Розьніца паміж вэрсіямі «Паўднёвы акіян»

Памер не зьмяніўся ,  10 гадоў таму
д
- капіталізацыя
д (накіды ў канцы)
д (- капіталізацыя)
У геаграфічнай супольнасьці няма адзінагалоснага меркаваньня наконт паўночнай граніцы акіяну і нават існаваньня акіяну, разьмяркоўвая яго як паўднёвыя воды [[Ціхі акіян|Ціхага]], [[Індыйскі акіян|Індыйскага]] і [[Атлянтычны акіян|Атлянтычнага акіянаў]]. Іншыя навукоўцы разглядваюць хіба толькі [[Антарктычная канвэргенцыя|Антарктычную канвэргенцыю]], зону ў [[Сусьветны акіян|Сусьветным акіяне]], якая зьмяняе свае граніцы пасэзонна і выходзіць часам паўночней граніцы 60 паўднёвай паралелі.<ref name="theice">Pyne, Stephen J.; ''The Ice: A Journey to Antarctica''. University of Washington Press, 1986. (A study of Antarctica’s exploration, earth-sciences, icescape, esthetics, literature, and geopolitics)</ref>
 
[[Міжнародная Гідраграфічнаягідраграфічная Арганізацыяарганізацыя]] (МГА) яшчэ не ратыфікавала сваё рашэньне [[2000]] году аб вызначэньні акіяну ў граніцах 60-й паўднёвай паралелі. Апошняе публікаванае вызначэнье ўсіх акіянаў значыцца за [[1953]] годам: у ім існаваньне Паўднёвага акіяну аспрэчваецца. Тым ня менш, як самой МГА, гэтак і іншымі арганізацыямі, выкарыстоўваюцца болей сьвежыя вызначэньні.
 
Улады [[Аўстралія|Аўстраліі]] разглядаюць Паўднёвы акіян як воды, што знаходзяцца непасрэдна на поўдзень ад Аўстралійскага кантынэнту.
 
== Геаграфія ==
Паўднёвы акіян уключае ў сябе [[Антарктычная цыркумпалярная плынь|Антарктычную цыркумпалярную плынь]] (якая цыркулюе вакол [[Антарктыда|Антарктыды]]), [[мора Амундсэна]], [[мора Бэлінсгаўзэна]], часткі [[праліў Дрэйка|праліва Дрэйка]], [[мора Роса]], [[мора Каапэрацыі]], [[мора Касманаўтаў]], невялікую частку [[мора Скоша]], а таксама [[мора Ўэдэла]]. Агульная плошча ў вызначэньні [[Міжнародная Гідраграфічнаягідраграфічная Арганізацыяарганізацыя|МГА]] складае 20&nbsp;327&nbsp;000 [[км²]].<ref name="cia_book">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/oo.html Southern Ocean]. CIA, ''The World Factbook''. ISSN 1553-8133 {{ref-en}}</ref>
 
Ад іншых акіянаў Паўднёвы адрозьніваецца тым, што яго найбольшая па працягласьці граніца, паўночная, не амывае ніякую сушу, затое яднае Ціхі, Індыйскі і Атлянтычны акіяны. З-за гэтага паўстае пытаньне, ці гэта асобны акіян, ці ўсяго паўднёвая частка трох акіянаў. Адной з прычынаў выдзяленьня паўднёвых вод у асобны акіян можа быць тое, што воды Паўднёвага акіяну значна адрозьніваюцца ад тых, што месьцяцца ў іншых акіянах: з-за [[Антарктычная цыркумпалярная плынь|плыні Заходніх Вятроў]] вада з аднаго пункту акіяну хутка трапляе ў супрацьлеглы, таму адрозьненьне паміж вадой у, напрыклад, [[Паўднёвая Афрыка|Паўднёвай Афрыцы]] і пункце на поўдзень ад [[Новая Зэляндыя|Новай Зэляндыі]] мінімальнае, чым паміж Паўднёвай Афрыкай і сярэдняй часткай [[Індыйскі акіян|Індыйскага акіяну]].
Розныя арганізацыі і дзяржавы займаюць розныя пункты гледжаньня па пытаньню існаваньня і вызначэньня граніцаў Паўднёвага акіяну, але сам тэрмін многія маракі́ разглядаюць як традыцыйны.
 
Другое выданьне [[1937]] году кнігі «''Граніцы якіянаў і мораў''» [[Міжнародная Гідраграфічнаягідраграфічная Арганізацыяарганізацыя|Міжнароднай Гідраграфічнайгідраграфічнай Арганізацыіарганізацыі]] зьмяшчала вызначэньне акіяну ў Антарктыцы. Між тым, у трэцім выданьні [[1953]] году вызначэньня Паўднёвага (ці Антарктычнага) акіяну няма:
 
{| <!-- image standing right hack -->
Антарктычны, ці Паўднёвы акіян ня быў уключаны ў гэтае выданьне, паколькі ... няма рэальных падставаў ужываньня тэрміну Акеан у дачыненьні да гэтай часткі вады, паўночная граніца якой складанавызначальная з-за яе сэзонных зьменаў...
{{арыгінал|en|The Antarctic or Southern Ocean has bin omitted from this publication as the majority of opinions received since the issue of the 2nd Edition in 1937 are to the effect that there exists no real justification for applying the term Ocean to this body of water, the northern limits of which are difficult to lay down owing to their seasonal change. The limits of the Atlantic, Pacific and Indian Oceans hava therefore been extended South to the Antarctic Continent.}}
{{канец цытаты|крыніца=IHO. Limits of Oceans and Seas. 3rd Edition, 1953. The Oceans.<ref name="IHO_limits3">Міжнародная Гідраграфічнаягідраграфічная Арганізацыяарганізацыя. ''[http://www.iho-ohi.net/iho_pubs/standard/S-23/S23_1953.pdf Limits of Oceans and Seas]''. 3-яе выданьне, 1953 год. {{ref-en}}</ref>}}
|}
 
У [[2000]] годзе МГА зноў вынесла пытаньне аб існаваньні акіяну на абмеркаваньне паміж членамі арганізацыі. З 68 краін-чальцоў 28 узялі ўдзел, і ўсе зь іх, акрамя [[Аргентыны]], пагадзіліся вызначыць існаваньне акіяну, адлюстроўвая важнасьць існаваньня там моцных марскіх плыняў, увага на якіх была засяроджана акіянографамі. Прапанова назвы ''Паўднёвы акіян'' атрымала 18 галасоў, перамогшы варыянт ''Антарктычны акіян''. Палова прыняўшых удзел чальцоў пагадзілася з разьмяшчэньнем акіяну за 60-й паўднёвай паралельлю (якая не перасякае сушу), у той час як ад 14 астатніх чальцоў паступілі прапановы 50-й паўднёвай паралелі ў якасьці паўночнай граніцы (большасьць чальцоў) і 35-й. Аднак, 4-е выданьне ''Граніц акіянаў і мораў'' яшчэ не было ратыфікаванае, а выкарыстоўваецца 3-е выданьне. Калі 4-е выданьне будзе апублікаванае, то Паўднёвы акіян зноў атрымае плошчу, абумоўленую 2-м выданьнем і ня ўключаную ў {{nowrap|3-е}}.
 
Ня гледзячы на гэта, ''[[дэ факта]]'' 4-м выданьнем карыстаюцца многія арганізацыі, навукоўцы, арганізацыі, і нават сама МГА.<ref name="IHO_proposal">Міжнародная Гідраграфічнаягідраграфічная Арганізацыяарганізацыя, ''[http://www.iho.shom.fr/REG_HYD_COM/HCA/HCA3/HCA3-6.3B_Report_on_IBCSO.pdf Proposal for the preparation of a new International Bathymetric Chart of the Southern Ocean]'' {{ref-en}}</ref> Гідраграфічныя ўстановы некаторых дзяржаваў зацьвердзілі ўласнае вызначэньне граніцаў Паўднёвага акіяну: [[Вялікабрытанія]] выкарыстоўвае ў якасьці паўночнай граніцы 55-ю паўднёвую паралель.<ref name="IHO_limits3" />
 
Іншыя крыніцы, напрыклад [[Нацыянальная геаграфічная супольнасьць]] працягвае адлюстроўваць у Паўднёвым паўшар’і толькі тры акіяны ([[Ціхі акіян|Ціхі]], [[Індыйскі акіян|Індыйскі]] і [[Атлянтычны акіян|Атлянтычны]]), граніцы якіх пралягаюць у Антарктыцы. Адначасова ж артыкулы на вэб-сайце супольнасьці пачалі спасылацца на Паўднёвы акіян.