Розьніца паміж вэрсіямі «Эміграцыя»

4249 байтаў дададзена ,  5 месяцаў таму
д
+2 крыніцы
(Скасаваньне праўкі 2108907 удзельніка 186.143.161.3 (гутаркі) не па-беларуску)
Метка: Адмена
д (+2 крыніцы)
[[Файл:Ford Madox Brown2.jpg|значак|240пкс|Апошні позірк на берагі Ангельшчыны]]
'''Эмігра́цыя''' ({{Мова-la|emigratio|скарочана}} — высяленьне, перасяленьне) — вымушаная ці добраахвотная зьмена месца пражываньня людзей (эмігрантаў, перасяленцаў), [[перасяленьне]] салюдзей сваёй радзімы,з краіны дзепастаяннага яны нарадзіліся і вырасьлі ў іншыя краіны [[Глябальнае грамадзтва|глябальнага грамадзтва]] па эканамічных, палітычных абопражываньня рэлігійныхза прычынахмяжу.
 
Віды: вымушаная, добраахвотная. [[Міжнародны пакт аб грамадзянскіх і палітычных правах]] 1966 году прадугледжвае права чалавека пакінуць уласную краіну<ref name="а">{{Кніга|аўтар=[[Галіна Сяргеева]].|частка=Эміграцыя|загаловак=[[Беларуская энцыкляпэдыя]] ў 18 тамах|арыгінал=|спасылка=http://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html|адказны=гал.рэд. [[Генадзь Пашкоў]]|выданьне=|месца=Менск|выдавецтва=[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]]|год=2004|том=[https://files.knihi.com/Knihi/Slounik/Bielaruskaja_encyklapedyja.djvu.zip/Bielaruskaja_encyklapedyja.18-1.djvu 8. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя]|старонкі=[https://files.knihi.com/preview/Knihi/Slounik/Bielaruskaja_encyklapedyja.djvu.zip/Bielaruskaja_encyklapedyja.18-1.djvu/119_866x9999.jpeg 119]|старонак=473|сэрыя=|isbn=985-11-0295-4|наклад=10 000}}</ref>.
== Сумежныя і зьвязаныя паняцьці: эміграцыя, міграцыя, дэпартацыя, дыяспара, рээміграцыя, іміграцыя ==
 
== Зьвязаныя абставіны ==
Эміграцыя — гэта выезд за межы краіны пражываньня ў іншую краіну, які абавязкова прадугледжвае перасячэньне [[Дзяржаўная мяжа|дзяржаўнай мяжы]]. Само паняцьце эміграцыі ўзьнікае з усталяваньнем і разьвіцьцём дзяржавы. Раньнія перасяленьне людзей, як і сучасныя перасяленьня ў межах адной дзяржавы — мясцовасьці, раёну і г. д., завуць [[Міграцыя|міграцыі]].
Эміграцыя прадугледжвае перасячэньне [[Дзяржаўная мяжа|дзяржаўнай мяжы]] і ўзьнікае з усталяваньнем і разьвіцьцём дзяржавы. Раньнія перасяленьні людзей, як і сучасныя перасяленьні ў межах адной дзяржавы — мясцовасьці, раёну і г. д., завуць [[Міграцыя|міграцыі]]. Эміграцыя ажыцьцяўляецца з мэтай пастаяннага — доўгачасовага або часовага — пражываньня ў іншай краіне і часта з адпаведным зьмяненьнем прававога статусу, чым і адрозьніваецца ад мэтавых, турыстычных паездак. У той жа час эміграцыя не заўсёды зьвязана альбо цягне [[Натуралізацыя|натуралізацыю]], то бок зьмену [[грамадзянства]] або падданства. Эміграцыя можа быць добраахвотнай і вымушанай, але ажыцьцяўленьне ўсіх працэдур па выезду з краіны ажыцьцяўляецца асобай, якая зьяжджае з краіны, добраахвотна. Прымусовае (нярэдка гвалтоўнае) высяленьне асобы, зьдзейсьненае прадстаўнікамі дзяржаўных органаў краіны, адкуль адбываецца перасяленьне, называюць [[дэпартацыя]]й. Эміграцыяй называюць і сукупнасьць эмігрантаў за межамі бацькаўшчыны. Паняцьце адрозьніваецца ад [[Дыяспара|дыяспары]] тым, што апошняя ахоплівае ня толькі асобаў, якія выехалі з айчыны, — але і тых, якія ў сілу розных абставінаў, нікуды не перасяляючыся, апынуліся ў той ці іншай краіне з прычыны зьмены дзяржаўных межаў [[Этнас|этнічнай]] радзімы. Дыяспарай таксама называюць іх нашчадкаў (наступных пакаленьняў), і першых эмігрантаў. Акрамя таго, дыяспара — паняцьце, зьвязанае з этнічнасьцю, этнічным паходжаньнем асобаў, а эміграцыя — з грамадзянствам, гэта значыць з прававой сувязьзю з той ці іншай дзяржавай. Менавіта таму могуць быць дыяспары недзяржаўных народаў, напрыклад, «[[курды|курдзкія]] дыяспары» у [[Турэччына|Турэччыны]], [[Ірак]]у і г. д., а эміграцыі — няма. «Рээміграцыя» — гэта вяртаньне эмігранта ў краіну першапачатковага пражываньня, то бок зваротная эміграцыя. [[Антонім]] да слова «эміграцыя» — [[іміграцыя]], г.зн. прыезд у краіну для пастаяннага жыхарства.
 
== Гісторыя ==
Эміграцыя ажыцьцяўляецца з мэтай пастаяннага — доўгачасовага або часовага — пражываньня ў іншай краіне і часта з адпаведным зьмяненьнем прававога статусу, чым і адрозьніваецца ад мэтавых, турыстычных паездак і г. д. У той жа час эміграцыя не заўсёды зьвязана альбо цягне [[Натуралізацыя|натуралізацыі]], то бок зьмену [[грамадзянства]] або падданства.
 
Эміграцыя можа быць, і добраахвотнай, і вымушанай, — але ажыцьцяўленьне ўсіх працэдур па выезду (эміграцыі) з краіны адбываецца асобай, якая зьяжджае з краіны, добраахвотна. Прымусовае (нярэдка гвалтоўнае) перасяленьня або высяленьня асобы/асобаў, зьдзейсьненае прадстаўнікамі дзяржаўных органаў краіны, адкуль адбываецца перасяленьне, называюць [[дэпартацыя]]й.
 
Эміграцыяй называюць і сукупнасьць эмігрантаў за межамі бацькаўшчыны. Паняцьці ня нашмат адрозьніваецца ад паняцьця [[дыяспара]]: апошняе зрэшты шырэй, бо ахоплівае ня толькі асобаў, якія выехалі з айчыны, — але і тых, якія ў сілу розных абставінаў, нікуды не перасяляючыся, апынуліся ў той ці іншай краіне з прычыны зьмены дзяржаўных межаў [[Этнас|этнічнай]] радзімы; паняцьце двтычыцца таксама іх нашчадкаў (наступных пакаленьняў), і першых эмігрантаў. Акрамя таго, дыяспара — паняцьце, зьвязанае з этнічнасьцю, этнічным паходжаньнем асобаў, а эміграцыя — з грамадзянствам, гэта значыць з прававой сувязьзю з той ці іншай дзяржавай. Менавіта таму могуць быць дыяспары недзяржаўных народаў, напрыклад, «[[курды|курдзкія]] дыяспары» у [[Турэччына|Турэччыны]], [[Ірак]]у і г. д., а эміграцыі — няма.
 
«Рээміграцыя» — гэта вяртаньне эмігранта ў краіну першапачатковага пражываньня, то бок зваротная эміграцыя.
 
[[Антонім]] да слова «эміграцыя» — [[іміграцыя]], г.зн. прыезд у краіну для пастаяннага жыхарства.
 
== Эміграцыя (гістарычны аспэкт) ==
[[Файл:GermanEmigrantsBoardingAShipInHamburg.jpg|значак|Нямецкія эмігранты сядаюць на судна, якое адплывае ў Амэрыку, 1850-я гады]]
У XV—XIX стагодзьдзях мела месца перш за ўсё эканамічная эміграцыя. Як прыклад — перасяленьне вялікай колькасьці людзей з [[Эўропа|Эўропы]] ў [[Амэрыка|Амэрыку]].
 
Няспынныя эміграцыі, як эканамічныя, так і палітычныя зьяўляецца прыкметай сучаснасьці. Напрыклад, у АфрыкаАфрыцы з прычыны палітычных хваляваньняў і паўстаньняў, міжэтнічных канфліктаў і эканамічных праблем, выкліканых засухамі і неўраджаямі, назіраюцца частыя эміграцыі з [[Конга]], [[Бурундзі]], [[Руанда|Руанды]], [[Самалі]], [[Этыёпія|Этыёпіі]] і г. д.; [[Далай-лама XIV]] [[Тыбэт]]у, якія перасьледуюцца кітайскімі ўладамі, зьяўляецца палітычным эмігрантам, жыве ў [[Індыя|Індыі]].
 
== Беларусь ==
Найбольшыя хвалі выезду зь Беларусі адбыліся ў 1890-я і 1950-я гады. У 1900-я гады 800 000 беларускіх [[Сяляне|сялянаў]] выехала на працу ў ЗША, Канаду, [[Бразылія|Бразылію]] і Заходнюю Эўропу. У выніку [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] 1914—1918 гадоў значная частка [[насельніцтва Беларусі]] стала ўцекачамі за мяжой. Пасьля [[Польска-савецкая вайна|Польска-савецкай вайны]] 1919—1921 гадоў [[Уцякач|уцекачамі]] сталі вайскоўцы і ўрад [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], а таксама сябры палітычных партыяў Беларусі, якія выехалі ў краіны Балтыі, [[Чэхаславаччына|Чэхаславаччыну]], Фінляндыю і [[Турэччына|Турэччыну]]. Разам зь іх сем'ямі ўцекачамі стала 122 000 чалавек. У 1920—1930-х гадах 250 000 жыхароў [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]] зьехала ў Канаду, ЗША, Францыю, [[Латвія|Латвію]] і Бразылію. Падчас [[Нямецка-савецкая вайна|Нямецка-савецкай вайны]] 1941—1945 гадоў на прымусовую працу ў [[Трэці Райх|Нямецкую дзяржаву]] вывозілі савецкіх [[ваеннапалонны]]х і цывільных жыхароў, многія зь якіх адмовіліся ад вяртаньня ў [[Беларуская ССР|Беларускую ССР]] пасьля вайны. У 1944 годзе на захад выехалі многія ўдзельнікі такіх падакупацыйных арганізацыяў, як [[дапаможная паліцыя]], [[Беларуская цэнтральная рада]], [[Беларуская народная самапомач]], [[Беларуская краёвая абарона]], [[Саюз беларускай моладзі]] і [[Беларуская аўтакефальная праваслаўная царква]]. У 1989—1999 гадах доля [[Жыды ў Беларусі|жыдоўскага]] насельніцтва ў Беларусі скарацілася з 1,1% да 0,3% у сувязі з выездам у [[Ізраіль]]. У 1992 годзе стварылі дзяржаўную міграцыйную службу Беларусі. У 1993 годзе прынялі Закон аб выезьдзе і ўезьдзе<ref name="а"/>.
 
У 2012 годзе зь Беларусі на пастаяннае пражываньне выехала каля 9000 жыхароў. Паводле [[Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь]], на лістапад 2013 году агулам за мяжой пражывала каля 300 000 грамадзянаў Беларусі згодна з навуковым абсьледаваньнем хатніх гаспадарак краіны<ref>{{Артыкул|аўтар=Крысьціна Пясецкая.|загаловак=Павярнуць міграцыйны паток|спасылка=http://zviazda.by/be/news/20131122/1385094474-pavyarnuc-migracyyny-patok|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=22 лістапада 2013|нумар=220 (27585)|старонкі=[http://zviazda.by/wp-content/uploads/2013/11/1385094378_2.pdf 2]|issn=1990-763x}}</ref>.
 
== Глядзіце таксама ==
* [[Іміграцыя]]
* [[Дэпартацыя]]
* [[Дыяспара]]
* [[Беларусы ў Польшчы]]
* [[Беларусы ва Ўкраіне]]
* [[Расейскія беларусы|Беларусы ў Расеі]]
 
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
 
{{Накід}}
[[Катэгорыя:Эміграцыя| ]]
14 359

зьменаў