Розьніца паміж вэрсіямі «Адам Дасюкевіч»

2399 байтаў дададзена ,  11 гадоў таму
дапаўненьне
(дапаўненьне)
'''Адам Дасюкевіч''' ([[5 чэрвеня]] [[1911]], в. [[Капцэвічы]] [[Ашмянскі павет]] (цяпер [[Смаргонскі раён]]) — [[1 лістапада]] [[1943]], [[Паставы]]) - беларускі грамадзка-палітычны дзеяч, журналіст, педагог.
 
== Жыцьцяпіс ==
У [[1933]] скончыў [[Віленская беларуская гімназія|Віленскую беларускую гімназыю]]. Затым вучыўся ў [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]], быў сябрам [[Беларускі Студэнцкі Саюз|Беларускага студэнцкага саюза]] (''БСС''). У [[1936]]—[[1937]] — намеснік старшыні [[Беларускі Студэнцкі Саюз|БСС]], сябра рэдкалегіі час. «[[Студэнцкая Думка (Вільня)|Студэнцкая думка]]». У [[1937]]—[[1939]] — старшыня [[Беларускі Студэнцкі Саюз|БСС]].
=== Дзяцінства===
Падчас [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]], пакуль бацька быў у войску загінула маці Адама (сястра кс. [[Адам Станкевіч|Адама Станкевіча]]) і дзьве сястры. Яго з братам прытулілі чужыя людзі. Бацька Ян пасьля вяртанья з вайны адшукаў сваіх сыноў.
 
У [[1933]] скончыў [[Віленская беларуская гімназія|Віленскую беларускую гімназыю]]. Ужо тады пачаў друкаваца ў беларускім друку. Часапіс “[[Шлях моладзі]]” пісаў у верасьні 1933: “''...15-га верасьня с. г. атрымалі матуру гадунцы Беларускай Філіі Дзяржаўнай гімназіі ім. Славацкага ў Вільні А. Марцінчык і А. Дасюкевіч''”<ref>Шлях моладзі (Вільня), № 9 (56), верасень 1933, с. 15.</ref>.
Зь верасьня [[1936]] да [[1938]] рэдактар газэты «[[Беларуская крыніца]]» — воргана [[Беларуская хрысьціянская дэмакратыя|Беларускай хрысціянскай дэмакратыі]].
 
=== Юнацтва ===
Неаднаразова трапляў пад суд за вострыя публікацыі газеты. [[19 красавіка]] [[1938]] асуджаны на 6 месяцаў турмы з адтэрміноўкай на 2 гады. Сябра Беларускага нацыянальнага камітэта ў Вільні.
У [[1933]] скончыў [[Віленская беларуская гімназія|Віленскую беларускую гімназыю]]. Затым вучыўся ў [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]], быў сябрам [[Беларускі Студэнцкі Саюз|Беларускага студэнцкага саюза]] (''БСС''). У сакавіку [[1936]]—[[1937]] — намеснік старшыні [[Беларускі Студэнцкі Саюз|БСС]], сябра рэдкалегіі час. «[[Студэнцкая Думка (Вільня)|Студэнцкая думка]]». У [[1937]]—[[1939]] — старшыня [[Беларускі Студэнцкі Саюз|БСС]].
 
Зь верасьня [[1936]] да [[1938]] рэдактар газэты «[[Беларуская крыніца]]» (з 39-га нумару) — воргана [[Беларуская хрысьціянская дэмакратыя|Беларускай хрысціянскай дэмакратыі]].
 
Напрыканцы [[1937]] Памёр бацька Адама. Часопіс “[[Шлях моладзі]]” пісаў: “''7 сьнежня 1937 г. у в. Копцевічы, Ашмянскага пав., памёр сьв. п. Ян Дасюкевіч, бацька старшыні Беларускага Студэнцкага Саюзу ў Вільні студэнта Адама Дасюкевіча''”<ref>Шлях моладзі, № 17 (116), 16 сьнежня 1937, с. 16</ref>.
 
НеаднаразоваЗа трапляўвострыя падартыкулы судў загазэце вострыяДасюукевіч публікацыі газетынеаднаразова трапляў пад суд. [[19 красавіка]] [[1938]] асуджаны на 6 месяцаў турмы з адтэрміноўкай на 2 гады. Сябра Беларускага нацыянальнага камітэта ў Вільні.
 
[[15 сьнежня]] [[1939]] атрымаў дыплом інжынера аграноміі. У [[1940]] віцэ-старшыня беларускай групы пры Літоўскім Чырвоным крыжы.
 
[[11 красавіка]] [[1940]] года ў віленскім Бэрнардынскім касьцёле браліся шлюбам зь [[Лідзія Сікора|Лідзіяй Сікорай]]. З-за цяжкасьцяў з працаю ў студзені [[1941]] сям'я выехала ў [[БССР]], у [[Малыя Алашкі]], да бацькі Лідзіі Івана Паўлавіча Сікоры. Там Адам дапамагаў цесьцю даглядаць ягоны вялікі й знакаміты сад.
Пасьля пачатку [[ВАВ]] арыштаваны немцамі на [[Шаркаўшчына|Шаркаўшчыне]] паводле польскага даносу, але з дапамогай сваякоў вызвалены. Працаваў настаўнікам у [[Варапаева|Варапаеве]]. З [[1942]] — старшыня Пастаўскага павету, бурмістр [[Паставы|Паставаў]]. Сябра невядомай падпольнай беларускай арганізацыі<ref>[http://autary.iig.pl/jorsz/vydanni_kambatant4.htm#3 Жыцьцё і сьмерць Адама Дасюкевіча] [[Сяргей Ёрш]] //[[Голас Камбатанта]] № 4, верасень-кастрычнік [[2000]] г.</ref>.
 
Пасьля пачатку [[ВАВ]] арыштаваны немцамі на [[Шаркаўшчына|Шаркаўшчыне]] паводле польскага даносу, але з дапамогай сваякоў, вызваленыякія падкупілі за золата немцаў, Адама вызвалілі. Працаваў настаўнікам у [[Варапаева|Варапаеве]]. З [[1942]] — старшыня Пастаўскага павету, бурмістр [[Паставы|Паставаў]]. Сябра невядомай падпольнай беларускай арганізацыі<ref>[http://autary.iig.pl/jorsz/vydanni_kambatant4.htm#3 Жыцьцё і сьмерць Адама Дасюкевіча] [[Сяргей Ёрш]] //[[Голас Камбатанта]] № 4, верасень-кастрычнік [[2000]] г.</ref>.
 
Выратваў [[Барыса Кіт|Барыса Кіта]] ад сьмерці. Пасьля адмовы Кіта даць студэнтаў Пастаўскай сэмінарыі на зьбіраньне трупаў на вуліцах гораду, немец дастаў пісталеі і стрэліў у Барыса. Дасюкевіч выбіў пад час стрэлу пісталет <ref>[http://www.nn.by/2000/08/15.htm Бурмістар], [[Алег Гардзіенка]]// [[Наша Ніва]] №08-2000</ref>.
Дасюкевіч быў забіты немцамі [[1 лістапада]] [[1943]].
 
Па адной з вэрсій, немец застрэліў яго на вуліцы<ref>[http://www.nn.by/2000/19/16.htm Доўгая вайна Віктара Сікоры], Тацяна Сьнітко // [[Наша Ніва]] №19, 2000</ref> зь пісталету пад час збору падаткаў, калі Дасюкевіч тлумачыў, што людзі аддалі ўсё, немагчыма ад іх яшчэ вымагаць, бо нічога ня маюць<ref>А. Катковіч, В. Катковіч-Клентак. Успаміны. Беласток, 1999, б. 39, 107</ref>. Па іншай вэрсsі, Дасюкевіча эсэсавец расстраляў з аўтамата "''за трыццаць куль выпусьцілі''"<ref>[http://www.nn.by/2000/19/16.htm Доўгая вайна Віктара Сікоры], Тацяна Сьнітко // [[Наша Ніва]] №19, 2000</ref> .
 
[[Язэп Малецкі]] ў сваіх успамінах піша: “''Дасюкевіч — ціхі, працавіты патрыёт... займаў становішча старшыні Пастаўскага павету. Застрэлены зондэрфюрэрам за тое, што ў вызначаны дзень ня прыбылі ўсе сялянскія падводы з пастаўкай збожжа на высылку ў Нямеччыну''”<ref>Язэп Малецкі. Пад знакам Пагоні (успаміны). Таронта, 1976, б. 58.</ref>.
На пахаваньне Дасюкевіча выйшлі сотні людзей. Яго ўрачыста пахавалі, і на ягонай магіле было шмат вянкоў зь бел-чырвона-белымі стужкамі. Немцы пабаяліся разагнаць шматлюдную пахавальную працэсію.
 
У [[1944]] годзе памерла трохгадовая дачка Дасюкевічаў.
== Крыніцы ==
* [http://autary.iig.pl/jorsz/vydanni_kambatant4.htm#3 Жыцьцё і сьмерць Адама Дасюкевіча] [[Сяргей Ёрш]]//[[Голас Камбатанта]] № 4, верасень-кастрычнік [[2000]] г.
29 577

зьменаў