Таронта: розьніца паміж вэрсіямі

Змесціва выдалена Змесціва дададзена
д робат дадаў: yo:Toronto
вікіфікацыя, шаблён
Радок 1:
{{Мястэчка
{{Горад
| Назва = Таронта
| Назва ў родным склоне = Таронта
|Арыгінальная Няпэўная назва = Toronto
|Краіны Арыгінальная назва = КанадыToronto
|Панарама Краіны = CN Tower View.JPG = Канады
| Герб =
| Сьцяг = Toronto_Flag.svg
|Мянушка Гімн = T.O., Hogtown, The Big Smoke, Toronto the Good, T-Dot=
|Раён Першыя згадкі = 1793
|Вобласьць Горад з = 1834
|Першыя згадкіМагдэбурскае права = 1793
|Горад зБылыя назвы =
|Статус горадуБылая назва = 1834
|Плошча Мясцовая назва = 630Штат
| Адміністрацыйная адзінка = Антарыё
|Насельніцтва = 2,519 млн
| Назва адміністрацыйнай адзінкі =
|Насельніцтва з прыгарадамі = 5,715 млн
| Адміністрацыйная адзінка2 =
|Шчыльнасьць насельніцтва = 3 972
| Назва адміністрацыйнай адзінкі2 =
|Тэлефонны код = +1 416, +1 647
| Адміністрацыйная адзінка3 =
|Паштовы індэкс =
| Назва адміністрацыйнай адзінкі3 =
|Аўтамабільны код =
|Акруга Сельсавет =
|Геаграфічныя каардынаты =
|Часавы пасПасялковы савет = UTC-5
|Часавы пасКіраўнік улетку = UTC-4
|Штат Імя кіраўніка = Антарыё
|Штат (спасылка)Плошча = 630
|Акругі Вышыня =
| Колькасьць насельніцтва = 2,519 млн
|Акруга =
| Год падліку насельніцтва =
|Мэр = Дэві Мілер
| Шчыльнасьць насельніцтва = 3 972
|Месцазнаходжаньне =
|Катэгорыя Колькасьць двароў = Гарады Канады
|Шырата_паўшар'е Часавы пас = паўночнае-5
|Шырата_градусаў Летні час = 43-4
|Шырата_хвілінаў Тэлефонны код = 39+1 416, +1 647
|Шырата_сэкундаў Паштовы індэкс =
|Даўгата_паўшар'е Аўтамабільны код = заходняе
|Даўгата_градусаў Выява = 79CN Tower View.JPG
|Даўгата_хвілінаў Апісаньне выявы = 23
| Шырата паўшар'е = паўночнае
|Даўгата_сэкундаў =
| Шырата градусаў = 43
|Пазыцыя подпісу на мапе = зьлева|справа|зьнізу|зьверху
|Сайт Шырата хвілінаў = http://www.toronto.ca/39
| Шырата сэкундаў =
| Даўгата паўшар'е = заходняе
| Даўгата градусаў = 79
| Даўгата хвілінаў = 23
| Даўгата сэкундаў =
| Пазыцыя подпісу на мапе = зьлева|справа|зьнізу|зьверху
| Водступ подпісу на мапе =
|Мэр Commons = Дэві Мілер= Category:Toronto
| Сайт = http://www.toronto.ca/
| Колер = {{Колер|Канада}}
}}
'''Таро́нта''' ({{мова-en|Toronto}}), мянушкі: ''T.O., Hogtown, The Big Smoke, Toronto the Good, T-Dot'') — самы вялікі горад [[Канада|Канады]], які знаходзіцца ў паўднёвай частцы правінцыі [[Антарыё (правінцыя)|Антарыё]], зьяўляецца яе [[сталіца]]й. Горад зьяўляецца культурнай і эканамічнай сталіцай Канады. Насельнцтва налічвае 2 518 772 чалавекі, разам з прыгарадамі 5 715 386 чалавек.
 
Таронта зьяўляецца самым шматэтнічным горадам сьвету, тут знаходзіцца прыкладна 150 этнічных групаў, а ў [[2001]] годзе горад атрымаў ад [[ААН]] тытул: ''World'sWorld’s Most Multicultural City''.
 
Ангельская мова зьяўляецца роднай для 52% насельніцтва гораду. Каля 50% насельніцтва Таронта зьяўляецца імігрантамі, па гэтым парамэтры горад займае другое месца ў сьвеце пасьля [[Маямі]].
 
== Гісторыя ==
Назва гораду паходзіць ад [[гуронская мова|гуронскага]] «''месца сустрэчы''». Праз тэрыторыю сучаснага гораду праходзіў індзейскі шлях паміж азёрамі [[Антарыё]] і [[Гурон (возера)|Гурон]]. Першым эўрапейцам, які пабываў на гэтым шляху ў [[1615]] годзе быў [[Эцьен Бруле]]. Пасьля ўсталяваньня францускіх калёніяў у Канадзе гэты шлях граў важную ролю ў гандлі [[футра]]м. Французы пабудавалі тут факторыю ([[1720]]—[[1730]]), а потым быў пабудаваны ''Форт Руіль'' ([[1750]]—[[1751]]). У [[1759]] годзе форт быў спалены самімі французамі, калі яны былі вымушаныя адступіць пад націскам брытанцаў ў вайне. Тое, што засталося ад форта, знаходзіцца ў музэі ў цэнтры Таронта (''Exhibition Grounds'').
 
Некалькі дзесяцігодзьдзяў пасьля заваяваньня брытанцамі Канады ў [[1760]] годзе тэрыторыя будучага Таронта была заселена індзейцамі і некалькімі эўрапейскімі гандлярамі. Толькі пасьля амэрыканскай рэвалюцыі сюды пачалі прыбываць ''лаялісты'' (амэрыканскія пасяленцы якія жадалі і далей падпарадкоўвацца брытанскай кароне). Іх масавае перасяленьне ў Канаду прывяло да стварэньня правінцыі [[Горная Канада]] ў [[1791]] годзе. Хутка пасьля гэтага губэрнатар правінцыі ''Джон Сымка'' загадаў перанесьці ў навакольле будучага Таронта сталіцу правінцыі. У [[1793]] годзе ён загадаў пабудаваць горад, які назваў ''Ёркам'', які павінен быў знаходзіцца недалёка ад прыроднай затокі на возеры Антарыё. Хутка сюды была перанесена сталіца правінцыі з горада Ньюарк (сёньня [[Ніагана-он-зэ-Лэйк]]). У [[1812]] годзе Ёрк налічваў 700 жыхароў.
 
Пад час амэрыкана-брытанскай вайны [[1813]] года горад два разы займаўся амэрыканскімі войскамі. Пасьля вайны вялікі наплыў брытанскіх эмігрантаў у Горную Канаду прывёў да выбуховага росту насельніцтва і яе сталіцы. У [[1834]] годзе горад, які ўжо налічваў 9 тыс. чалавек, атрымаў гарадзкія правы пад назвай Таронта. Першым мэрам горада стаў [[Ўільям Ліён Маккензі]]. У [[1827]] годзе распачаў сваю дзейнасьць Каралеўскі унівэрсытэт (''King'sKing’s College''), які ў [[1850]] годзе быў пераўтвораны ў [[Унівэрсытэт Таронта]].
 
З гэтых часоў насельніцтва гораду хутка павялічвалася. Порт Таронта прыймаў шмат караблёў, будова [[чыгунка|чыгункі]] злучыла Таронта з [[Манрэаль|Манрэалем]], [[Нью-Ёрк]]ам, [[Дэтройт]]ам і [[Чыкага]]. Горад стаў фінансавым і гандлёвым цэнтрам правінцыі, якім застаўся і да нашых дзён.
Радок 60 ⟶ 70:
У пачатку [[1920-я|1920-х]] г.г. навукоўцы [[Фрэдэрык Бантынг]], [[Чарльз Бэст]], [[Джэймз Коліп]] і [[Джон Маклеад]], якія працавалі ва ўнівэрсытэце Таронта вынайшлі [[інсулін]]. Разам з фармацэўтычнай фірмай ''Лілі'', у хуткасьці былі створаны лініі масавай вытворчасьці інсуліна, які стаў даступны для мільёнаў людзей хварэючых [[Цукровы дыябэт|цукровым дыябэтам]]. За гэта адкрыцьцё Бантынг і Макеад у [[1923]] годзе атрымалі [[Нобэлеўская прэмія|Нобэлеўскую прэмію]] ў вобласьці мэдыцыны.
 
Таронта перажыло [[Вялікая дэпрэсія|дэпрэсію]] [[1930-я|1930-х]] г.г. значна лепей чым іншыя гарады Канады. У гады [[Другая Сусьветная вайна|Другой Сусьветнай вайны]] пачалі разьвівацца электрычная і авіяцыйная прамысловасьці. У [[1949]] годзе пачалася будова [[мэтро]]. У [[1951]] годзе насельніцтва павялічылася да мільёна чалавек.
 
У [[1960-я|1960-х]] г.г. Таронта паступова прыняло ролю галоўнага фінансавага і камэрцыйнага цэнтра Канады ад Манрэаля. Хуткі эканамічны рост горада быў зьвязаны са злучэньнем [[Вялікія азёры|Вялікіх Азёраў]] з [[Атлянтычны акіян|Атлянтычным акіянам]]. У сувязі з сэпаратысцкімі настроямі ў франкамоўнай правінцыі [[Квэбэк]], адтуль у Таронта пачалася масавая міграцыя англамоўнага насельніцтва. У канцы [[1970-я|1970-х]] і [[1980-я|1980-х]] г.г. шмат фірмаў і карпарацыяў перанесьці свае штаб-кватэры з Манрэаля ў Таронта, што спрыяла далейшаму развіцьцё горада.
 
У 1998 годзе ў склад Таронта ўвайшлі прыгарады ''Іст Ёрк, Этобікок, Норс Ёрк, Скарбара і Ёрк.'' Ёсе гарады былі злучаны ў тг.  зв. ''мэгасіці''. Цяпер Таронта зьяўляецца самым вялікім канадзкім горадам і яго эканамічнай сталіцай.
 
== Вонкавыя спасылкі ==