Розьніца паміж вэрсіямі «Георгі (Каніскі)»

д
 
'''Георгі Каніскі''' (9 (20) кастрычніка 1717 г. [[Нежын]], цяпер [[Чарнігаўская вобласьць]], [[Украіна]] — 2 (13) лютага 1795) — украінскі і рэчыпаспалітаўскі праваслаўны царкоўны і грамадзкі дзеяч, пісьменьнік.
 
Нарадзіўся ў [[шляхта|шляхецкай]] сям’і. Скончыў [[Кіева-Магілянская акадэмія|Кіева-Магілянскую акадэмію]] (1743). Прыняў манаскі пострыг у [[Кіева-Пячэрская лаўра|Кіева-Пячэрскай лаўры]]. У [[1745]]—[[1755]]1745—1755 гадах выкладчык, прафэсар, рэктар Кіева-Магілянскай акадэміі. Вучань і пасьлядоўнік прафэсараў С. Кулябякі, [[Ф. Пракаповіч]]а, [[С. Тадароўскі|С. Тадароўскага]]. У [[1755]] годзе пасьвячоны на япіскапа Магілёўскага (Беларускага).
[[Файл:Г. Магілёў - Былы архірэйскі палац PICT1838.jpg|міні|[[Архірэйскі палац (Магілёў)|Архірэйскі палац]] у Магілёве, узьведзены па замове архіяпіскапа]]
У [[1757]] годзе адкрыў у Магілёве пры [[Архірэйскі палац (Магілёў)|архірэйскім доме]] друкарню і перавыдаў скарочаны тэкст «Катэхізысу» [[Ф. Пракаповіч]]а ў сваім перакладзе на «рускі дыялект». У 1757 годзе стварыў пры [[Магілёўскі Спаскі манастыр|Спаскім манастыры]] школьныя клясы і заснаваў [[Магілёўская духоўная сэмінарыя|духоўную сэмінарыю]]. Сабраў шмат дакумэнтаў па гісторыі праваслаўнай царквы. У [[1765]] годзе на аўдыенцыі [[Сьпіс каралёў польскіх|караля]] і [[Сьпіс Вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі|Станіслава Аўгуста]] выступіў з прамовай у абарону правоў праваслаўных і іншых дысыдэнтаў, якая была перакладзена на эўрапейскія мовы як узор абароны верацярплівасьці.
 
Г. Канінскі зьвяртаўся па дапамогу праваслаўным у [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] да [[Сьпіс Расейскіх імпэратараў|расейскіх імпэратрыц]] [[Лізавета Пятроўна|Лізаветы]] і [[Кацярына II|Кацярыны II]]. Тройчы ([[1759]], [[1760]], [[1768]]) на жыцьцё Г. Каніскага рыхтаваліся замахі. Ратуючыся ад замаху, у [[1768]] годзе Каніскі выехаў у [[Расейская імпэрыя|Расею]] ([[Смаленск]]), дзе заставаўся Магілёўскім япіскапам у выгнаньні.
 
Вярнуўся пасьля [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|1-га падзелу Рэчы Паспалітай]] у [[1772]] годзе. У [[1793]] годзе архіяпіскап Каніскі абраны ў [[Сынод Расейскай праваслаўнай царквы|Сынод]]. Намаганьнямі Г. Канінскага была арганізавана праваслаўная [[Менская япархія]].
 
Аўтар «Мэмарыялу аб крыўдах праваслаўным», «Правоў і вольнасьці жыхароў грэчаскага веравызнаньня», «Збору павучальных словаў», «Запісак аб тым, што ў Расеі да канца 16 ст. не было ніякай уніі з Рымскай царквой», духоўнага дзёньніку «Думкі», адказу на «Пісьмо Вальтэра да настаўнікаў царквы і багасловаў», драмы «Уваскрэсеньне мёртвых» і інш. Сабраў г.зв. «Архіў Каніскага», аснову якога склалі дакумэнты з архіву Калегіі замежных справаў Расеі.
 
== Памяць ==
У сьнежні [[1992]] году ў Магілёве ў гонар Г. Каніскага на [[Архірэйскі палац (Магілёў)|архіяпіскапскім доме]], дзе ён жыў, адкрыта мэмарыяльная дошка. У жніўні [[1993]] году рашэньнем [[Сынод Беларускай праваслаўнай царквы|Сыноду Беларускай праваслаўнай царквы]] па блаславеньні [[Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі|патрыярха]] [[Аляксій II|Аляксія II]] кананізаваны.
 
== Літаратура ==
* [http://www.rulex.ru/01110188.htm Біяграфія]{{ref-ru}}
 
{{DEFAULTSORTСАРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Каніскі, Георгі}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нежыне]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў Магілёве]]
27 835

зьменаў