Розьніца паміж вэрсіямі «Юльюш Славацкі»

д
{{Рамантызм}}
д (Перанос катэгорыі паводле Вікіпэдыя:Пагадненьні па назвах артыкулаў)
д ({{Рамантызм}})
|Арыгінал імя = {{мова-pl||скарочана}} Juliusz Słowacki
|Партрэт = Juliusz_Słowacki_by_Tytus_Byczkowski.PNG
|Памер = 250пкс
|Апісаньне = Славацкі, пасьля 1831
|Імя пры нараджэньні =
|Псэўданімы =
|Дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|4|9|1809}}
|Месца нараджэньня = [[Крэменец]], [[Расейская імпэрыя]]
|Дата сьмерці = {{Памёр|3|4|1849|гадоў=39}}
|Месца сьмерці = [[Парыж]], [[Францыя]]
|Грамадзянства =
|Род дзейнасьці = [[паэт]], [[драматург]]
|Гады актыўнасьці =
|Напрамак = [[рамантызм]]
|Жанр =
|Дэбют =
|Значныя творы = ''[[Кардыян (драма)|Кардыян]]''<br />''[[Бэнёўскі]]''<br />''[[Балядына]]''
|Прэміі =
|ВікіКрыніца = :pl:s:Juliusz Słowacki
|Палічка =
|Сайт =
}}
'''Юльюш Славацкі''' ({{мова-pl|Juliusz Słowacki}}; 4 верасьня 1809, [[Крэменец]], Падольская губэрня, цяпер [[Тэрнопальская вобласьць]], [[Украіна]] — 3 сакавіка 1849, [[Парыж]]) — [[палякі|польскі]] [[паэт]] і [[драматург]], прылічваецца да найвялікшых польскіх паэтаў эпохі [[Рамантызм]]у ў шэрагу з [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевічам]], [[Зыгмунт Красінскі|Зыгмунтам Красінскім]] і [[Цыпрыян Каміль Норвід|Цыпрыянам Норвідам]]. Ягоным творам уласьцівыя элемэнты славянскіх паганскіх традыцыяў, містыцызму і арыенталізму.
 
=== Маладосьць ===
[[Файл:POL COA Leliwa.svg|міні|зьлева|100пкс|[[Ляліва]]  — герб сям’і Славацкага]]
[[Файл:Juliusz Słowacki 1.PNG|міні|Юльюш Славацкі]]
Нарадзіўся ў [[Крэменец|Крэменцы]] ў паўднёва-ўсходняй частцы былой [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. Яго бацька, Эўзэбіюш, быў прафэсарам літаратуры ў Крэменскім ліцэі і [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]]. Маці Славацкага, Салямэя зь Янушэўскіх, асоба вялікай літаратурнай і асабістай культуры, пасьля сьмерці мужа займалася выхаваньнем сына. У сям’і Славацкіх панавала атмасфэра захапленьня творчасьцю [[клясыцызм|клясыкаў]], што мела важны ўплыў на пазьнейшыя зьмены сьветапогляду творцы «[[Кароль-Дух|Караля-Духа]]». Дзякуючы шматлікім знаёмствам сярод высокапастаўленай эліты — Салямэя выйшла замуж другі раз, за лекара Аўгуста Бэкю. Маці будучага паэта трымала нешта накшталт літаратурнага салёну, дзякуючы чаму Юльюш меў у дзяцінстве і раньнім юнацтве шырокі кантакт з тагачаснай інтэлектуальнай элітай, пераважна з кола Віленскага ўнівэрсытэту. Такім спосабам, між іншым, ён пазнаёміўся з [[Адам Міцкевіч|Адамам Міцкевічам]] перад яго дэпартацыяй зь [[Летува|Летувы]]. Пасьля юрыдычнай адукацыі ў [[Вільня|Вільні]] 1 лютага 1829 году прыехаў у [[Варшава|Варшаву]]. 30 сакавіка атрымаў пасаду юрыста ва Ўрадавай Камісыі Прыбытку і Скарбу. Пасьля выбуху [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|лістападаўскага паўстаньня]], 9 студзеня 1831 году працягнуў працу ў паўстанцкім Дыпляматычным Бюро князя Адама Ежы Чартарыйскага. 8 сакавіка накіраваўся ў [[Лёндан]] з дыпляматынай місіяй ад Нацыянальнага Ўраду.
 
=== Пахаваньне ===
Юльюш Славацкі быў пахаваны на парыскім цьвінтары Манмартр, дзе спачываў да 14 чэрвеня 1927 году. Адноўленую, першапачатковую магілу Юльюша Славацкага, спраектаваную францускім мастаком Charles'аCharles’а Pétiniaud-Dubos можна паглядзець на гэтых могілках. У 1927 годзе прах Славацкага па загаду маршалка [[Юзэф Пілсудзкі|Юзэфа Пілсудзкага]] быў перавезены ў [[Польшча|Польшчу]]. Яго труна плыла па [[Вісла|Вісьле]] з [[Гданьск]]у да [[Кракаў|Кракава]] на караблі «Міцкевіч», які затрымліваўся ў шматлікіх рачных портах, дзе мясцовыя жыхары выказвалі пашану праху паэта. Сёлета 28 чэрвеня на дзядзінцы Вэвльскага катэдральнага сабору адбылася ўрачыстая пахавальная цырымонія. На ейным заканчэньні [[Юзэф Пілсудзкі]] прамовіў цытаваныя шмат разоў словы: «Ад імя Ўраду Рэчы Паспалітай раю Панам аднесьці труну Юльюша Славацкага да каралеўскага склепу, бо ён быў роўным каралям». Яго прах быў пакладзены каля праху [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]] ў Склепе нацыянальных прарокаў у Вэвльскім саборы. Быў улюбёным паэтам [[Юзэф Пілсудзкі|Юзэфа Пілсудзкага]].
 
== Творчасьць ==
Юльюш Славацкі зь юнацтва быў перакананы ў сваёй паэтычнай геніяльнасьці, а таксама прызначэньнем да ролі правадыра народа, гэтае перакананьне распальвала ў ім маці, Салямэя. Сказам паэта існуюць дзьве дарогі да спазнаньня абсалюту. Першая гэта навуковае спазнаньне, якое зьяўляецца аднак толькі часткай і вымагае крапатлівых, доўгіх дасьледаваньняў; другая ж заключаецца ў адкрыцьцях, якія патрабуюць ведаў пра сусьвет. Адкрыцьцё зьўляецца аднак уласьцівасьцю выбітных індывідаўумаў — адсюль перакананьні Славацкага — натхнёныя паэты павінны прымаць ролю духоўнага правадыра часткі народу.
 
Стварыў арыгінальныя вялікія драмы: «[[Кардыян (драма)|Кардыян]]» 1834, «[[Балядына]]» 1834 (выд. 1839), «[[Гарштынскі]]» 1835, «[[Ліля Вэнэда]]» 1840, «[[Мазэпа]]» 1839, «[[Срэбраны сон Салямэі]]» 1843, «[[Ксёндз Марэк]]» 1843, «[[Фантазы]]»; паэмы: «Анхэліі» 1838, «[[Бэнёўскі]]» 1841 і «[[Кароль-Дух]]». Займаўся выкшталцонай паэтынай прозай — гэта «Генэзіс з Духа» 1844 году. Вяршыня яго паэтычнага генія — цыкль таямнічых генэзійскіх лірыкаў, дзе аўтар выкладае сваю філязофскую сыстэму — эвалюцыі сьвету ад матэрыі да чыстага духа (паэма«" Кароль-Дух»" 1845—1849 гадоў). Несамавітым зьдзейсьненым прароцтвам Славацкага стаў яго верш «Pośród niesnasków Pan Bóg uderza...uderza…» (1848), да якога шамтразова заклікаў [[Ян Павал II]].
 
== Генэзійская філязофія ==
 
=== Міленарызм Славацкага ===
[[Рамантызм]], а пераважна польскі рамантызм абагачаў цікавасьці рамантыкаў таямніча-сьпірытуальнымі аспэктамі рэчаіснасьці і [[гісторыя|гісторыі]]. Гэта была як бы праграмовая рэакцыя на філязофію рацыянальнасьці эпохі [[Эпоха Асьветніцтва|Асьветніцтва]]. Разам зь містыцызмам, папулярным было вяртаньне ў кірунку забытых і старых філязофска-рэлігійных канцэпцыяў. Адной з такіх канцэпцыяў была раней хрысьціянкая ідэя [[міленарызм]]у, якая ў раньнім [[Сярэднявечча|Сярэднявеччы]] была адкінутая Рымскім Царквой. Цікавасьць да творчасьці Славацкага адрадзілася ў пэрыяд нэарамантычнага руху [[Маладая Польшча (мастацтва)|Маладой Польшчы]]. Належыў да яго Антоні Лангэ (раман «Міранда», эсэ «Жуты»), які абапіраючыся на веды з дысцыплінаў [[акультызм]]у, сьпірытызму і [[будызм]]у даў стымул крытыцы і разьвіцьцю генэзыйскай філязофіі. Лангэ сьцьвярджаў, што вызваленьне польскага народу запэўнівае ня творчасьць Міцкевіча, а ўдумлівае вывучэньне «Караля Духа»<ref>Jerzy Poradecki, Wstęp do: A. Lange, Rozmyślania i inne wiersze, Warszawa 1979, str. 20 {{ref-pl}}</ref>. Падобны погляд на гэту справу мелі таксама іншыя паэты гэтага пэрыяду, напр., Вацлаў Роліч-Ледэр ці Багуслаў Адамовіч. Тадэвуш Бой-Зеленскі ў зборніку фэльетонаў «Ці ведаеш гэты край?» спачуваў занядбаньню Славацкага ў польскім школьніцтве, ранейшай культуры і чытальніцкай сьвядомасьці поглядам высокай пазыцыі Адама Міцкевіча.
 
== Творы ==
 
=== Вершы ===
* «[[Гімн заходу сонца на моры]]» (1836)
{{Commons}}
* [http://www.wolnelektury.pl/katalog//juliusz-slowacki/ Творы Юльюша Славацкага на сэрвісе «Wolne Lektury»]{{ref-pl}}
* [http://slowacki.klp.pl/ Юльюш Славацкі  — жыцьцё і творчасьць]{{ref-pl}}
* [http://gnu.univ.gda.pl/~emcz/slowacki.html Юльюш Славацкі на «Pomorzu»]{{ref-pl}}
* [http://www.polona.pl/dlibra/collectiondescription2?dirids=8 Тэматычная калецкыя Юльюша Славацкага на «Cyfrowej Bibliotece Narodowej Polona»]{{ref-pl}}
 
{{Рамантызм}}
{{Бібліяінфармацыя}}
 
{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Славацкі, Юльюш}}
115 614

зьменаў