Розьніца паміж вэрсіямі «Пэрыцэнтар і апацэнтар»

выпраўленьне спасылак
д (Робат: аўтафарматаваньне артыкула)
(выпраўленьне спасылак)
'''ПэрыцэнтрПэрыцэнтар''' і '''апацэнтрапацэнтар''' ([[Грэцкая {{мова-el|грэц.]] περί|скарочана}}) «пэры» — вакол, каля, поруч, ([[Грэцкая {{мова-el|грэц.]] από|скарочана}}) «апа» — з, ад (частка складанага слова, якая азначае адмаўленьне й адсутнасьць чагосьці), ([[Лацінская {{мова-la|лац.]] centrum|скарочана}}} — цэнтар) — кропкі арбіты нябеснага цела — самая блізкая да цэнтральнага цела і самая далёкая ад цэнтральнага цела, вакол якога адбывяецца рух. Раней таксама выкарыстоўвалася абагульняючае паняцьце '''апсы́да''' (ад [[Грэцкая {{мова-el|грэц.]] ἁψίς|скарочана}} — дуга, пятля, звод).
 
'''Лінія абсыд''' — лінія, якая злучае пэрыцэнтрпэрыцэнтар і апацэнтрапацэнтар; для эліптычнай арбіты лінія абсыд супадае ззь вялікай восьсю [[эліпс]]а.
 
У арбітах [[плянэта|плянэт]] [[Сонечная сыстэма|Сонечнай сыстэмы]] пэрыцэнтрпэрыцэнтар і апацэнтрапацэнтар завуць, адпаведна, ''пэрыгелій'' і ''афелій''.
 
У арбітах [[Месяц (спадарожнік Зямлі)|МесяцыМесяца]] і [[штучны спадарожнік Зямлі|штучных спадарожнікаў Зямлі]] ''пэрыгей'' і ''апагей''.
 
У арбітах [[падвойная зорка|падвойных зорак]] — '''пэрыастр''' і '''апаастр'''.
 
У арбітах спадарожнікаў іншых плянэт — '''пэрыплянэт''' і '''апаплянэт''', а таксама часам:
* '''апасяленій''' — адносна [[Месяц (спадарожнік Зямлі)|МесяцыМесяца]],
* '''апаарэс''' — адносна [[Марс (плянэта)|Марса]],
* '''апаіовій''' — адносна [[Юпітэр (плянэта)|Юпітэра]],
'''7''' апагей<br />
'''8''' лінія абсід]]
'''Пэрыге́й''' ([[Грэцкая мова|грэц.]] περίγειος, літар. «калязямны») — самая блізкая да [[Зямля|Зямлі]] кропка [[арбіта|арбіты]] нябеснага цела, якое рухаецца ў полі ягонага прыцягненьня. Звычайна гэта [[Месяц (спадарожнік Зямлі)|Месяц]] або [[штучны спадарожнік Зямлі]].
 
Сілы ўзбурэньня выклікаюць зьмену становішча пэрыгея ў прасторы. Так, з-за дзеяньня сілы ўзбурэньня з боку [[Сонца|Сонцы]] пэрыгей [[Мэркурый (плянэта)|Мэркурыю]] рухаецца па арбіце ў напрамку руху плянэта па арбіце, зьдзяйсняючы поўнае абарачэньне за 8,85 [[год|гады]]. Перасоўваньне пэрыгея штучных спадарожнікаў Зямлі абумоўленае галоўным чынам адрозненьнем [[геоід|формы Зямлі]] ад [[шар|шара]], прычым велічыня і накірунак гэтага руху залежаць ад нахілу плоскасьці арбіты спадарожніка да плоскасьці зямнога [[экватар]]а.
Адлегласьць ад пэрыгея да цэнтра Зямлі завецца ''пэрыгейнай адлегласьцю''.
 
'''Апаге́й''' (ад [[Грэцкая мова|грэц.]] απόγεια, літар. «ад зямлі») — самая далёкая ад цэнтрацэнтру [[Зямля|Зямлі]] кропка [[арбіта|арбіты]] нябеснага цела, якое рухаецца вакол Зямлі.
 
Кропка апагею прама процілеглая кропцы пэрыгея, бо абедзьве гэтыя кропкі — канцы лініі абсыд і зьмяняюць сваё становішча ззь зьменай становішча лініі абсыд. Такім чынам, зьмена накірунку лініі апагею, напрыклад, Месяца непасрэдна атрымліваецца са зьмены становішча пэрыгея яе арбіты. Што тычыцца адлегласьці кропкі апагею, то зьмена гэтай адлегласьці залежыць ад зьмен [[эксцэнтрысытэт]]а месяцовай арбіты і яе вялікай восі.
 
=== У пераносным значэньні ===
159 595

зьменаў