Гадзюка звычайная

Гадзюка звычайная (Vipera berus) — ядавітая зьмяя сямейства гадзюкавых.

Звычайная гадзюка
Vipera berus (Marek Szczepanek).jpg
Звычайная гадзюка
Клясыфікацыя
Царства Жывёлы
Тып Хордавыя
Кляса Паўзуны
Атрад Лускаватыя
Падатрад Зьмеі
Сямейства Гадзюкавыя
Род Сапраўдныя гадзюкі
Від Гадзюка звычайная
Бінамінальная намэнклятура
Vipera berus

АпісаньнеРэдагаваць

Даўжыня цела 35-62 см, разам з хвастом 42-72 см, самкі даўжэйшыя за самцоў, маса 30-180 г. Цела ў адрозьненьне ад іншых зьмей адносна кароткае й тоўстае, з кароткім хвастом. Колькасьць лускавін вакол цела 19-21, брушных шчыткоў 131—162. Галава трохвугольнай формы, выразна адмежавана ад шыі й пакрыта дробнымі шчыткамі, а таксама трыма буйнымі — лобным і двума цемяннымі. Морда круглаватая, тупая. Ноздры прарэзаны пасярэдзіне насавых шчыткоў. Зрэнка вэртыкальная (шчылінападобная). Зьверху на галаве — своеасаблівы Х-падобны малюнак, ад вачэй да вугла рота цягнуцца цёмныя палоскі. На сьпіне зігзагападобны малюнак. Кончык хваста жаўтаваты альбо чырванавата-аранжавы. Для віду характэрна вялікая разнастайнасьць варыянтаў афарбоўкі й малюнка галавы, сьпіны, бруха, хваста; пераважаюць шэрыя й карычневыя тоны з рознымі адценьнямі (зеленаватым, блакітнаватым, чырванаватым), часам трапляюцца асобіны выключна чорнай афарбоўкі. Яд гадзюкі выпрацоўваецца ў відазьмененых сьлінных залозах, разьмешчаных у скроневай частцы галавы. Ядавітая залоза зьвязана пратокай зь верхняй сківіцай, і яд паступае да зубоў. Ядавітыя зубы даўжынёй да 5 мм, трубчастыя й мацуюцца на верхнясківічнай косьці; у стане спакою знаходзяцца ў складзеным становішчы (прыціснуты, канцы накіраваны назад), а пры ўкусе разам з адкрываньнем пашчы высоўваюцца ўперад і ўстаюць вэртыкальна.

 
Эўрапэйскі арэал

ЛітаратураРэдагаваць

  • Земнаводныя. Паўзуны: Энцыкл. даведнік. - Мн.: БелЭн, 1996. ISBN 985-11-0067-6
  • Беларуская энцыклапедыя: у 18 т. Т. 4. - Мн.: БелЭн, 1997.

Вонкавыя спасылкіРэдагаваць