Візыр (шахматы)

Chess piece - White queen.jpg Chess piece - Black queen.JPG
Chess zhor 26.svg
Chess zver 26.svg
Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess xxd45.svg
Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess xxl45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg
Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg
Chess d45.svg Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess xxl45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg
Chess xxl45.svg Chess xxd45.svg Chess xxl45.svg Chess qld45.svg Chess xxl45.svg Chess xxd45.svg Chess xxl45.svg Chess xxd45.svg
Chess d45.svg Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess xxl45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg
Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg
Chess xxd45.svg Chess l45.svg Chess d45.svg Chess xxl45.svg Chess d45.svg Chess l45.svg Chess xxd45.svg Chess l45.svg
Chess zver 26.svg
Chess zhor 26.svg
Магчымыя хады візыра.

Візы́р[1], гетман[2], фэрзь, каралева (Unicode: , ) — наймацнейшая шахматная фігура. Прынята, што матэрыяльная каштоўнасьць візыра роўная 8—9 латнікам. Такім чынам, па моцы ён пераўзыходзіць ладзьдзю і лёгкую фігуру (афіцэра ці вершніка), саступае дзьвюм ладзьдзям і прыблізна раўнамоцны з трыма лёгкімі фігурамі.

Хады візыраРэдагаваць

Візыр можа перамяшчацца на любую колькасьць палёў па вэртыкалі, гарызанталі і дыяганалі, аб’ядноўваючы здольнасьці ладзьдзі і афіцэра (пры ўмове, што на ягоным шляху няма фігураў). Знаходзячыся ў адным з цэнтральных палёў, візыр можа атакаваць да 27 палёў адначасна, у куце — да 21 поля.

Візыр у шахматнай партыіРэдагаваць

Кожны гулец пачынае партыю з адным візырам. У пачатку партыі візыры займаюць палі d1 і d8 (палі свайго колеру). Уважаецца, што ў пачатку партыі (дэбюце) ня трэба сьпяшацца выводзіць візыра, бо ён, знаходзячыся ў лягеры суперніка, станае ласым кавалкам для ягоных фігураў. Значна прыдатнейшым візыр станае ў мітэльшпілі і эндшпілі. Так, лічаць, што ў эндшпілі кароль зь візырам пры правільнай гульні выйграюць супраць караля і лёгкай фігуры, супраць караля і ладзьдзі, у большасьці выпадкаў — супраць караля і двух лёгкіх фігураў, супраць караля, ладзьдзі і латніка. Акрамя таго, найістотнай задачай большасьці эндшпіляў зьяўляецца правядзеньне латніка ў візыры, бо пасьпяховае выкананьне гэтай задачы, як правіла, азначае перамогу ў партыі.

Візыр у шахматных задачахРэдагаваць

 
 
               
               
               
               
               
               
               
               
 
 
Задача пра васьмёх візыраў. Адно з магчымых разьвязаньняў.
Шахматныя фігуры
  Кароль  
  Візыр  
  Ладзьдзя  
  Афіцэр  
  Вершнік  
  Латнік  

Візыр фігуруе ў шматлікіх шахматных задачах. Адна з самых вядомых — задача пра васьмёх візыраў, у задачы патрэбна разьмясьціць 8 візыраў так, каб яны не атакавалі адно аднаго. Матэматычным шляхам даказана, што існуе 92 рашэньні задачы пра васьмёх візыраў.

ЭтымалёгіяРэдагаваць

Назва «візыр» запазычаная ад арабаў, ад якіх шахматы пачалі распаўсюджвацца ў Эўропе. У хазараў гэты тытул мелі найвышэйшыя дзяржаўныя чыноўнікі, якія кантралявалі фінансы дзяржавы, шахскі двор і войска. Значэньне слова паходзіць ад арабскага «носьбіт цяжару»[3].

Распаўсюджаная ў народзе назва «каралева» паходзіць ад іншага варыянту назвы гэтай фігуры — фэрзь (ferz), запазычанага ва францускую мову, дзе слова паступова трансфармавалася ў vierge — «цнатліўка, дзева, дама».

КрыніцыРэдагаваць

  1. ^ Вячаслаў Ракіцкі. Шахматы — народная гульня // Беларуская Атлянтыда. — Радыё Свабодная Эўропа/Радыё Свабода, 2006. — С. 157—161. — 504 с. — (Бібліятэка Свабоды. XXI стагодзьдзе). — ISBN 0-929849-11-6
  2. ^ Вячорка, Франак Замкнёныя групы назвай клясычнай літаратурнай мовы Беларуская мова ў інтэрнэт Праверана 14 лютага 2016 г.
  3. ^ Вялікі энцыкляпэдычны слоўнік Бракгаўза і Эфрона(рас.)

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць

  Візыр (шахматы)сховішча мультымэдыйных матэрыялаў