Злоты: розьніца паміж вэрсіямі

17 байтаў дададзена ,  11 гадоў таму
афармленьне
д (r2.7.1) (робат дадаў: gl:Złoty)
(афармленьне)
{{Валюта |
|Выява = |
|Валюта = Злоты |
|Краіна = Польшча |
|Падзел = грош |
|ISO = PLN |
|Скарачэньне = zł - злоты <br />gr — грош
|Курс = 4,32 [[эўра|EUR]]|
gr - грош |
|Дата і курс = 11 красавіка 2009|
Курс = 4,32 [[эўра|EUR]]|
Дата і курс = 11 красавіка 2009|
}}
'''Злоты''' (польск.{{мова- pl|Złoty}}, скарочана - zł, актуальны код [[ISO 4217]]: ''PLN'') афіцыйная грашовая адзінка [[Польшча|Польшчы]], складаецца са 100 [[грош]]аў.
 
'''Злоты''' (польск.- Złoty, скарочана - zł, актуальны код [[ISO 4217]] ''PLN'') – афіцыйная грашовая адзінка [[Польшча|Польшчы]], складаецца са 100 [[грош]]аў.
 
== Гісторыя злотага ==
Першапачаткова ў [[14 стагодзьдзе|14]] і [[15 стагодзьдзе|15]] стагодзьдзях злотым называліся замежныя залатыя [[дукат]]ы, што траплялі ў абарот Польшчы. Пачаткова яны былі прыроўненыя да 14 [[грош]]аў. Ухвала Сэйму [[1496]] году прызначыла курс злотага роўным 30 срэбным грошам. Аднак з-за рознага зьмяненьня вартасьці залатых і срэбных манэтаў гэты курс доўга не пратрымаўся. Таму злоты застаўся грашова-разьліковай адзінкай, роўнай 30 грошам, якая таксама называлася [[флярэн]]ам. Дукат атрымаў назву «чырвоны злоты».
 
Пэўны час злоты заставаўся няіснай рахункавай адзінкай. Упершыню ў манэце ён з'явіўсязьявіўся ў [[1663]] годзе ў выглядзе [[тымф]]у.
 
У [[17 стагодзьдзе|17 стагодзьдзі]] чырвоны злоты быў роўны 4-64—6 злотым. Пад час грашовай рэформы караля [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі|Станіслава Панятоўскага]] злоты стаў адзінкай роўнай 30 грошам. Гэтая вартасьць пратрымалася да канца існаваньня за часамі [[Варшаўскае Княства|Варшаўскага Княства]] і [[КаралеўстваЦарства Польскае|Каралеўства Польскага]]. [[Варшаўская мынца]] выбівала манэты наміналам злоты да [[1841]] году.
 
=== [[Польская Рэспубліка (1918—1939)]] ===
[[25 красавіка]] [[1924]] году дзякуючы праведзенай грашовай рэформе міністрам фінансаў [[Уладзіслаў Грабскі|Уладзіславам Грабскім]] ўу РП [[польская марка]] была заменена на злоты. Новая валюта была прывязаная да [[золата]]. Вартасьць 1 злотага была роўная 0,1687 грама золата.
 
Сярод іншых прапановаў пры выбары назвы былі - "«лех"» і "«пол"» (накшталт [[Летувіскі літ|літа]] і [[Латвійскі лат|лата]]). Але перамагал назва гістарычна зьвязаная з Польшчай.
 
=== Нямецкая акупацыя ===
Пад час нямецкай акупацыі Польшчы ў [[1939]]-[[1944]] гадах немцы выпусьцілі ў абарот на землях [[Генэральнае Губэрнатарства|Генэральнага Губэрнатарства]] новыя грошы, з той самай назваю - злоты. Перадваенныя польскія банкноты былі ў [[1940]] годзе замененыя на акупацыйныя. Меўся ліміт абмену адрозны для [[немцы|немцаў]], [[палякі|палякаў]] і [[жыды|жыдоў]]. Акупацыйныя злотыя выдаваліся праз «Эмісійны банк у Польшчы» зь сядзібаю ў [[Кракаў|Кракаве]]. Гэта быў адзіны інстытут ў [[Трэці Райх|Трэцім Райху]], дзе афіцыйна мелася назва '''Польшча'''. Кіраваў банкам [[Фелікс Млынарскі]], перадваенны віцэ-шэф Польскага Банку. Млынарскі таемна супрацоўнічаў з урадам Польшы на эміграцыі. банкоты мелі надпісы па-польску, але не было на іх польскага арла і іншых польскіх сымбаляў. Ад прозьвішча Млынарскага банкноты ў народзе былі названыя «млынаркі».
Перадваенныя польскія банкноты былі ў [[1940]] годзе замененыя на акупацыйныя. Меўся ліміт абмену адрозны для [[немцы|немцаў]], [[палякі|палякаў]] і [[жыды|жыдоў]]. Акупацыйныя злотыя выдаваліся праз "Эмісыйны Банк у Польшчы" зь сядзібаю ў [[Кракаў|Кракаве]]. Гэта была адзіны інстытут ў [[Трэці Райх|Трэцім Райху]], дзе афіцыйна мелася назва '''Польшча'''. Кіраваў банкам [[Фелікс Млынарскі]], перадваенны віцэ-шэф Польскага Банку. Млынарскі таемна супрацоўнічаў з урадам Польшы на эміграцы. банкоты мелі надпісы па польску, але не было на іх польскага арла і іншых польскіх сымбаляў. Ад прозьвішча Млынарскага банкноты ў народзе былі названыя "млынаркі".
 
=== [[Польская Народная Рэспубліка]] ===
Пасьля вызвальеньнявызваленьня Польшчы ад немцаў у [[1944]] годзе савецкія ўлады выпусьцілі папяровыя грошы наміналам 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 і 500 zł, а таксама ў [[1945]] - 1000 zł.
 
[[30 кастрычніка]] [[1950]] у краіне былі ўведзеныя новыя грошы, якія абменьваліся ў стасунку 100:3 для заробкаў і 100:1 для банкнотаў у абароце і на банкаўскіх рахунках. Манэты мелі вартасьць 1, 2, 5, 10, 20, 50 gr i 1 zł. Банкноты - 2, 5, 10, 20, 50, 100 i 500 zł. Банкноты 2 і 5 zł былі ў [[1960]] годзе абмененыя на манэты. У [[1965]] была выведзена з ўжытку банкнота 10 zł. У [[1966]] выдадзена новая банкнота вартасьцю 1000 zł.
 
У [[1975]] адбылася зьмена банкнотаў: на банкнотах замест працоўнага люду зьмясьцілі выбітных дзеячоў Польшчы.
 
У [[1976]] дадалася банкнота 200 zł, у [[1977]] - 2000 zł, а 20 zł была замененая манэтамі. Пад час вайсковага стану ў [[1982]] з-за інфляцыі надрукавалі банкноты вартасьцю 5000 zł, затое манэты 10 і 20 zł былі замененыя на банкноты ў сувязі з бракам мэталу (біцьцё манэт аднавілі ў [[1986]]).
 
Гіпэрінфляцыя на пераломе 80-х і 90-х сталася вынікам выпуску дадаковых наміналаў - 10 000 zł ([[1987]]), 20 000 zł ([[1989]]), 50 000 zł ([[1989]]), 100 000 zł ([[1990]]), 200 000 zł ([[1989]]), 500 000 zł (1990), 1 000 000 zł ([[1991]]) i 2 000 000 zł ([[1993]]).
 
=== [[Рэспубліка Польшча]] ===
Інфляцыя, што адбывалася за часмі РПЛ засталася ў "«спадчыну"» і дэмакратычнай Польшчы. Нацыянальны Банк Польшчы (''Narodowy Bank Polski'') пастанавіў правесьці дэнамінацыю злотага "«''уў чатыры нулі''"» (10 000 PLZ = 1 PLN). Ажыцьцявілі яе [[1 студзеня]] [[1995]] году. Польская валюта атрымала новы код [[ISO 4217]]. Першыя банкноты былі надрукаваныя ў [[1994]] у [[Вялікая Брытанія|Вялікай Брытаніі]]. Да [[31 сьнежня]] [[1996]] абмен старых грошай на новыя адбываўся ва ўсіх банкавых установах і гандлёвых кропках краіны.
 
Ад [[1 студзеня]] [[1997]] да [[31 сьнежня]] [[2010]] старыя злотыя магчыма абмяняць толькі ў адмыслова вызначаных [[банк]]ах.
== Сучасныя наміналы ==
* [[манэта|манэты]] грашовыя: 1 gr, 2 gr, 5 gr, 10 gr, 20 gr, 50 gr
* манэты златовыя: 1 zł, 2 zł, 5 zł (існуюць шмат калекцыянэрскіх менэт вартасьцю 2 zł, срэбраныя - 10 i 20 zł і залатыя - 100 i 200 zł)
* [[банкнота|банкноты]]
** часта ўжываныя: 10, 20, 50 i 100 zł
** рэдка ўжываныя: 200 zł
{{Абменны курс|PLN}}
 
== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons|Category:Money_of_Poland|выгляд=міні}}
 
{{Валюты Эўропы}}
160 610

зьменаў