Розьніца паміж вэрсіямі «Леў Троцкі»

208 байтаў дададзена ,  14 гадоў таму
дата нарадж па старым стылі+дробныя
д
(дата нарадж па старым стылі+дробныя)
[[Выява:Leon trotsky.jpg|міні|200пкс|Леў Троцкі]]
 
'''Тро́цкі, Леў Даві́давіч''' (сапраўднае імя '''Бранштэйн, Лейба Давідавіч''') ([[расейская мова|па-расейску]]: ''Лев Давидович Троцкий (Лейба Давидович Бронштейн)'') ([[26 кастрычніка]] ([[7 лістапада]]) [[1879]] – [[21 жніўня]] [[1940]]) — [[Расея|расейскі]] рэвалюцыянэр, адзін з галоўных тэарэтыкаў расейскага [[сацыялізм]]у і актыўны ўдзельнік [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]], народны камісар замежных спраўсправаў [[СССР]], адзін з найбліжэйшых паплечнікаў [[Уладзімір Ленін|Уладзіміра Леніна]] і лідэр антысталінскай апазыцыі ў камуністычнай партыі ў [[1920-я]] гады.
 
==Біяграфія==
===Дзяцінства й маладосьць===
[[Выява:LeonTrotsky1897.jpg|міні|200пкс|Леў Троцкі. 1897 год.]]
Леў Бранштэйн нарадзіўся [[7 лістапада]] ([[Юліянскі каляндар|па старым стылі]]) [[1879]] года ў сяле Янаўка, на [[Украіна|Ўкраіне]], у сям'і ДавыдаДавіда і Ганны Бранштэйн. Яго бацька меў уласную гаспадарку, а маці паходзіла ззь сям’і габрэйскіх інтэлігентаў. Ва ўзросьце васьмі гадоў Леў паехаў вучыцца ў [[Адэса|Адэсу]], дзе жыла сям'я пляменьніка яго маці. У [[1896]] годзе Леў Бранштэйн апынуўся ў [[Мікалаеў|Мікалаеве]]. Там ён зьбіраўся працягнуць сваю адукацыю, аднак менавіта там ён пазнаёміўся з [[Расея|расейскімі]] [[сацыялізм|сацыялістамі]], стаў наведваць іх таемныя зборы, вывучаць [[марксізм]]. Пасьля недоўгачасовайнядоўгай вучобы ў Адэскім унівэрсытэце Леў вярнуўся ў Мікалаеў з намерам працаваць у падпольных сацыялістычных арганізацыях.
 
===Да 1917 года===
У [[1898]] годзе Леў Бранштэйн быў упершыню арыштаваны за рэвалюцыйную дзейнасьць і правёў наступныя чатыры з паловай гады ў турме, а затым на пасяленьні ў [[Сыбір]]ы. У [[1902]] годзе Троцкіён ўцёк з высылкі па падробленым пашпарце на імя Троцкага, якое і стала ягоным рэвалюцыйным псэўданімам. З Сыбіры ён накіраваўся ў [[Лёндан]], дзе далучыўся да расейскіх сацыял-дэмакратаў, пазнаёміўся з [[Уладзімір Ленін|Уладзімірам Ульянавым]] (Леніным) і пачаў працаваць у газэце «Іскра» («''Искра''»).
 
У ліпені [[1903]] года ў [[Брусэль|Брусэлі]] і Лёндане праходзіў вядомы другі зьезд [[РСДРП]] (Расейская сацыял-дэмакратычная рабочая партыя), на якім адбыўся раскол на [[бальшавікі|бальшавікоў]] на чале зь Леніным і [[меншавікі|меншавікоў]]. Троцкі падтрымаў апошніх.
 
Падчас [[рэвалюцыя 1905 года|рэвалюцыі 1905 годагоду]] Троцкі вярнуўся ў [[Расейская імпэрыя|Расейскую імпэрыю]], дзе прымаў непасрэдны ўдзел у працы савета працоўных дэпутатаў у [[Санкт-Пецярбург|Пецярбургу]], у арганізацыі страйкаў і стачак. У [[1906]] годзе яго зноўку арыштавалі. У зьняволеньні Леў Троцкі напісаў адну са сваіх самых вядомых прац — «Падрахункі і пэрспэктывы» («''Подсчеты и перспективы''»), у якой разьвіў тэорыю пэрманэнтнай рэвалюцыі, якая павінна прыняць маштабы сусьветнага працоўнага руху. У [[1907]] годзе Леў Троцкі зноўку пасьпяхова ўцёк зь Сыбіры, на гэты раз у [[Вена|Вену]]. З пачаткам [[Першая Сусьветная вайна|Першай Сусьветнай вайны]] Троцкі актывізаваў сваю рэвалюцыйную актыўнасьцьдзейнасьць, далучыўшыся да сацыялістаў. Першыя гады вайны Троцкі правёў у [[Швайцарыя|Швайцарыі]], а затым у [[Парыж]]ы. Аднак з-за антываеннай агітацыі яго выслалі з [[Францыя|Францыі]] і пазбавілі права ўезду ў [[Гішпанія|Гішпанію]]. Троцкі адбыўзьехаў у [[Нью-Ёрк]], дзе ў студзені [[1917]] годагоду пазнаёміўся ззь [[Мікалай Бухарын|Мікалаем Бухарыным]], адным зь вядомых бальшавіцкіх тэарэтыкаў. У [[ЗША]] Троцкі займаўся выдавецтвам газэты «Новы Сьвет» («''Новый Мир''»).
 
===1917 – 1918 гады===
[[Выява:TrotskySlayingtheDragon1918.jpg|міні|200пкс|Прапагандысцкі плякат 1918 года. Троцкі забівае «цмока контррэвалюцыі»]]
[[Лютаўская рэвалюцыя]] ў Расеі была ўспрынятая Львом Троцкім як доўгачаканы пачатак пэрманэнтнай рэвалюцыі, пачатак «сусьветнага рэвалюцыйнага пажару». Ён прыехаў у [[Санкт-Пецярбург|Петраград]] у сярэдзіне траўня [[1917]] годагоду і ўзначаліў кіраўніцтва левымі меншавікамі. Але за ўдзел у ліпеньскіх дэманстрацыях яго зноў арыштавалі. У жніўні, усё яшчэ знаходзячыся ў турме, Троцкі быў афіцыйна прыняты ў шэрагі бальшавікоў, больш за тое, ён адразу ж увайшоў у склад Цэнтральнага КамітэтаКамітэту РСДРП(б). Пасьля вызваленьня са зьняволеньня Троцкі быў абраны старшынёйстаршынём Петрасавета рабочых і салдацкіх дэпутатаў.
 
Пасьля захопу ўлады бальшавікамі ў Петраградзе бальшавікамі і адкрыцьця II Зьезду Саветаў [[25 кастрычніка]] [[1917]] годагоду Троцкі быў прызначаны старшынёйстаршынём Вайсковага Рэвалюцыйнага Камітэта. У гэтай якасьці ён кіраваў падаўленьнем мецяжу [[Аляксандар Керанскі|Керанскага]], які ў сярэдзіне лістапада [[1917]] годагоду распачаўзрабіў спробу вяртаньня ўлады. У гэты жа час Леў Троцкі быў абраны [[народны камісар|наркамам]] замежных спраўсправаў. Яго першай і асноўнай задачай было любым коштам усталяваць сэпаратны мір зь [[Нямеччына]]й. У студзені [[1918]] годагоду паміж Савецкай Расеяй і Нямеччынай было складзенае замірэньне. Пачаліся мірныя перамовы, і ўжо [[3 сакавіка]] [[1918]] годагоду ў [[Брэст|Брэст-Літоўску]] была падпісаная [[Брэсцкі мір|мірная дамова]], вельмі неневыгодная выгоднаядля Расеі. Справа ў тым, што пазгодна з імдамовай Расея губляла каля 3/4 сваёй [[Эўропа|эўрапейскай]] тэрыторыі, на якой знаходзіліся асноўныя вытворчывытворчыя рэсурсы. [[Беларусь]] паводле гэтай дамовы была незаконна (на перамовах адсутнічала беларуская дэлегацыя) разьдзеленая на дзьве часткі.
 
===Стварэньне Чырвонай Арміі===
[[Выява:Trotzki and Lenin in Petrograd.jpg|міні|250пкс|Троцкі і Ленін з чырвонаармейцамі. Петраград, 1921 год.]]
Пасьля падпісаньня міру Троцкі сыйшоўсышоў з пасады наркама замежных спраўсправаў, перадаўшы постгэтую пасаду [[Георгі Чычэрын|Георгію Чычэрыну]], а сам узначаліў ваенны камітэт. ЗаразЦяпер перад ім стаяла неня меней складаная задача — фармаваньне [[Чырвоная Армія|Чырвонай Арміі]]. У аснову канцэпцыіяго Троцкагаканцэпцыі па стварэньні войска быў пакладзены наступны прынцып: Чырвоная Армія можа быць нешматлікай, але цьвёрда дысцыплінаванай, прафэсійнай, выдатна навучанай і цалкам узброенай. Ён адмовіўся ад ідэі дэмакратызацыі войска, аддаючы перавагу найму былых царскіх афіцэраў, а не былых сялян або працоўных. Менавіта за гэта яго рэзка крытыкавалі. Сярод галоўных праціўнікаў пазыцыі Троцкага быў [[Іосіф Сталін]] (Джугашвілі), які прэзэнтаваў ультра-левае крыло партыйных функцыянэраў. Трэба адзначыць, што супрацьстаяньне Троцкага і Сталіна пачалося зў часучасе абароны [[Царыцын]]а, калі Сталін быў адхілены Троцкім ад кіраўніцтва гарадзкім гарнізонам. ДзякуючыШмат гэтаму,у шматчым удзякуючы чым,гэтаму кроку горад быў утрыманы чырвонымі. Аднак таемнаясхаваная варожасьць двух палітыкаў з таго моманту стала нарастаць, пэрыядычна выліваючыся ў канфлікты.
 
===У вяршынях улады===
За гады [[Грамадзянская вайна ў Расеі|Грамадзянскай вайны]] і [[ваенны камунізм|ваеннага камунізму]] Троцкі ўпэўнена займаў другое пасьля Леніна месца ў партыі. Ён быў адным зь пяці чальцоў [[Палітбюро]] ў момант яго стварэньня ў [[1919]] годзе. Маючы досыць добрую адукацыю і выдатны досьвед кіраваньня, Троцкі не баяўся спрачацца ззь Леніным, адкрыта выказваць свой пункт гледжаньня. Менавіта ён стаяў у вытоках стварэньня [[Камінтэрн]]ау ў [[1919]] годзе, быў аўтарам яго першага МаніфэстаМаніфэсту. Пасьля завяршэньня асноўных бітваў Грамадзянскай вайны ў [[1920]] годзе Троцкі, захоўваючы пасаду старшыні ваеннага камітэтакамітэту, зьвярнуўзаняўся свой позірк на пабудовупабудовай савецкай эканомікі. Менавіта ён быў адным з першых, хто прапанаваў часовы адыход ад палітыкі ваеннага камунізму, увод [[НЭП]]а. Аднак ягоён падвергнулісутыкнуўся з жорсткай крытыцыкрытыкай.
 
Першы крызыс сыстэмы выліўся ў [[1921]] годзе пасьля антыбальшавіцкагаантыбальшавіцкае паўстаньняпаўстаньне матросаў [[Кранштат]]а ([[1921]] год), жорсткае падаўленьне якога ўзначаліў Троцкі. Менавіта тады сталі зьяўляцца нясьмелыя заявы аб тым, што неабходны часовы адыход ад ідэй камунізму ўна карысьць частковай лібэралізацыі рынку. Тады і ўспомнілі аб прапанове Троцкага. Ленін быў зь ім згодны. Аднак такое адзінства меркаваньняў не выратавала Льва Троцкага ад частковага палітычнага фіяска на Х зьезьдзе партыі ў [[1921]] годзе.
 
===Страта пазыцый===
У траўні [[1922]] года ў Леніна адбылося першае кровазьліцьцё ў мозг. Гэтая падзея вывела на першы плян пытаньне аб палітычным правапераемстве ў партыі. Улічваючы папулярнасьць і заслугі Троцкага, ён лічыўся асноўным кандыдатам. Аднак апроч яго на гэтае месца прэтэндавалі многія, сярод іхякіх найболей актыўнымі апынулісявыявіліся [[Грыгорый Зіноўеў]], [[Леў Каменеў]] і [[Іосіф Сталін]].
 
У сьнежні [[1922]] года здароўе Леніна зьлёгкутроху палепшылася, і ён быў у стане прадыктаваць сваёсвой «ПалітычнаеПалітычны завяшчаньнезапавет», у якім даў характарыстыку кожнаму чальцу Палітбюро. У ім Троцкі зваўся чалавекам «выключных здольнасьцяў», аднак ён адзначаў яго падвышаную самаўпэўненасьць, эгаістычнасьць і схільнасьць «захапляцца» адміністрацыйным бокам справы. У той жа час характарыстыка Сталіна не пакідала апошняму надзей на атрыманьне ўлады. Перад другім ударам Ленін запрасіў Троцкага да сябе, каб скласьці плян яго барацьбы са Сталінам. Справа ў тым, што Ленін выдатна разумеў небясьпеку вылучэньня Сталіна, які займаў вельмі фармальную ў тыя гады пасаду генэральнага сакратара партыі. Аднак Троцкі вырашыў не разьвіваць асобай актыўнасьці, ускладаючы вызначаныя надзеі на хаўрус зь Зіноўевым. А Сталін не губляў часу для нарошчваньня палітычнай вагі.
 
===У апазыцыі===
У красавіку [[1923]] года адбыўся XII зьезд партыі. У кастрычніку Троцкі адважыўся на адкрыты выступ супраць партыйнай апазыцыі, вінавацячы яе (а менавіта Сталіна) у парушэньні дэмакратычных прынцыпаў і адыходзе ад палітыкі НЭПа. Свае погляды ён выказаў у адкрытым лісьце, пасьля якога Сталін стаў вінаваціць Троцкага ў апартунізме[[апартунізм]]е. У гэты час Леў Троцкі захварэў, таму неня меў магчымасьці асабіста адбіць удар. На 13-й партканфэрэнцыі ў студзені [[1924]] года Троцкага ўжо вінавацілі ў спагадзе меншавікам і фракцыйнай барацьбе. Праз тыдзень памёр Ленін, што ўзмацніла ізаляцыю Троцкага. Справа ў тым, што ў гэты час ён знаходзіўся на лячэньні на [[Чорнае мора|Чорным моры]]. Яму запозна паведамілі аб сьмерці Леніна, таму ён не пасьпеў на яго пахаваньне. Гэта стала пачаткам яго палітычнага краху.
 
У траўні [[1924]] года адбыўся XIII зьезд партыі, на якім нападкі на Троцкага працягнуліся. У адказ на гэта Троцкіён апублікаваў артыкул «Урокі Кастрычніка» («''Уроки Октября''»), у якой нагадаў аб здрадзе Зіноўева і Каменева ўвосень 1917 года, калі тыя паведамілі ў прэсе аб плянах бальшавікоў, таксама зьвязваючы ззь імі правал нямецкага камуністычнага паўстаньня [[1923]] годагоду, ініцыяванага Саветамі. ПартыйныПартыйныя функцыянэры адрэагавалі на гэты артыкул новай хваляй крытыкі, проціпастаўленьнем трацкізму[[трацкізм]]а ленінізму[[ленінізм]]у, прыніжэньнем ролі Троцкага ў Рэвалюцыі 1917 года і ў аб'яўленьніабвяшчэньні тэорыі пэрманэнтнай рэвалюцыі «меншавіцкай ерасьсю». У [[1925]] годзе Троцкага пазбавілі пасады старшыні ваеннага камісарыятакамісарыяту.
 
У [[1926]] годзе Троцкі вырашыў стварыць аб'яднаную апазыцыю разам са сваімі былымі палітычнымі апанэнтамі, Зіноўевым і Каменевым, якія зараз пачалі барацьбу са Сталінам. Акцэнт у сваіх выступах яны рабілі на тэме дэмакратычных прынцыпаў партыі, эканамічным плянаваньні, асуджэньні лідэрскіх замашак Сталіна і яго тэорыі пабудовы сацыялізму ў асобна ўзятай краіне як перашкодаперашкоды сусьветнай рэвалюцыі, ад якой Троцкі так і не адмовіўся.
 
===Высылка за мяжу===
[[Выява:Leo Trotzki 1940.jpg|міні|250пкс|Леў Троцкі з паплечнікамі незадоўга да забойства]]
 
Тым неня менш, у кастрычніку [[1926]] года Леў Троцкі быў выведзены з Палітбюро, праз год — з Цэнтральнага камітэтакамітэту партыі, а пасьля дэманстрацыі ў гонар 10-годдзя Рэвалюцыі яго выключылі з партыі. У [[1928]] годзе Леў Троцкі і яго прыхільнікі былі сасланыя ў [[Сярэдняя Азія|Сярэднюю Азію]], у [[Алматы|Алма-Ату]], а ў [[1929]] годзе яго выслалі з [[СССР]].
 
Ён пасяліўся спачатку ў [[Турцыя|Турцыі]], а затым на востраве Прынкіпо, дзе заняўся літаратурнай дзейнасьцю: завяршыў сваю аўтабіяграфію і напісаў кнігу аб Кастрычніцкай Рэвалюцыі. У [[1933]] годзе Троцкаму была дадзеная [[Францыя|француская]] віза. Ён не пакідаў надзеі рэфармаваньня рэвалюцыйнага [[Інтэрнацыянал]]у, аднак прыход [[Адольф Гітлер|Гітлера]] да ўлады ў [[Нямеччына|Нямеччыне]] пахаваў гэтыя пляны. Праўда, ён заклікаў сваіх прыхільнікаў ствараць уласныя рэвалюцыйныя аб'яднаньні, якія ў будучыні злучацца ў IV Інтэрнацыянал. У [[1935]] годзе Троцкі апынуўся ў [[Нарвэгія|Нарвэгіі]], адкуль быў змушаны паехаць у [[Мэксыка|Мэксыку]], дзе ён пасяліўся ў мястэчку Каякан. У гэты час на радзіме яго таўравалі як здрадніка, які працаваў на розныя замежныя выведкі.
 
===Замах і забойства===
190

зьменаў