Аўн Сан Су Чжы

Аўн Сан Су Чжы (бірм.: အောင်ဆန်းစုကြည်; нарадзілася 19 чэрвеня 1945) — м’янманскі палітычны дзяяч, лідэр апазыцыі ваеннай хунты, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі міру (1991).

Аўн Сан Су Чжы
Aung San Suu Kyi (December 2011).jpg
Міністар па справах прэзыдэнта М’янмы[1], Міністар замежных справаў М’янмы[1], Міністар адукацыі М’янмы[1] і Міністар энэргетыкі М’янмы[1]
Асабістыя зьвесткі
Нарадзілася: 19 чэрвеня 1945(1945-06-19)[2][3][4][5][6][7][8][9] (76 гадоў)
Янгон, Брытанская Бірма[11]
Партыя: Нацыянальная ліга за дэмакратыю
Сужэнец: Майкл Эйрыс[10]
Дзеці: Аляксандар Эйрыс і Кім Эйрыс
Бацька: Аўн Сан[12]
Маці: Кхін Чжы[12]
Адукацыя: Жаночы каледж імя лэдзі Шры Рам[10], Агульнаадукацыйная школа №1 у Дагоне, Каледж Сэнт-Г’ю[10], Школа дасьледаваньняў Усходу і Афрыкі Лёнданскага ўнівэрсытэту[10] і Унівэрсытэт Дэлі

Нарадзілася ў Рангуне, дачка лідэра руху за незалежнасьць Бірмы Аўн Сана, забітага ў 1947 годзе. Аўн Сан Су Чжы пакінула Бірму ў 1960 годзе, скончыла Оксфардзкі ўнівэрсытэт, жыла ў Ангельшчыне.

У 1972 годзе выйшла замуж за тыбэтоляга Міхаэля Эйрыса. У іх нарадзілася двое сыноў.

У 1988 годзе вярнулася ў Бірму. У верасьні 1988 году стала адным зь лідэраў апазыцыйнай Нацыянальнай лігі за дэмакратыю. На выбарах у траўні 1990 году НЛД атрымала больш за 80 % месцаў у парлямэнце М’янмы, аднак кіруючы рэжым ігнараваў вынікі выбараў. Ляўрэат прэміі памяці прафэсара Таролфа Рафта (1990). У кастрычніку 1991 году Аўн Сан Су Чжы стала ляўрэатам Нобэлеўскай прэміі міру, аднак улады не дазволілі ёй выехаць за мяжу, каб атрымаць узнагароду. З 1989 па 1995 і з 2000 па 2002 знаходзілася пад хатнім арыштам. У траўні 2003 году зноў была арыштаваная, пазьней зьмешчаная пад хатні арышт, які падоўжыўся на гэты раз да 13 лістапада 2010 году. Аўн Сан Су Чжы прысьвечана песьня «Walk On» групы U2.

У 2008 годзе ўзнагароджана найвышэйшай узнагародай ЗША — Залатым мэдалём Кангрэса.

У 2018 годзе Міжнародная праваабарончая арганізацыя Amnesty International пазбавіла Аун Сан Су Чжы сваёй найвышэйшай узнагароды «Пасланец сумленьня» з-за генацыду мусульман. Генэральны сакратар Amnesty International Кумі Найду заявіў, што Аун Сан Су Чжы «не выкарыстоўвала свой палітычны і маральны аўтарытэт», каб спыніць генацыд мусульман-рахінджа, які санкцыянавала вайсковае кіраўніцтва М’янмы. Грамадзянскі ўрад М’янмы не кантралюе вайскоўцаў, але адміністрацыя Аун Сан Су Чжы распальвала нянавісьць да рахінджа, адмаўляла абвінавачваньні ў іх генацыдзе і перашкаджала міжнароднаму расьсьледаваньню парушэньняў[13].

1 лютага 2020 году вайскоўцы Мʼянмы зрабілі дзяржаўны пераварот, затрымаўшы Аўн Сан Су Чы і іншых дзяячоў кіроўнай партыі, а таксама дэпутатаў парлямэнту[14].

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ а б в г Myanmar to Create New Post for Aung San Suu Kyi, Cementing Her Power / D. BaquetManhattan, NYC: The New York Times Company, A. G. Sulzberger, 2016. — ISSN 0362-4331; 1553-8095; 1542-667X
  2. ^ а б After Victory in Myanmar, Aung San Suu Kyi Quietly Shapes a Transition / D. BaquetManhattan, NYC: The New York Times Company, A. G. Sulzberger, 2015. — ISSN 0362-4331; 1553-8095; 1542-667X
  3. ^ а б SNAC — 2010.
  4. ^ а б Discogs — 2000.
  5. ^ а б Энцыкляпэдыя Бракгаўза
  6. ^ а б Roglo — 1997. — 8549233 экз.
  7. ^ а б Babelio — 2007.
  8. ^ а б Proleksis enciklopedija — 2009.
  9. ^ а б Munzinger Personen
  10. ^ а б в г д е ё Aung San Suu Kyi - BiographicalNobel Foundation.
  11. ^ а б Aung San Suu Kyi - FactsNobel Foundation.
  12. ^ а б Profile: Aung San Suu Kyi — 2015.
  13. ^ Легендарную лідарку М’янмы пазбавілі найвышэйшай узнагароды Amnesty International з-за генацыду мусульман, Наша Ніва 13-11-2018
  14. ^ Чаго чакаць пасьля вайсковага перавароту ў М’янме. Тлумачым. Радыё Свабода, 2-02-2021