеня 2010 (8.04.4)[25]
Hardy Heron Чэпкая Чапля 12 мая 2011 (для працоўных станцыяў)[29]
красавік 2013 (сэрвэрная вэрсія)
2.6.24
8.10 30 кастрычніка 2008[30] Intrepid Ibex Калёны казярог 30 красавіка 2010[31] 2.6.27
9.04 23 красавіка 2009[32] Jaunty Jackalope Забіяцкі зайцалоп 23 кастрычніка 2010[33] 2.6.28
9.10 29 кастрычніка 2009[34] Karmic Koala[35] Кармічная Каала 29 красавіка 2011[36] 2.6.31
10.04 LTS 29 красавіка 2010[37]
17 жніўня 2010 (10.04.1)
18 лютага 2011 (10.04.2)[38]
20 ліпеня 2011 (10.04.3)
16 лютага 2012 (10.04.4)
Lucid Lynx[14] Сьвітальны Рысь красавік 2013 (для працоўных станцыяў)
красавік 2015 (сэрвэрная вэрсія)
2.6.32
10.10 10 кастрычніка 2010[38] Maverick Meerkat[39] Вальнадумны сурыкатак / Мігрыруючы Мангуст красавік 2012 2.6.35
11.04 28 красавіка 2011 Natty Narwhal[40] Прыбраны Нарвал кастрычнік 2012 2.6.38
11.10 13 кастрычніка 2011[41] Oneiric Ocelot[42] ацэлот, яківыспаўся красавік 2013 3.0.4
12.04 LTS 26 красавіка 2012[43]
24 жніўня 2012 (12.04.1)[44]
Precise Pangolin[45] Прэцызійны (дакладны) пангалін красавік 2017[8][9][10] 3.2
12.10 18 кастрычніка 2012[46] Quantal Quetzal[47] Квантавы кетцаль (везаль) красавік 2014 3.5
13.04 25 красавіка 2013[48] Raring Ringtail[49] Нецярплівы какаміцлі кастрычнік 2015 3.х
13.10 17 кастрычніка 2013 Saucy Salamander праная саламандра 17 ліпеня 2014 3.11[50]
14.04 LTS 17 красавіка 2014 Trusty Tahr верны тар красавік 2022 3.13[51]
14.10 23 кастрычніка 2014 Utopic Unicorn утапічны аднарог 23 ліпеня 2015 3.16[52]
15.04 23 красавіка 2015 Vivid Vervet яркая вэрвэтка 4 лютага 2016[53] 3.19[54]
15.10 22 кастрычніка 2015 Wily Werewolf хітры ваўкалак 28 ліпеня 2016 4.2[55]
16.04 LTS 21 красавіка 2016 Xenial Xerus[53] гасьцінная земляная вавёрка красавік 2024 4.4[56]
16.10 13 кастрычніка 2016 Yakkety Yak баўбатлівы як 20 ліпеня 2017[53] 4.8[57]
17.04 13 красавіка 2017 Zesty Zapus пікантны запода 13 студзеня 2018[53] 4.10[58]
17.10 19 кастрычніка 2017 Artful Aardvark спрытны трубказуб 19 ліпеня 2018 4.13[59]
18.04 LTS 26 красавіка 2018 Bionic Beaver біянічны бабёр красавік 2028 4.15[60]
18.10 18 кастрычніка 2018 Cosmic Cuttlefish касьмічная каракаціца 18 ліпеня 2019 4.18[61]
19.04 18 красавіка 2019 Disco Dingo сабака дынга, які танчыць дыска 23 студзеня 2020 5.0[62]
19.10 17 красавіка 2019 Eoan Ermine усходні гарнастай 17 ліпеня 2020 5.3[63]
20.04 LTS 23 красавіка 2020 Focal Fossa фокусная фоса будзе вядома пазьней 5.4[64]
20.10 22 красавіка 2020 Groovy Gorilla крутая гарыла ліпень 2021
Умоўныя абазначэньні:
заплянаваная / у распрацоўцы тэставая вэрсія бягучая вэрсія падтрымліваецца падтрымліваецца толькі
сэрвэрная вэрсія
не падтрымліваецца

Дадатковыя зьвесткіРэдагаваць

  • Цягам 2006—2008 гадоў дзеля спрашчэньня кіраваньня сваімі 400 сэрвэрамі Вікіпэдыя ажыцьцявіла іх перавод з дыстрыбутываў Рэд Хэт і Фэдора на Ubuntu[65].
  • У 2006 годзе француская паліцыя пачала перавод 90 тыс. сваіх кампутараў з Wndows XP на Ўбунту Лінукс дзеля ашчаджэньня сродкаў[66].
  • У Францыі ў 2007 годзе ў Парлямэнце адмовіліся ад карыстаньня Windows XP і перайшлі на карыстаньне Ubuntu. Ubuntu выкарыстоўваецца як сыстэма па змоўчаньні ў школах Грузіі, Македоніі. У Гішпаніі разгортваецца праект на больш за 400 тыс. кампутарных сыстэм з Ubuntu для вучэбных установаў.[67]
  • У 2009 годзе дзеля ашчаджэньня грошай на Ўбунту перайшла Тэхнічная школа Ісьляндыі[68].

Глядзіце таксамаРэдагаваць

  • Linux Mint — дыструбутыў, заснаваны на Ubuntu

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ Releases(анг.) Ubuntu Wiki
  2. ^ Ubuntu Documentation About Ubuntu
  3. ^ Canonical launches Ubuntu 11.10 update. Computerworld UK (14 кастрычніка 2011). Праверана 18 кастрычніка 2011 г. Архіўная копія ад 24 студзеня 2012 г.
  4. ^ Linux Distributions - Facts and Figures. distrowatch.com. Праверана 26 красавіка 2011 г. Архіўная копія ад 24 студзеня 2012 г.
  5. ^ Matthias Gelbmann Highlights of web technology surveys, February 2011: Ubuntu increases its market share on web July 2011 Архіўная копія ад 24 студзеня 2012 г.
  6. ^ .builtwith.com / Server / Ubuntu Ubuntu Usage Statistics. builtwith.com. Праверана 19 красавіка 2010 г. Архіўная копія ад 24 студзеня 2012 г.
  7. ^ ад па-ангельску: Long Term Support — «доўгатэрміновая падтрымка»
  8. ^ а б LTS - Ubuntu Wiki
  9. ^ а б Ubuntu 12.04 to feature extended support period for desktop users  Архіўная копія ад 24 лютага 2012 г.
  10. ^ а б Час падтрымкі настольнай рэдакцыі Ubuntu 12.04 LTS падоўжаны да 5 год  Архіўная копія ад 24 лютага 2012 г.
  11. ^ Ubuntu packages  Архіўная копія ад 24 жніўня 2011 г.
  12. ^ вэрсія «Desktop».
  13. ^ вэрсія «Alternate»
  14. ^ а б DevelopmentCodeNames — Ubuntu Wiki
  15. ^ Ubuntu 4.10 announcement
  16. ^ Ubuntu 5.04 announcement
  17. ^ Ubuntu 5.10 announcement
  18. ^ Ubuntu 6.06 LTS announcement
  19. ^ Ubuntu 6.06.1 LTS announcement
  20. ^ Ubuntu 6.06.2 LTS announcement
  21. ^ Ubuntu 6.06 LTS Desktop Edition reaches end-of-life on July 14, 2009
  22. ^ Ubuntu 6.10 announcement
  23. ^ Інфармацыя пра рэліз Ubuntu 7.04 (Feisty Fawn)
  24. ^ Інфармацыя пра рэліз Ubuntu 7.10 (Gutsy Gibbon)
  25. ^ а б Інфармацыя аб распрацоўцы Ubuntu 8.04 LTS (Hardy Heron)
  26. ^ Інфармацыя аб распрацоўцы Ubuntu 8.04.1 LTS (Hardy Heron)
  27. ^ Інфармацыя аб распрацоўцы Ubuntu 8.04.2 LTS (Hardy Heron)
  28. ^ Інфармацыя аб распрацоўцы Ubuntu 8.04.3 LTS (Hardy Heron)
  29. ^ Ubuntu па-беларуску | PR: Завершаньне падтрымкі Ubuntu 8.04 Desktop
  30. ^ Інфармацыя аб распрацоўцы Ubuntu 8.10 (Intrepid Ibex)
  31. ^ Ubuntu 8.10 reaches end-of-life on April 30, 2010
  32. ^ Інфармацыя аб распрацоўцы Ubuntu 9.04 (Jaunty Jackalope)
  33. ^ Ubuntu 9.04 reaches end-of-life on October 23, 2010
  34. ^ Інфармацыя аб распрацоўцы Ubuntu 9.10 (Karmic Koala)
  35. ^ Introducing the Karmic Koala, our mascot for Ubuntu 9.10
  36. ^ Ubuntu па-беларуску| PR: Завяршэнне падтрымкі Ubuntu 9.10
  37. ^ Інфармацыя аб распрацоўцы Ubuntu 10.04 (Lucid Lynx)
  38. ^ а б Інфармацыя аб распрацоўцы Ubuntu 10.10
  39. ^ Shooting for the Perfect 10.10 with Maverick Meerkat
  40. ^ N-imal?
  41. ^ OneiricReleaseSchedule — Ubuntu Wiki
  42. ^ Next after Natty? (англ.) Артыкул Марка Шаттлворта пра выбар кодавага імя для Ubuntu 11.10.
  43. ^ PrecisePangolin — Ubuntu Wiki
  44. ^ 12.04.1
  45. ^ P is for…(анг.) Запіс у блогу Марка Шаттлворта
  46. ^ Quantal Quetzal — Ubuntu Wiki
  47. ^ Quality has a new name(анг.) Запіс у блогу Марка Шаттлворта
  48. ^ Raring Ringtail — Ubuntu Wiki
  49. ^ Not the Runty Raccoon, the Rufflered Rhino or (even) the Randall Ross (англ.) Запіс у блогу Марка Шаттлворта
  50. ^ SaucySalamander/ReleaseNotes(анг.). Ubuntu Wiki (15 лістапада 2013).
  51. ^ TrustyTahr/ReleaseNotes(анг.). Ubuntu Wiki (6 сакавіка 2019).
  52. ^ UtopicUnicorn/ReleaseNotes(анг.). Ubuntu Wiki (23 красавіка 2015).
  53. ^ а б в г Releases(анг.). Ubuntu Wiki.
  54. ^ VividVervet/ReleaseNotes(анг.). Ubuntu Wiki (13 верасьня 2015).
  55. ^ WilyWerewolf/ReleaseNotes(анг.). Ubuntu Wiki (21 студзеня 2016).
  56. ^ XenialXerus/ReleaseNotes(анг.). Ubuntu Wiki (12 жніўня 2020).
  57. ^ YakketyYak/ReleaseNotes(анг.). Ubuntu Wiki (29 кастрычніка 2019).
  58. ^ ZestyZapus/ReleaseNotes(анг.). Ubuntu Wiki (29 кастрычніка 2019).
  59. ^ ArtfulAardvark/ReleaseNotes(анг.). Ubuntu Wiki (29 кастрычніка 2019).
  60. ^ guiverc (27 красавіка 2018) Ubuntu 18.04 LTS (Bionic Beaver) released(анг.). Ubuntu Weekly Newsletter.
  61. ^ CosmicCuttlefish/ReleaseNotes(анг.). Ubuntu Wiki (29 кастрычніка 2019).
  62. ^ DiscoDingo/ReleaseNotes(анг.). Ubuntu Wiki (2 ліпеня 2020).
  63. ^ EoanErmine/ReleaseNotes(анг.). Ubuntu Wiki (12 сьнежня 2019).
  64. ^ FocalFossa/ReleaseNotes(анг.). Ubuntu Wiki (12 жніўня 2020).
  65. ^ Wikipedia перавяла 400 сервераў з Red Hat на Ubuntu Linux// Беларускія навіны ІТ. 13 кастрычніка 2008
  66. ^ Вольнае ПА дапамагло францускім жандарам зэканоміць 50 млн эўра// Беларускія навіны ІТ. 13 сакавіка 2009
  67. ^ Владимир Крюков: «Ubuntu — операционная система, не подверженная вирусной угрозе» (рас.)
  68. ^ Тэхнічная школа Ісландыі перайшла на Ubuntu Linux// Беларускія навіны ІТ. 13 жніўня 2009

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць

  Ubuntuсховішча мультымэдыйных матэрыялаў