Розьніца паміж вэрсіямі «Буйнічы»

654 байты выдалена ,  10 гадоў таму
аўтар - Уладзімер Русаковіч, артаграфія, афармленьне
(аўтар - Уладзімер Русаковіч, артаграфія, афармленьне)
}}
 
'''Буйнічы''', — паўднёвае [[прадмесьце]] [[Магілёў|Магілёва]] за 2 кіламетры ад чыгуначнай станцыі "Буйнічы", на правым беразе [[Дняпро|Дняпра]]. ЗнаходзіццаУваходзіць ўу складзесклад [[Цішоўскі сельсавет|Цішоўскага сельсавету]] [[Магілёўскі раён|Магілёўскага раёну]]. Знаходзіцца за 2 кілямэтры ад чыгуначнай станцыі «Буйнічы».
 
== Мінуўшчына ==
На паўднёвай ускраіне месьціцца стаянка эпохі [[мэзаліт]]у (88—5 - 5 тысячагоддзітысячагодзьдзі да н.  э.), а ва [[урочышча|ўрочышчы]] Благадаць гарадзішча раньняга [[Жалезны век|жалезнага веку]].
 
[[Вёска]] вядомая з [[15 стагодзьдзе|15 стагодзьдзя]] ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] як цэнтар буйнога ўладаньня, што належала князям [[Фёдар Талочкавіч-Буйніцкі|Фёдару]] і [[Леў Талочкавіч-Буйніцкі|Льву]] Талочкавічам-Буйніцкім<ref name="Памяць">{{Літаратура/Памяць: Магілёўс. р-н: Гіст.- дак. хронікі гарадоў і р-наў Беларусі /Магілёўскі Укл. У.Ф.Агурцоў, М.П.Хобатаў. - Мн.: Полымя, 1996. -раён|к}} — [http://www.mlib.basnet.by/kray/mogilev%20raen/9.11.html сС. 607-608607—608, 628-630628—630].</ref>. На пачатку [[16 стагодзьдзе|16-га стагодзьдзя]] належалі [[Пячорскі манастыр, Кіеў|Кіева-Пячорскаму манастыру]]. У сьнежні [[1595]] году Буйніцкае поле было месцам пераможнае [[Буйніцкая бітва, 1595|бітвы]] войска ВКЛ на чале з рэчыцкім старостам [[М. Буйвід]]ам над паўстанцамі на чале ззь [[Севярын Налівайка|Севярынам Налівайкам]]<ref>Буйніцкая бітва 1595 // Вялікае княства Літоўскае : Энцыклапедыя. У 2 т. Т.1 : Абаленскі—Кадэнцыя {{Літаратура/ Рэдкал. : Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. З.Э. Герасімовіч.ЭВКЛ|1к}}2-е выдС. — Мінск : БелЭн, 2007. — 688 с. : іл. ISBN 978-985-11-0393-1 - Старонка 354.</ref>. У [[17 стагодзьдзе|17]]-18—18 стагодзьдзях былі прыватнаўласніцкім [[мястэчка]]м у [[Аршанскі павет|Аршанскім павеце]], якое належала Саламярэцкім, Статкевічам, князю і [[Жамойць|жамойцкаму]] старосту А. Г.  Палубінскаму, князям [[Сапегі|Сапегам]]<ref name="Памяць">{{Літаратура/Памяць: Магілёўс. р-н: Гіст.- дак. хронікі гарадоў і р-наў Беларусі /Магілёўскі Укл. У.Ф.Агурцоў, М.П.Хобатаў. - Мн.: Полымя, 1996. -раён|к}} — [http://www.mlib.basnet.by/kray/mogilev%20raen/9.11.html сС. 607-608607—608, 628-630628—630].</ref>. У [[1633]]-1918—1918 гадах на поўдзень ад паселішча існаваў [[Буйніцкі манастыр Святога Духа|манастыр Святога Духа]], які заснавалі [[Багдан Статкевіч]] і яго жонка [[Алена Саламярэцкая]]. За падтрымку вялікага князя [[Ян Казімер|Яна І КазіміраКазімера Вазы]] ў абарончай [[Вайна Расеі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў|вайне супраць Маскоўскага царства]] 1654-1654—[[1667]] гадоў буйніцкія манахі атрымалі прывілей на [[млын]]<ref>Буйніцкі Святадухаўскі манастыр // Вялікае{{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} княства Літоўскае : ЭнцыклапедыяС. У 2 т. Т.1 : Абаленскі—Кадэнцыя - Старонка 354.</ref>. У манастыры дзейнічала друкарня<ref>Zoja Jaroszewicz–PieresławcewJaroszewicz-Pieresławcew. [http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/bha/11-1-2/16.htm Druki cyrylickie z oficyn Wielkiego Księstwa Litewskiego w XVI—XVIII wieku (пераклад Ігара Клімава)] // [[Беларускі Гістарычны Агляд]]. Том 11 Сшытак 1-21—2 (20-2120—21) сьнежань [[2004]]</ref>. У час [[Паўночная вайна, 1700-1721|Паўночнай вайны 1700-17211700—1721 гадоў]] каля Буйнічаў месьціўся лягер швэдзкага войска на чале з [[Карл XІІ|Карлам ХІІ]] ([[1708]]  г.), манастыр быў абрабаваны захопнікамі. Побач ззь мястэчкам існаваў [[фальварак]], які здаваўся ў арэнду.
 
Пасьля першага падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] расейская імпэратрыца [[Кацярына ІІ]] перадала частку мястэчка беларускаму намесьніку [[генэрал-аншэф]]у П. Б.  Пасеку. У [[1878]] годзе фальварак набыў памешчыкабшарнік М. Марачэўскі. Апошняй уладальніцай [[маёнтак|маёнткамаёнтку]] на пачатку 20 стагодзьдзя была Г. К.  Радкевіч<ref name="Памяць">{{Літаратура/Памяць: Магілёўс. р-н: Гіст.- дак. хронікі гарадоў і р-наў Беларусі /Магілёўскі Укл. У.Ф.Агурцоў, М.П.Хобатаў. - Мн.: Полымя, 1996. -раён|к}} — [http://www.mlib.basnet.by/kray/mogilev%20raen/9.11.html сС. 607-608607—608, 628-630628—630].</ref>.
 
Другі раз [[Буйніцкае поле]] сталася месцам [[Абарона Магілёва, 1941|бітвы]] ў [[1941]] годзе.
 
== Адукацыя і культура ==
У Буйнічах месьцяцца Дом культуры і бібліятэка, сярэдняя і музычная школы, агралесатэхнічны каледж ([[1944]]-[[1998]] гады - — вучэльня) імя [[Кірыла Арлоўскі|Кірылы Арлоўскага]]. Каледжу належыць 860 га зямлі, ззь якіх 80 га адведзеныя пад заасад.
 
== Помнікі і месцы адпачынку ==
У [[1995]] годзе быў адкрыты ''мэмарыяльны комплекс'' “Буйніцкае«Буйніцкае поле”поле», архітэктарамі якога зьяўляюцца Ўладзімер Чапенка ды Алег Бараноўскі. Былі пабудаваныя чырвоная [[капліца]] вышынёй у 27 мэтраў, а недалёка ад яе возера “Слёз”«Сьлёз». Праз кожныя паўгадзіны ў капліцы гучыць музычная кампазіцыякампазыцыя, прысьвечаная ўдзельнікам абароны Магілёва. ДэпартаментДэпартамэнт па ахове гісторыка-культурнай спадчыны Міністэрства культуры ў [[2002]] годзе прысвоіў Мэмарыяльнаму комплексу статус гісторыка-культурнай каштоўнасьці трэцяй катэгорыі.
 
Паводле задумы мэра Магілёва [[Віктар Шорыкаў|Віктара Шорыкава]] 2 лістапада [[2004]] годагоду ў капліцы адбылося адкрыцьцё маятніка [[Жан Фуко|Фуко]] (найвышэйшы ў Беларусі, у гонар францускага фізікафізыка, які даказаў факт вярчэньня Зямлі вакол сваёй восі). Яго распрацоўнікам выступіў дацэнт Беларуска-расейскага ўніверсітэтаўнівэрсытэту А. Ляпін, а вытворцам - — інжынэр завода “Тэхнапрыбор”«Тэхнапрыбор» А. Нікалаеў. Маятнік уяўляе зь сябе шаснаццацікіляграмовы шар ззь нержавеючай сталі ды алюміневы цыферблатцыфэрблят на вышыні 14 мэтраў. Амплітуда яго ваганьняў 1  м., перыядпэрыяд ваганьняў 7 сэкундаў. Маятнік вядзе адлік часу<ref>[http://www.mlib.basnet.by/kray/Culture/r16p7.html Мемарыяльныя комплексы, манументы, помнікі архітэктуры (Магілёўскага раёна)] // Сайт Магілеўскай абласной бібліятэкі. Дата доступу: [[22 мая|22 траўня]] [[2009]]</ref>.
 
У [[2006]] годзе пры каледжы заснаваны ''заасад'', на 75 гектарах якога разводзяць [[дзік]]оў, [[зубр]]оў, плямістых і паўночных [[алень|аленяў]]<ref>Ілона Іванова. [http://www.zvyazda.minsk.by/ru/issue/article.php?id=26087 У Новы год з Магілёва  — на паўночных аленях] // [[Звязда]]., [[31 сьнежня]] [[2008]]</ref>. У вальерах трымаюць [[барсук]]оў, [[воўк|ваўкоў]], [[касуля]]ў, [[ліс]]аў, [[лось|ласёў]], мядзьведзяў, пясцоў, [[тыгр]]аў і [[янот]]аў, а таксама шэраг відаў птушак. Заасаду таксама належаць 2 дзясяткі [[канкур]]ных коней<ref>Ілона Іванова. [http://www.zvyazda.minsk.by/second.html?r=40&p=36&archiv=21072006 Навыперадкi з мядзведзiцай] // Звязда. № 161 (25750), [[21 ліпеня]] [[2006]]</ref>.
 
==У СецівеКрыніцы ==
*[http://www.paltk.info Сайт Агралесатэхнічнага каледжу імя Кірылы Арлоўскага]{{ref-ru}}
{{зноскі}}
 
== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.paltk.info Сайт Агралесатэхнічнага каледжу імя Кірылы Арлоўскага]{{ref-ru}}
 
{{Цішоўскі сельсавет}}