Розьніца паміж вэрсіямі «Фосфар»

1613 байтаў дададзена ,  3 месяцы таму
дапаўненьне
(дапаўненьне)
 
|Сымбаль = P
|Атамны нумар =15
|Зьлева = Si[[Крэмн]]
|Справа = S[[Серка]]
|Зьнізу = [[Аршэньнік|As]]
|Зьверху = [[Азот|N]]
|Структура крышталічнай краты = <!--hexagonal close-packed|body-centered cubic|face-centered cubic|diamond cubic-->
|Апісаньне выгляду =
|ВыяваВыява2 = PhosphComby.jpg
|Апісаньне выявы =Белы, чырвоны, жоўты і чорны фосфар
|Выява2 =
|Памер выявы2 =
|Апісаньне выявы2 =Белы, чырвоны, жоўты і чорны фосфар
|Колер катэгорыі =
|Катэгорыя = Немэталы
|Пэрыяд = 3
|Блёк = p
|Атамная маса = 30,974<!-- г/[[моль]]-->
|Канфігурацыя электронаў = [Ne] 3s<sup>2 </sup> 3p<sup>3</sup>
|Электронаў у абалонцы =2 8 5
|Колер =
|Шчыльнасьць Па = <!--г/см³-->
|Шчыльнасьць пры пакаёвай тэмпэратуры =(белы) <!--г/см³-->1,828
|Шчыльнасьць пры пакаёвай тэмпэратуры 2 =(чырвоны) <!2,0--г/см³-->2,4
|Шчыльнасьць пры пакаёвай тэмпэратуры 3 =(чорны) <!--г/см³-->2,7
|Шчыльнасьць пры тэмпэратуры плаўленьня = <!--г/см³-->
|Тэмпэратура плаўленьня пад ціскам =
|Тэмпэратура плаўленьня К =317,45
|Тэмпэратура плаўленьня Ц =44,3
|Тэмпэратура плаўленьня Ф =111,7
|Тэмпэратура сублімацыі пад ціскам =
|Тэмпэратура сублімацыі К =
|Тэмпэратура сублімацыі Ф =
|Тэмпэратура кіпеньня пад ціскам =
|Тэмпэратура кіпеньня К =553
|Тэмпэратура кіпеньня Ц =280
|Тэмпэратура кіпеньня Ф = 536
|Патройны пункт К = <!--пазначыць з кропкай паміж цэлай і дробнай часткай-->
|Патройны пункт кПа =
|Крытычны пункт К =
|Крытычны пункт МПа =
|Удзельная цеплыня плаўленьня = <!--кДж/моль-->0,657
|Удзельная цеплыня плаўленьня пад ціскам =
|Удзельная цеплыня плаўленьня 2 = <!--кДж/моль-->
| 3-я энэргія іянізацыі = <!--кДж/моль-->
| Band gap = <!--эВ-->
| CAS number=
| isotopes comment =
| isotopes =
| Атамны радыюс (разл.) =
| Атамны радыюс = <!--пм-->123
| Ізатопы = {{!}}-----
{{!}} <sup>31</sup>P {{!}}{{!}} 100%
{{!}}colspan="4" {{!}} <sup>31</sup>P зьяўляецца стабільным пры 16 нэўтронах
| Кавалентны радыюс камэнтар =
| Кавалентны радыюс = <!--пм-->106
| Каэфіцыент Пуасона =
| Каэфіцыент цеплавога расшырэньня пры 25 = <!--мкм/(м·K)-->
| Каэфіцыент цеплавога расшырэньня = <!--мкм/(м·K)-->124,5
| Кропка Кюры =
| Магнэтызм =
| Мінэральная цьвёрдасьць Моаса =
| Модуль зруху = <!--ГПа-->
| Модуль пругкасьці = <!--ГПа-->11
| Модуль Юнга = <!--ГПа-->
| Назва ў родным склоне =
| Насычаная пара камэнтар 2 =
| Насычаная пара камэнтар =
| Нумар CAS = 7723-14-0
| Радыюс Ван дэр Ваальса = <!--пм-->
| Ступені атляняньня заўвага =
| Ступені атляняньня = ±3, '''5''', 4
| Трываласьць на разрыў = <!--МПа-->
| Тэмпэратураправоднасьць = <!--мм²/с-->
| Хуткасьць гуку пры п.т. (лінейная) = <!--м/с-->
| Хуткасьць гуку = <!--м/с-->
| Цеплаправоднасьць = <!--Вт/м/K-->0,235
| Цьвёрдасьць Брынэля = <!--МПа-->
| Цьвёрдасьць Вікерса = <!--МПа-->
| Цьвёрдасьць Моаса =
| Электраадмоўнасьць = <!--(Pauling scale)-->2,19
| Электрычны супор пры 0 = <!--Ом·м-->
| Электрычны супор = <!--Ом·м-->
}}
'''Фосфар''' ({{мова-la|Phosphorus}}) '''P''' — [[хімічны элемэнт]] V групы [[Пэрыядычная сыстэма элемэнтаў|пэрыядычнай сыстэмы]]; атамны нумар 15. Упершыню выдзелены Хэнігам Брандам у Гамбургу ў [[1669]] годзе<ref>{{Літаратура/Вялікая Савецкая Энцыкляпэдыя (3 выданьне)|спасылка=http://alcala.ru/bse/izbrannoe/slovar-F/F11845.shtml|артыкул=Фосфор}}</ref>.
 
Распаўсюджаны ў прыродзе элемэнт: 0,105% паводле масы<ref name="БелЭн">Чарнякова А. П. Фосфар // {{Літаратура/БелЭн|16к}} С. 440.</ref> (13-е месца сярод элемэнтаў). Галоўныя мінэралы — [[апатыт]]ы і [[фасфарыт]]ы. Буйнейшыя радовішчы — у [[КНР]], [[Расея|Расеі]] (Кольскі паўвостраў), [[Марока]], [[ЗША]], Туніс, Тонга ды Науру<ref>Kenneth Barbalace. Periodic Table of Elements - Phosphorus - P. EnvironmentalChemistry.com. 1995 - 2020. Accessed on-line: 10/8/2020
https://EnvironmentalChemistry.com/yogi/periodic/P.html</ref>.
 
Існуе больш за 10 алятропных форм фосфара: белы, чырвоны, чорны. Фосфар уваходзіць у склад ортафосфарнай ці проста фосфарнай кісьлі (H<sub>3</sub>PO<sub>3</sub>), солі якой завуцца фасфатамі, і мэтафосфарнай кісьлі. Сынтэзаваныя шэсьць радыёізатопаў фосфара з масавымі нумарамі ад 28 да 33: <sup>28</sup>P (пэрыяд паўраспаду T<sub>1/2</sub>=6,27 сэкунд), <sup>29</sup>P (T<sub>1/2</sub>=4,14 с), <sup>30</sup>P (T<sub>1/2</sub>=2,5 хвілін), <sup>32</sup>P (T<sub>1/2</sub>=14,28 дзён), <sup>33</sup>P (T<sub>1/2</sub>=25,3 дня)<ref>WebElements, https://www.webelements.com, accessed October 2020.</ref>. Зь іх найбольшае значэньне мае <sup>32</sup>P, які мае высокую энэргію бэта-выпрамяненьня і выкарыстоўваецца ў хімічных і біяхімічных дасьледаваньнях як мечаны атам.
 
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
 
== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons|Category:Phosphorus}}
{{Пэрыядычная сыстэма хімічных элемэнтаў}}
 
5994

зьмены