Ёган Гутэнбэрг

Ёган Гутэнбэ́рг (па-нямецку: Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg; к.1399[2], Майнц, Сьвятая Рымская імпэрыя — 3 лютага 1468) — нямецкі ювэлір, вынаходнік і друкар, якому прыпісваецца вынаходніцтва кнігадрукаваньня (каля 1445). Галоўны здабытак, Біблія Гутэнбэрга, яшчэ вядомая як 42-радковая біблія, лічыцца ўзорам паводле аздабленьня і якасьці.

Ёган Гутэнбэрг
Johannes Gutenberg
Gutenberg.jpg
Імя пры нараджэньні Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg
Род дзейнасьці Гравюра, вынаходніцтва, друк
Дата нараджэньня к. 1399
Месца нараджэньня Майнц, Майнцкае арцыбіскупства
Дата сьмерці 3 лютага 1468
Месца сьмерці Майнц, Майнцкае арцыбіскупства
Грамадзянства Сьвятая Рымская імпэрыя
Альма-матэр Эрфурцкі ўнівэрсытэт
Занятак вынаходнік, друкар, гравёр, інжынэр, каваль і ювэлір
Бацька Фрыле Генсфляйш[1]
Маці Эльза Вірых[1]
Наборныя літары і трафарэт для іх, упершыню зробленыя Гутэнбэргам.

Сярод астатніх знаходак Гутэнбэрга можна назваць стварэньне мэталічных літар, вынаходніцтва працэсу вытворчасьці літар у вялікай (фактычна, масавай) колькасьці, выкарыстаньне чарнілаў на аснове алею і выкарыстаньне драўлянага друкарскага прэсу, крыху іншыя мадэлі якога на той час выкарыстоўваліся для выцісканьня віна і аліўкавага алею. Лічыцца, што Гутэнбэрг быў вядомым друкаром, існуе меркаваньне, што ён працаваў гравёрам па медзі з мастаком вядомым, як Master of the Playing Cards. Традыцыйна лічыцца, што мэтад Гутэнбэрга ўключае выкарыстаньне адмысловага сплаву і трафарэту пры наборы літар.

Выкарыстаньне зьменных літар стала рэвалюцыйным ходам у вырабе кніг у Эўропе. Тэхналёгія другу Гутэнбэрга хутка распаўсюдзілася па ўсім кантынэнце і была адным з найважнейшых момантаў Адраджэньня. Асоба Гутэнбэрга сёньня па-ранейшаму застаецца папулярнай: у 1999 годзе Гутэнбэрга назвалі №1 у сьпісе «Людзі тысячагодзьдзя», а часопіс Time-life назваў вынаходніцтва Гутэнбэрга самым важным у другім тысячагодзьдзі.

Надрукаваныя кнігіРэдагаваць

Асноўны артыкул: Біблія Гутэнбэрга

Паміж 1450 і 1455 гадамі Гутэнбэрг надрукаваў некалькі тэкстаў, некаторыя зь якіх дагэтуль ня вызначаныя. У ягоных тэкстах не пазначалася імя і дата друкара, таму суаднясеньне кнігі і друкара магчымае толькі паводле тыпаграфічных прыкметаў і вонкавых спасылак. У прыватнасьці, вядома, што Гутэнбэргам былі надрукаваныя некаторыя царкоўныя дакумэнты, у тым ліку папскі ліст і дзьве індульгенцыі (адна зь якіх была выдадзеная ў Майнцы). Зразумеўшы перавагу друкарства ў большай колькасьці копіяў, былі заказаныя сем рэдакцыяў у двох стылях — у выніку было надрукавана некалькі тысяч копіяў[3]. Магчыма, Гутэнбэргам былі надрукаваныя лацінскія граматыкі Ars Minor аўтарства Эліюса Даната — іх датуюць 1451-52 або 1455 гадамі.

У 1455 годзе Гутэнбэрг скончыў выданьне прыгожа аформленай Бібліі (Biblia Sacra), на кожнай старонцы якой зьмяшчалася 42 радкі. Кошт адной копіі складаў 30 флярынаў[4], што складала тры гадавыя заробкі сярэднеадукаванага чалавека. У любым выпадку, гэта было значна таньней за манускрыпт, на падрыхтоўку якога ў пісара гэта адняло б цэлы год. Як і рукапісныя кнігі таго часу, Біблія Гутэнбэрга была вытанчана расьпісаная і ўпрыгожаная.

Да нашых дзён уцалелі 48 копіяў бібліі зь вядомых, у тым ліку дзьве копіі ў Брытанскай бібліятэцы — тэксты абодвух асобнікаў можна праглядзець і параўнаць у Інтэрнэце[5]. Тэксту бракуе такіх сучасных элемэнтаў тыпаграфікі, як нумарацыі старонак, абзацных водступаў і ўласна абзацаў.

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ а б http://www.lagis-hessen.de/pnd/118543768
  2. ^ Гутэнберг Іаган // Культуралогія. Энцыкл. — Менск, 2003.
  3. ^ Meggs, P. B., Purvis, A. W. History of Graphic Design. — Hoboken, N.J.: Wiley, 2006. — P. 71.
  4. ^ Cormack, L. B.; Ede, A. A History of Science in Society: From Philosophy to Utility. — Broadview Press, 2004. — ISBN 1-55111-332-5
  5. ^ Treasures in Full: Gutenberg Bible. British LibraryПраверана 19 кастрычніка 2006 г.

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць

  Ёган Гутэнбэргсховішча мультымэдыйных матэрыялаў