Агонь: розьніца паміж вэрсіямі

5 байтаў дададзена ,  11 гадоў таму
афармленьне
д (робат дадаў: sw:Moto)
(афармленьне)
{{іншыя значэньні}}
[[Файл:Fire02.jpg|thumbміні|Агонь]]
'''Агонь''' — у вузкім сэнсе — сукупнасьць распаленых [[газ]]аў або [[плязма|плязмы]], якія выдзяляюцца ў выніку:
* адвольнага або міжвольнага награваньня [[гарэньне|гаручага]] матэрыялу да вызначанай кропкі;
 
== Значэньне ў побыце ==
[[Файл:Oganj2.JPG|thumbміні|Агонь]]
З прычыны надзвычай важнага значэньня агню розныя спосабы яго здабываньня вынайшлі яшчэ першабытныя людзі, выкарысталыя яго для асьвятленьня, саграваньня, прыгатаваньня ежы, абароны ад дзікіх жывёл і падачы ўмоўных [[сыгналы|сыгналаў]]. Першым спосабам, відаць, быў мэтад атрыманьня з адвольнай крыніцы награваньня, такой як [[маланка]] (хоць маланкі, улічваючы розныя прыродныя ўмовы і надвор’е, ударалі ў дрэвы досыць рэдка). Падвышаючая [[церце]], але малаэфектыўная ''палачка'', што верціцца ў кавалку дрэва, была замененая на [[кнот]], які рабілі з [[грыб]]ных нарастаў на [[дуб]]е або [[ясень (дрэва)|ясені]]. Традыцыйнай формай падтрыманьня агню тады і цяпер, пры мінаньні курсу выжываньня, было [[вогнішча]].
 
З прычыны надзвычай важнага значэньня агню розныя спосабы яго здабываньня вынайшлі яшчэ першабытныя людзі, выкарысталыя яго для асьвятленьня, саграваньня, прыгатаваньня ежы, абароны ад дзікіх жывёл і падачы ўмоўных [[сыгналы|сыгналаў]]. Першым спосабам, відаць, быў мэтад атрыманьня з адвольнай крыніцы награваньня, такой як [[маланка]] (хоць маланкі, улічваючы розныя прыродныя ўмовы і надвор’е, ударалі ў дрэвы досыць рэдка). Падвышаючая [[церце]], але малаэфектыўная ''палачка'', што верціцца ў кавалку дрэва, была замененая на [[кнот]], які рабілі з [[грыб]]ных нарастаў на [[дуб]]е або [[ясень|ясені]]. Традыцыйнай формай падтрыманьня агню тады і цяпер, пры мінаньні курсу выжываньня, было [[вогнішча]].
 
Першым хімічным спосабам атрыманьня агню быў [[каталіз]], вынайдзены нямецкім хімікам [[Іяган Вольфганг Дзёбэрэйнэр|Дзёбэрэйнэр]]ам. На падставе свайго вынаходніцтва ён стварыў не прызначаны для побытавага ўжываньня прыбор пад назвай «[[вадарод]]нае [[крэсіва]]», удасканаленай разнавіднасьцю якога зьяўляецца так званы [[апарат Кіпа]].
Агню надаецца вялікая ўвага ў шэрагу [[міталёгія|міталёгій]]. У [[старажытнагрэцкая міталёгія|грэцкай]] і [[старажытнарымская міталёгія|рымскай міталёгіі]] з агнём атаясамлялася некалькі бажаствоў ([[Гефэст]], [[Прамэтэй]], [[Вэста]], [[Гестыя]] і іншыя), у старажытнаіндыйскай міталёгіі ўвасабленьнем агню быў [[Агні]], у [[кельцкая міталёгія|кельцкай міталёгіі]] багіня агню звалася [[Брыгід]]. У [[зараастрызм]]е агонь выступае як асабліва сьвятая стыхія і ўвасабленьне чароўнай справядлівасьці, Арты. У народаў Поўначы агонь уяўляўся ў выглядзе жаночага вобраза — «маці», «гаспадыні агменю» і да т. п., а ў якутаў і буратаў — у мужчынскім вобразе «гаспадара». У сярэднявечным [[містыцызм]]е [[саламандра|саламандры]] былі найнізкай парфумай агню, прабывалымі ў ім.
 
Нараўне з [[вада|вадой]], [[зямля|зямлёй]] і [[паветра]]м, агонь лічыцца адной з чатырох [[стыхія|стыхіяў]] (''першаэлемэнтаў'') і ў сувязі з гэтым займаў важную ролю асабліва ў антычнай [[філязофія|філязофіі]], напрыклад у [[Геракліт]]а, а таксама ў [[алхімія|алхіміі]]. У заходняй [[астралёгія|астралёгіі]] элемэнт агню зьвязаны з [[задыяк]]альнымі знакамі [[Авен|Авена]], [[Леў|Льва]] і [[Стралец|Стральца]], яго дамінанты — [[Сонца]] і [[Плютон (міталёгія)|Плютон]]. У [[Кітай|кітайскай]] астралёгіі агонь — адна з пяці стыхіяў і зьвязваўся з плянэтай [[Марс]], энэргіяй [[цы]], поўднем, улетку (6 красавіка — 17 чэрвеня паводле [[грыгарыянскігрэгарыянскі каляндар|грыгарыянскагагрэгарыянскага каляндаракалендара]]), чырвоным колерам, горкім густам і рэзкім, пякучым пахам, лікам 7, зямнымі «галінамі» [[змяя|змеі]] («сы») і [[конь|каня]] («у»), 3-м і 4-м нябеснымі «стваламі» («бін», «дын») і ў тым ліку суадносіўся з гадамі, якія сканчаліся на 6 і 7.
 
== Глядзіце таксама ==
 
== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons|Category:Fire}}
{{commons|Fire|выгляд=міні}}
 
[[Катэгорыя:Агонь| ]]
160 327

зьменаў