Яніс Чакстэ (па-латыску: Jānis Čakste; 14 верасьня 1859 — 14 сакавіка 1927) — першы прэзыдэнт Латвійскай Рэспублікі.

Яніс Чакстэ
Janis Cakste.jpg
Прэзыдэнт Латвіі, дэпутат Сойма Латвіі і дэпутат Дзяржаўнай думы Расейскай імпэрыі
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся: 14 верасьня 1859(1859-09-14)[1][2][3][4]
Віестурская воласьць, Курляндзкая губэрня, Расейская імпэрыя[6]
Памёр: 14 сакавіка 1927(1927-03-14)[5][1][2][3][4] (67 гадоў)
Рыга, Латвія[5]
Партыя: Канстытуцыйна-дэмакратычная партыя
Дзеці: Мінтаўтз Чакстэ і Канстантын Чакстэ
Адукацыя: юрыдычны факультэт Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта[d] і Акадэмія Пэтрына

Палітычная дзейнасьцьРэдагаваць

У студзені 1919 году на чале латвійскай дэлегацыі наведаў Лёндан і парыскую мірную канфэрэнцыю. 1 траўня 1920 году адкрыў першае пасяджэньне Канстытуцыйнага сходу. Прымаў удзел у выбарах яго старшыні. Атрымаў 83 галасы, тады як Яніс Райніс — толькі 48.

14 лістапада 1922 году Сойм абраў Чакстэ першым прэзыдэнтам Латвіі (92 дэпутата — «за», 6 устрымаліся) як адзінага кандыдата. 6 лістапада 1925 г. ён быў абраны паўторна. За час прэзыдэнцтва абвясьціў 402 законы. Лібэральным быў закон аб адукацыі, які абавязваў дзяржаву і самакіраваньне ствараць столькі школ нацменшасьцяў, колькі неабходна. Памілаваў 549 чалавек. З 14 лістапада 1919 году — дацэнт Латвійскага ўнівэрсытэту, 28 верасьня 1924 году атрымаў ступень Dr. iur. honoris causa. З 1921 году чытаў лекцыі і на афіцэрскіх курсах.

Памёр 14 сакавіка 1927 году. Пахаваны на Лясных могілках у Рызе.

У 2003 годзе ў Елгаве ўсталяваны помнік Чакстэ, а ў Рызе яго імем названая вуліца.

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ а б в г SNAC — 2010.
  2. ^ а б в г Encyclopædia Britannica
  3. ^ а б в г Энцыкляпэдыя Бракгаўза
  4. ^ а б в г Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: плятформа адкрытых зьвестак — 2011.
  5. ^ а б в г Чаксте Янис // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  6. ^ а б Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Бэрлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #119378841 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.