Паўзуны: розьніца паміж вэрсіямі

4071 байт дададзены ,  12 гадоў таму
дапаўненьне з крыніца — http://be.wikipedia.org/wiki/Паўзуны?oldid=604267 + картка
д (робат дадаў: ps:خاپوړن ژوي)
(дапаўненьне з крыніца — http://be.wikipedia.org/wiki/Паўзуны?oldid=604267 + картка)
{{Таксанамічная інфармацыя
|Назва = Паўзуны
|Выява = Reptiles.jpg
|Подпіс да выявы =
|Надцарства = [[Эўкарыёты]]
|Царства = [[Жывёлы]]
|Падцарства =
|Група =
|Разьдзел =
|Падразьдзел =
|Надтып =
|Тып = [[Хордавыя]]
|Падтып = [[Хрыбетныя]]
|Нададдзел =
|Аддзел =
|Пададдзел =
|Надкляса =
|Кляса = [[Паўзуны]]
|Падкляса =
|Інфракляса =
|Надатрад =
|Надпарадак =
|Атрад =
|Парадак =
|Падатрад =
|Падпарадак =
|Інфраатрад =
|Інфрапарадак =
|Надсямейства =
|Сямейства =
|Падсямейства =
|Трыба =
|Падтрыба =
|Род =
|Падрод =
|Сэкцыя =
|Від =
|Віды =
|Падвід =
|Падвіды =
|Бяз рангу =
|Лацінская назва = Laurenti
|Даччыныя таксоны =
|Назва разьдзелу даччыных таксонаў =
|Мапа =
|Шырыня мапы =
|Подпіс мапы =
|Commons = Category:Reptile
|ITIS = 173747
|NCBI = 4658568
}}
'''Паўзуны''' ({{lang-la|Reptilia}}) — кляса наземных [[хрыбетныя|хрыбетных]] жывёлаў, якая ўключае сучасных [[чарапаха]]ў, [[кракадыла]]ў, [[дзюбагаловыя|дзюбагаловых]], [[яшчары|яшчараў]] і [[зьмеі|зьмеяў]]. У сьвеце вядома 8734 віды паўзуноў.
 
Найбуйнейшыя наземныя жывёлы належалі да [[дыназаўр]]аў — прадстаўнікоў старажытных паўзуноў. Паўзуны перажылі росквіт у эпоху [[мэзазой|мэзазою]], калі яны дамінавалі на зямлі, у моры й у паветры. Напрыканцы [[крэйдавы пэрыяд|крэйдавага]] пэрыяду большая частка паўзуноў вымерла. Сучасныя паўзуны — толькі рэшткі ад таго сьвету.
 
Пашыраны ўсюды, акрамя палярных вобласцей, найбольш у тропіках і субтропіках. Жывуць у розных біятопах: ад сухіх адкрытых месцаў да рознага тыпу лясоў, балотаў і вадаёмаў. Некаторыя ўпадаюць у зімовую або летнюю сьпячку. Каля 150 відаў і падвідаў знаходзяцца ў [[Чырвонай кнізе]]. На Беларусі сустракаюцца 7 відаў: [[вераценьніца ломкая]], [[гадзюка звычайная]], [[мядзянка]], [[вуж звычайны]], [[чарапаха балотная]], [[яшчарка жывародная]] й [[яшчарка порсткая]].
 
Даўжыня ад некалькіх сантыметраў (некаторыя [[яшчаркі]]) да 10 мэтраў (некаторыя [[зьмеі]]), маса ад некалькіх грамаў да 500 кіляграмаў і болей (некаторыя кракадзілы, чарапахі). Цела ўкрыта рагавой лускай, плястынкамі або панцырам. Канечнасьці пяціпальцыя, у некаторых відазьмененыя ([[марскія чарапахі]], [[хамелеон]]ы) або рэдукаваныя (зьмеі, некаторыя яшчаркі). Паўзуны — пайкілатэрмныя жывёлы. Сэрца трохкамернае (у кракадзілаў чатырохкамернае). У галаўным мозгу — зачаткавая кара (неапалеум). Сярод зьмеяў і яшчарак сустракаюцца ядавітыя. Пераважна драпежнікі, некаторыя чарапахі й яшчаркі расьліннаедныя. Раздзельнаполыя. Размнажаюцца яйцамі, многім уласціва яйцажыванараджэньне й жыванараджэньне; некаторым зьмеям і яшчаркам уласьцівы [[партэнагенэз]].
 
Асобныя віды — аб'екты промыслу. Прэпараты зьмяінай атруты выкарыстоўваюцца ў мэдыцыне. Вывучае паўзуноў [[герпэталёгія]].
 
== Вонкавыя спасылкі ==
46 956

зьменаў