Гу́га Баль (па-нямецку: Hugo Ball, 22 лютага 1886, Пірмазэнс14 верасьня 1927) — нямецкі пісьменьнік, адзін з заснавальнікаў дадаізму, а таксама пачынальнік «гукавой паэзіі».

Гуга Баль
Hugoball.jpg
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся 22 лютага 1886(1886-02-22)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][13]
Пірмазэнс, Райнлянд-Пфальц[1]
Памёр 14 верасьня 1927(1927-09-14)[1][2][3][4][5][14][6][7][8][9][10][12][13] (41 год)
Collina d'Oro[d] і Sant'Abbondio[d], Тычына, Швайцарыя[15]
Сужэнец Emmy Hennings[d]
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці перакладнік, паэт, тэатральны рэжысэр, пісьменьнік і філёзаф
Гады творчасьці 1886 — цяпер
Мова нямецкая[2]
Подпіс Hugo Ball Signature.jpg

БіяграфіяРэдагаваць

Нарадзіўся ў простай каталіцкай сям’і ў горадзе Пірмазэнс (Нямеччына). У 1906—1910 гадах вывучаў сацыялёгію і філязофію ва ўнівэрсытэтах Мюнхэну, Гайдэльбэргу і Базэлю. Дысэртацыю, прысьвечаную Фрыдрыху Ніцшэ, ня скончыў, гэты час стаў для яго пераломным момантам: Баль зьвярнуўся да пратэстанцтва.

У 1910 годзе пераехаў у Бэрлін з намерам зрабіцца акторам, супрацоўнічаў з тэатральным рэжысэрам Максам Райнгартам. У 1911 годзе Баль надрукаваў сваю першую п’есу. З 1911 да 1912 году працуе драматургам у Пляўэне, з 1912 да 1914 — у Мюнхэне. У гэты час таксама супрацоўнічае з часопісамі Revolution, Die Neue Kunst, Die Aktion, Phöbus.

У пачатку Першай сусьветнай вайны запісваецца добраахвотнікам на фронт. Але ўжо празь некаторы час расчароўваецца ў вайне. У 1915 годзе Гуга Баль разам са сваёй будучай жонкай Эмі Хэнінгс эмігруе ў Швайцарыю і пасяляецца ў Цюрыху. Працуе піяністам у Varieté-Ensemble. У Швайцарыі Баль працягвае цікавіцца анархізмам і Бакуніным, а таксама перакладае некаторыя яго творы. Гэтыя пераклады, праўда, так ніколі і не былі надрукаваныя.

У лютым 1916 году разам з Гансам Арпам, Трыстанам Тцара і Марсэлем Жанко Гуга Баль заснаваў у Цюрыху кабарэ «Вальтэр», калыску дадаізму. 14 ліпеня 1916 году на сьвет зьявіўся «Маніфэст дадаізму», напісаны Балем.

Удзел Баля ў руху дадаістаў цягнуўся прыкладна два гады. Даволі непрацяглы час Баль працаваў у часопісе Freie Zeitung у Бэрне. У ліпені 1920 году ён зноў вяртаецца да каталіцтва, выходзіць на пенсію і з жонкай Эмі пераязджае ў кантон Тычына, дзе вядзе даволі беднае, асьвечанае рэлігіяй жыцьцё.

Сярод найбольш адметных твораў Хуга Баля варта ўзгадаць яго п’есу «Нос Мікелянджэлё. Трагікамедыя ў чатырох дзеях» (Die Nase des Michelangelo. Tragikomödie in vier Auftritten, 1911), дзёньнік падзеяў часоў дадаізму ў Цюрыху «Уцёкі з часу» (Die Flucht aus der Zeit, 1927), біяграфія Германа Гэсэ «Герман Гесэ. Яго жыццё і творчасць» (Hermann Hesse. Sein Leben und sein Werk, 1927) і іншыя.

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ а б в Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Бэрлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118506234 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. ^ а б в Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: плятформа адкрытых зьвестак — 2011.
  3. ^ а б Hugo Ball
  4. ^ а б Hugo Ball — 2006.
  5. ^ а б SNAC — 2010.
  6. ^ а б Discogs — 2000.
  7. ^ а б Blubacher T. Theaterlexikon der Schweiz
  8. ^ а б Энцыкляпэдыя Бракгаўза
  9. ^ а б Нацыянальная служба Чэскай рэспублікі
  10. ^ а б Grove Art Online / J. Turner[Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, Macmillan, Grove's Dictionaries, 1998. — ISBN 978-1-884446-05-4
  11. ^ Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online / Hrsg.: A. Beyer, B. SavoyB: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter.
  12. ^ а б Proleksis enciklopedija — 2009.
  13. ^ а б Архіў прыгожых мастацтваў — 2003.
  14. ^ Find a Grave — 1995.
  15. ^ http://www.surrealismcentre.ac.uk/papersofsurrealism/journal6/acrobat%20files/articles/lewerpdf.pdf

ЛітаратураРэдагаваць

  • Sabine Werner-Birkenbach: Hugo Ball und Hermann Hesse — eine Freundschaft, die zu Literatur wird. Kommentare und Analysen zum Briefwechsel, zu autobiographischen Schriften und zu Balls Hesse-Biographie. Akademischer Verlag, Stuttgart 1995, ISBN 3-88099-316-5

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць