Адкрыць галоўнае мэню

«За што?» — паэма Янкі Купалы, завершаная ў апошні дзень 1908 году ў Вільні і ўпершыню апублікаваная ў газэце «Наша Ніва» 15 студзеня 1909 году.[1]

«За што?»
Za shto.jpg
Вокладка зборніку паэмаў Янкі Купалы
«За што»
Жанр: паэма
Аўтар: Янка Купала
Год напісаньня: 1908
Публікацыя: 15 студзеня 1909
«Наша Ніва»
Электронная вэрсія

АпісаньнеРэдагаваць

«Гаварыце, думкі
Пакуль сонца ходзе,
Аб маёй старонцы,
Аб маім народзе».

Я. Купала

З паэмы «За што?»

У аснове паэмы, якая можа быць аднесена да жанру сацыяльна—побытавай, — рэальны жыцьцёвы выпадак: у свой час князі Радзівілы прагналі зь зямлі і выкінулі з хаты продкаў Янкі Купалы. Дарэчы, на аналягічным адпраўным пункце пабудаваны і сюжэт драмы «Раскіданае гняздо». Аўтар па-мастацку сьцісла і дакладна распавядае гісторыю трагічна зламанага лёсу галоўнага героя паэмы Юркі Дзягеля, які страціў усё, што меў, на што аддаў усе свае сілы. Пытаньне, вынесенае ў назву паэмы, прыкоўвае ўвагу, але аўтар не дае на яго наўпроставага адказу. Сутнасьць праблемы — зямля павінна належаць яе сапраўднаму гаспадару, чалавеку працы — выяўляецца самой лёгікай выкладзеных у творы падзей.[1]

Кампазыцыйна паэма складаецца з 5 часткаў. Першая — своеасаблівы аўтарскі маналёг аб лёсе песьняра з народа, яго прызваньні і абавязку. Купала выкладае сваю эстэтычную праграму, жыцьцёвае, грамадзянскае і паэтычнае крэда. З другой часткі паэмы пачынаецца больш напружанае разьвіцьцё фабульнай асновы твору. Сюжэту паэмы ўласьцівая трагічная афарбоўка, якая яскрава ўзмацняецца ў фінале. Элегічная канцоўка з асаблівай сілай падкрэсьлівае экспрэсыўнасьць аўтарскіх думкаў-развагаў аб лёсе роднай старонкі. Паэма напісаная ў адзіным рытмічным ключы: яе вершаваны памер — трохстопны харэй з моцнай стыхіяй пірыхіяў, якія ўзмацняюць натуральнае гучаньне радкоў. Рыфма паэмы — перакрыжаваная.[1]

ВодгукіРэдагаваць

  Канчатковы вынік, які выцякае з аналізу кампазыцыйнага пабудаваньня і стылю ... паэмаў [«За што», «На куцьцю», «Курган», «Бандароўна», «Магіла льва»], зводзіцца да таго, што гэтымі творамі Я. Купала ўвёў беларускую літаратуру ў галіне гэтага жанру ў агульнае рэчышча літаратуры эўрапейскай.  

Андрэй Вазьнясенскі[2]

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ а б в Янка Купала: Энцыкл. даведнік. — Мн., БелСЭ, 1986. — Артыкул «За што?». — С. 235-236.
  2. ^ Янка Купала. "Магіла льва" (з народнага падання). 1913 Праверана 3 лістапада 2012 г.

ЛітаратураРэдагаваць

  • Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «За што?» / Аўтары — М.М.Арочка і В.У. Ярац. — С. 235—236.

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць