Розьніца паміж вэрсіямі «Якуты»

15 байтаў выдалена ,  11 месяцаў таму
д
д (→‎Фальклор: +Зьвязнасьць)
 
{{Іншыя значэньні|Якуты (неадназначнасьць)}}
'''Яку́ты''' (саманазва ''саха́'') — [[Цюрскія народы|цюрскі]] народ, карэннае насельніцтва [[Якуція|Якуціі]]. Жывуць таксама ў іншых рэгіёнах [[Расея|Расіі]], [[ЗША]], [[Канада|Канадзе]], [[Кітай|Кітаі]] і іншых краінах. Агульная колькасьць ([[2013]] г.) — каля 487 тыс.<ref>[http://www.joshuaproject.net/peoples.php?peo3=18726 Yakut]</ref>
 
== Культура ==
=== Фальклор ===
Найбольш вядомым здабыткам вуснай народнай творчасьці якутаў зьяўляецца [[эпас]] «[[Аланхо]]», у якім апавядаецца пра подзьвігі асілкаў ''боотур'' і [[перасяленьне]] якутаў у [[Сыбір]]<ref>[http://www.jakut.ru/ ЯКУТСКИЙ ГЕРОИЧЕСКИЙ ЭПОС ОЛОНХО]</ref>. Характэрнай асаблівасьцю «Аланхо» зьяўляецца тое, што ў ім словы пэрсанажаў сьпяваюцца, астатні тэкст выконваецца рэчытатывам, часта без інструмэнтальнага суправаджэньня.<ref>[http://www.culturemap.ru/?region=65&topic=43 culturemap.ru]</ref>. Таксама распаўсюджаны паданьні ''сэhэн'', хуткамоўкі ''чабыргах'', гарлавыя сьпевы ''хабарга ырыата'', працяглыя песьні ''дьиэрэтии ырыа'' або ''тойук'', хуткія песніпесьні ''дэгэрэн ырыа'', «[[птушкі|птушыныя]]» прыпеўкі ''чыычаах ырыата'', прыказкі і прымаўкі, вершы ''алгыс''<ref>[http://russiasib.ru/yakutskij-folklor/ ЯКУТСКИЙ ФОЛЬКЛОР]</ref>. Якуцкія народныя [[музычны інструмэнт|музычныя інструмэнты]] — варган ''камуз'' або ''хомус'', [[скрыпка]] ''кырыымпа'', бубен ''дюнгюр '', струнная прылада ''кылысах''<ref>[http://www.aymakh.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=158%3A2010-01-10-12-40-43&catid=22%3A2009-12-26-10-26-11&Itemid=38&lang=ru Якутские национальные музыкальные инструменты]</ref>.
 
Нават у нашы дні найбольш папулярнае якуцкае [[сьвята]] — ''[[Ысыах]]''<ref>[http://www.bbc.co.uk/russian/blogs/2013/07/130716_blog_photo_dementievsky_yakutia_ysyah.shtml Ысыах или встреча солнца в Якутии]</ref>, прысьвечаны [[Сонца|сонцу]] і [[конь|коням]]. Яго называюць якуцкім [[Новы год|Новым годам]], сьвяткуюць напрыканцы [[чэрвень|чэрвеня]], суправаджаюць гульнямі, спаборніцтвамі, шанаваньнем старажытных [[бог|бажаствоў]] ''айыы'' і [[карагод]]ам ''осуохай''.
== Мова ==
{{main|Якуцкая мова}}
[[Якуцкая мова]] належыць да [[цюрскія мовы|цюрскіх моў]]. [[Пісьмо]]васьць складзена ў [[19 стагодзьдзе|XIX]] ст.стагодзьдзі на аснове [[кірыліца|кірыліцы]]. Мае афіцыйны статус у [[Якуція|Якуціі]]. Выкарыстоўваецца ў [[Сродкі масавай інфармацыі|сродках масавай інфармацыі]], школьнай і вышэйшай [[Адукацыя|адукацыі]].
 
== Крыніцы ==
26 631

зьмена