Якасныя прыметнікі

Асноўны артыкул: Прыметнік

Якасныя прыметнікіпрыметнікі, якія абазначаюць такія прыметы, якія могуць праяўляцца ў прадметах у большай або меншай ступені: малады хлопец, брат маладзейшы за сястру, самы малады з рабочых.

Ступені параўнаньняРэдагаваць

Большасьць якасных прыметнікаў мае ступені параўнаньня:

  • вышэйшую
  • найвышэйшую.

У сваю чаргу ступені параўнаньня маюць разрады[a]:

  • просты
  • складаны

Просты разрад[b]Рэдагаваць

Просты разрад вышэйшай ступені праўнаньня ўтвараецца пры дапамозе ўстаўкі -ейш-, -эйш-: сьмелы — сьмялейшы, храбры — храбрэйшы, дарагі — даражэйшы. У некаторых прыметніках просты разрад вышэйшай ступені параўнаньня ўтвараецца пры дапамозе іншых асноў: добры — лепшы, кепскі — горшы, малы — меншы, вялікі — большы. Прыметнік вышэйшай ступені параўнаньня ўжываецца з залежным словам у вінавальным склоне з прыназоўнікам за: Гэты вечар быў цяплейшы за ўчарашні. (Кузьма Чорны). Што я — горшая за людзей? (Кандрат Крапіва).

Просты разрад найвышэйшай ступені параўнаньня ўтвараецца ад вышэйшай ступені пры дапамозе прыстаўкі най-: прыгажэйшы — найпрыгажэйшы, цікавейшы — найцікавейшы, лепшы — найлепшы.

Складаны разрад[c]Рэдагаваць

Складаныя разрады ступеняў параўнаньня ўтвараюцца пры дапамозе слоў больш, менш (больш прыемны, менш ужывальны — вышэйшая ступень), і самы, найбольш і найменш (самы дужы, найбольш хітры, найменш чуйны — найвышэйшая ступень).

Некаторыя якасныя прыметнікі маюць толькі складаны разрад ступені параўнаньня: бадзёры — больш бадзёры, самы бадзёры; урачысты — больш урачысты, самы ўрачысты.

У беларускай мове ёсьць якасныя прыметнікі, якія ня маюць ступеняў параўнаньня. Гэта прыметнікі, якія абазначаюць:

  • вечную, нязьменную якасьць (мёртвы, цяжарны, жывы, нямы, босы, аднарукі),
  • масьці жывёл (гняды, буры, буланы),
  • колер прадмета праз адносіны да іншых прадметаў (вішнёвы, бронзавы, васільковы, залацісты).

Ня могуць утвараць ступеняў параўнаньня складаныя якасныя прыметнікі: сьветла-шэры, бел-чырвона-белы, чырвона-белы, чорнагаловы, ласкава-прыветны.

Глядзіце таксамаРэдагаваць

КрыніцыРэдагаваць

ЗаўвагіРэдагаваць

  1. ^ або Формы ступеняў параўнаньня якаснага прыметніка
  2. ^ Або простая форма якаснага прыметніка
  3. ^ Або складаная форма якаснага прыметніка