Розьніца паміж вэрсіямі «Ян Давід Голянд»

д
няма апісаньня зьменаў
д
 
== Біяграфічны нарыс ==
Нарадзіўся Я. Голанд у [[Нямеччына|Германіі]], у [[Санкт-Андрэазберґ|Санкт-Андрэазберґу]]. Найбольш раньнія зьвесткі пра яго адносяцца да 1760-х, калі Я. Голанд лічыўся ўжо дастаткова аўтарытэтным кампазітарам. З 1771 ён жыў у [[Гамбург|Гамбургу]]у, які ў той час быў адным з буйнейшых у Эўропе цэнтраў канцэртна-тэатральнага жыцьця. Голанд займаў пасаду дырэктара музыкі гамбурскага катэдральнага сабора. Творы Я. Голанда — сімфоніі, кантаты і араторыі, вакальныя і інструментальныя пьесы — пастаянна выконваліся ў канцэртах, друкаваліся ў розных зборніках.
 
На пачатку 1780-х гаспадар [[Нясьвіж]]а [[Караль_Станіслаў_Радзівіл_«Пане_Каханку»|Караль Станіслаў Радзівіл]] (Пане Каханку) запрасіў Я. Голанда на пасаду дырыжора нясьвіскай капэлы. У опернаопэрна-балетным тэатры Нясьвіжа ў той час ставіліся многія клясычныя творы замежных і мясцовых аўтараў. Менавіта тут Я. Голанд упершыню звярнуўся да опернаопэрна-балетных жанраў. У 1784 у Нясьвіжы адбылася прэм'ера оперыопэры Я. Голанда ''"Агатка, або Прыезд пана"''. Гэта была адна зь першых оперопэр, створаных і пастаўленых уна Беларусі ў XVIII ст. Напісаная з нагоды прыезду ў Нясьвіж караля [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі|Станіслава Аўгуста Панятоўскага]], яна набыла асаблівую вядомасьць і больш за сорак год ішла на сцэнах тэатраў Рэчы Паспалітай. Лiбрэта да оперыопэры "Агатка" стварыў князь [[Мацей Радзiвiл]], якi сам быў музыкантам-аматарам. ОпераОпэра адрозніваеццаадрозьніваецца кампазіцыйна-драматургічнай дасканаласьцю, найбольшую эмацыянальную нагрузку ў ёй нясе музыка. Арыентаваная на клясычны стыль, яна разам з тым насычана мясцовым нясьвіскім фальклорам. У НясвіжыНясьвіжы кампазітар напісаў і іншыя творы — оперуопэру "Чужое багацьце нікому не служыць" і балет "Арфей і Эўрыдыка" (або "Арфей у пекле"), а таксама кантату, прысьвечаную КаролюКаралю Радзівілу.
 
Амаль дваццаць год працаваў Я. Голанд у Нясьвіжы. У пачатку XIX ст. ён пераехаў у [[Вільня|Вільню]], дзе на працягу 23 год выкладаў музыку ў [[Віленскі унівэрсітэт|Віленскім унівэрсітэце]], кіраваў унівэрсітэцкім хорам і аркестрам, працягваў пісаць музыку. Тут ён напісаў і сваё самае значнае тэарэтычнае дасьледаваньне - падручнік "Акадэмічны трактат аб сапраўдным мастацтве музыкі", у свой час шырока вядомы і папулярны сярод музыкантаў.
Творчасьць Яна Давіда Голанда ў канцы XVIII — пачатку XIX ст. аказала значны ўплыў на разьвіцьцё беларускай музычнай школы эпохі клясыцызму.
 
Да 2006 г. было завяршана аднаўленьне камiчнай оперыопэры кампазiтара "Чужое багацьце нiкому не служыць". Сюжэт твора, упершыню пастаўленага ў 1785 г. ў Нясьвiскiм тэатры магнацкага роду Радзiвiлаў, уяўляе сабой клясычны ўзор камiчнай оперыопэры свайго часу. Кася — дачка багатага ўдаўца Чужапанка — пакахала парабка Янака. Аднак прагны бацька не жадае аддаваць дачку з зайздросным пасагам свайму халопу. Але дзякуючы фантазii Янака, Чужапанак дае згоду на шлюб. Да нашых дзён дайшлi толькi партыi першай скрыпкi i кантрабаса, а таксама вакалу з тэкстам. Пераклад арый i дуэтаў з польскай на беларускую мову зрабiў [[Васiль Сёмуха]], а драматург Сяргей Кавалёў аднавiў згубленыя дыялогi. Мастацкi кiраўнiк ансамбля салiстаў "Класiк-авангард" Уладзiмiр Байдаў стварыў аркестровыя аранжыроўкi, паводле складу нясьвiскага аркестра апошняй трэцi XVIII ст. Камерная партытура оперыопэры, дзейныя асобы ў якой — усяго тры персанажы, робяць твор прывабным для сучаснага тэатральнага жыцця. 7 ліпеня 2009 г. ў Нацыянальным акадэмічным Вялікім тэатры оперыопэры і балета адбылася прэм'ера опернагаопэрнага спектакля "Чужое багацце нікому не служыць".
 
Раней на беларускай мове гучала ўжо операопэра Я.Голанда "Агатка", адноўленая ў 1995 "Беларускай капэлай".
 
== Літаратура ==
34 504

зьмены