Нава́ліс (сапраўднае імя — Фры́дрых фон Га́рдэнбэрг па-нямецку: Georg Friedrich Philipp Freiherr von Hardenberg) (2 траўня 1772, Відэрштэт — 25 сакавіка 1801, Вайсэнфэльс) — нямецкі пісьменьнік, адзін з найбуйнешых прадстаўнікоў нямецкага рамантызму.

Наваліс
Georg Friedrich Philipp Freiherr von Hardenberg
Franz Gareis - Novalis.jpg
Асабістыя зьвесткі
Імя пры нараджэньні Фрыдрых фон Гардэнбэрг
Псэўданімы Наваліс
Нарадзіўся 2 траўня 1772
Відэрштэт
Памёр 25 сакавіка 1801 (28 гадоў)
Вайсэнфэльс
Пахаваны Старыя могілкі
Бацькі Гайнрых Ульрых Эразмус фон Гардэнбэрг
Сужэнец
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці пісьменьнік, юрыст, містык, горны інжынэр
Кірунак рамантызм
Жанр раман, элегія, аповесьць, казка
Мова нямецкая
Подпіс Novalis Signature.png
Wikisource-logo.svg [[::de:s:Novalis|Творы]] ў Вікікрыніцах

БіяграфіяРэдагаваць

Нарадзіўся ў 1772 годзе ў сям’і буйнога землеўладальніка. Наваліс быў рознабакова адукаваным чалавекам: у 1790 годзе ён слухаў філязофію ў Ене ў прафэсара Фіхтэ, з 1791 па 1793 гады вывучаў юрыспрудэнцыю ў Ляйпцыгу і Вітэнбэргу, у 1797—1798 гадох вучыўся ў горнай акадэміі Фрайбургу. Дзякуючы сваім падарожжам па шматлікіх навучальных установах, ён быў знаёмы з многімі выбітнымі людзьмі свайго часу — братамі Шлегелямі, Людвігам Тыкам, Фрыдрыхам Шылерам. У 1795 годзе Наваліс пабраўся шлюбам з Сафі Кюн, у якую быў моцна закаханы. Яна рана памерла, але яе вобраз знайшоў ўвасабленьне ва ўсіх гераінях Наваліса. Зь ёю зьвязанае ўяўленьне аўтара аб узвышаным каханьні і ідэальнай каханай жанчыне.

Пасьля сканчэньня ўнівэрсытэту ў 1797 годзе Наваліс пачаў вывучаць багаслоўе, імкнучыся да спазнаньня сьвету. У адным з сваіх артыкулаў — «Хрысьціянства ці Эўропа» (ён быў апублікаваны пасьмяротна) — ён выказваў меркаваньне, што Нямеччына здольная рушыць наперад толькі з дапамогай сярэднявечнае каталіцкае царквы і раіў кінуць усе сілы на яе адраджэньне. Але будучы сапраўдны адукаваным і думаючым чалавекам, Наваліс разумее, што закідваць навуку і камэрцыйныя адносіны нельга — бяз гэтага Нямеччына ніколі ня выйдзе са стану задворкаў Эўропы. І тады ён прапаноўвае кампраміс паміж царквою, гандлем і навукай. Роля арганізатара грамадзкага працэсу ў разважаньнях Наваліса была адведзеная каталіцкай веры.

Наваліс не пасьпеў увасобіць у жыцьцё хоць якія-небудзь са сваіх прапановаў. Ён памёр ва ўзросьце 29 год ад сухотаў.

Беларускія перакладыРэдагаваць

Паасобныя вершы на беларускую мову пераклалі Алег Лойка[1], Лявон Баршчэўскі[2].

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ Галасы з-за небакраю: анталогія паэзіі свету ў беларускіх перакладах ХХ ст. Склад. М. Скобла. — Мн.: Лімарыус 2008. — 896 с.
  2. ^ І боль, і прыгажосць…: выбраныя творы паэтаў Еўропы і Амерыкі ў перакладах Лявона Баршчэўскага. — Мінск : Зміцер Колас, 2016. — 452, [1] с. — (Бібліятэка Саюза беларускіх пісьменнікаў «Кнігарня пісьменніка»; вып. 73).

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць