Розьніца паміж вэрсіямі «Эсўатыні»

232 байты выдалена ,  1 год таму
абнаўленьне зьвестак
д (Renessaince перанёс старонку Сўазілэнд у Эсўатыні: Абнаўленьне зьвестак)
(абнаўленьне зьвестак)
{{Краіна|
|Назва = Сўазілэнд |Эсўатыні
|НазваЎРоднымСклоне = Сўазілэнду |Эсўатыні
|НазваНаДзяржаўнайМове = Umbuso weSwatini<br />Kingdom of Swaziland |Eswatini
|Сьцяг = Flag of SwazilandEswatini.svg |
|Герб = Coat of arms of SwazilandEswatini.png|svg
|НацыянальныДэвіз = «Siyinqaba» («Мы — крэпасьць») |
|Месцазнаходжаньне = LocationSwaziland.svg |
|АфіцыйнаяМова = [[Ангельская мова|ангельская]], [[Мова сўаці|сўаці]]|
|Сталіца = [[Мбабанэ]] (адміністрацыйная), [[Лабамба]] (каралеўская рэзыдэнцыя) |
|НайбуйнейшыГорад = [[Мбабанэ]] |
|ТыпУраду = [[абсалютная манархія]] |
|ПасадыКіраўнікоў = [[кароль]] |
|ІмёныКіраўнікоў = [[МсваціМсўаці III]] |
|Плошча = 17 364 |
|МесцаЎСьвецеПаводлеПлошчы = 157-е |
|АдсотакВады = 0,9 |
|ГодАцэнкіНасельніцтва = 2009 |2016
|МесцаЎСьвецеПаводлеНасельніцтва = 154-е |
|Насельніцтва = 1 185 000 | 343 098
|ШчыльнасьцьНасельніцтва = 68,2 |
|ГодАцэнкіСУП = 2008 |
|МесцаЎСьвецеПаводлеСУП = 146 |
|СУП = $5,878 млрд |
|СУПНаДушуНасельніцтва = $5749 |
|Валюта = [[Лілангені]] |
|КодВалюты = SZL |
|ЧасавыПас = |
|ЧасРозьніцаUTC = +2 |
|ЧасавыПасУлетку = |
|ЧасРозьніцаUTCУлетку = |
|НезалежнасьцьПадзеі= — ад [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] |
|НезалежнасьцьДаты = <br />[[6 верасьня]] [[1968]] |
|ДзяржаўныГімн = Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati |
|АўтамабільныЗнак = SD |
|ДамэнВерхнягаЎзроўню = sz |
|ТэлефонныКод = 268 |
|Дадаткі = [[Файл:Swaziland map be.png|цэнтар|250пкс|Мапа СўазілэндуЭсўатыні]]
}}
'''Сўазілэ́ндЭсўатыні''' (да 2018 году — ''Сўазілэ́нд''; ''Umbuso we Swatini'', ''Kingdom of SwazilandEswatini'') — невялікая краіна ў [[Паўднёвая Афрыка|Паўднёвай Афрыцы]]. Ня мае выхаду да [[мора]], мяжуе з [[ПАР|Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікай]] і [[Мазамбік]]ам. Назва краіны мае паходжаньне ад племені [[Сўазісўазі]] з групы [[банту]], якое засяляе гэтыя тэрыторыі.
 
== Гісторыя ==
У І тысячагодзьдзі на тэрыторыю сучаснага СўазілэндуЭсўатыні прыбылі [[бушмэны]]. У [[7 стагодзьдзе|VII стагодзьдзі]] яны былі выцесьненыя народам [[банту]]. У [[16 стагодзьдзе|XVI стагодзьдзі]] тут была створаная племянная дзяржава народу сўазі. Гэтая краіна ваявала за незалежнасьць з [[буры|бурамі]], а потым з [[Вялікабрытанія|брытанцамі]].
 
У [[1894]] годзе тэрыторыя СўазілэндуЭсўатыні ўвайшла ў склад брытанскага пратэктарату Брытанскай Паўднёваафрыканскай Рэспублікі. У [[1903]] годзе Вялікабрытаніяй былі анэксаваныя бурскія рэспублікі разам з СўазілэндамЭсўатыні.
 
У [[1929]] годзе ўзьнікла першая сўазілэндзкая палітычная арганізацыя, мэтай дзейнасьці якой было атрыманьне незалежнасьці СўазілэндуЭсўатыні. Мэта была дасягнутая ў [[1968]] годзе.
 
У [[1973]] годзе кароль прыпыніў дзейнасьць канстытуцыі, забараніў дзейнасьць палітычных партыяў і распусьціў парлямэнт. У [[1978]] годзе была прынятая канстытуцыя, якая ўсталёўвала ў краіне абсалютную манархію.
 
Пасьля сьмерці караля [[Сабхуз ІІ|Сабхуза ІІ]] у [[1982]] годзе, уладу атрымала каралева [[Дзелівэ]]. Але каралеўская сям’я не згадзілася з гэтым, разьвязаўшы грамадзянскую вайну.
 
Сытуацыя стабілізавалася ў [[1986]] годзе, калі каралём стаў [[МсваціМсўаці ІІІ]]. З [[1989]] году распачаўся працэс дэмакратызацыі краіны. У [[1992]] годзе кароль згадзіўся ўнесьці папраўкі ў канстытуцыю, была зьмененая сыстэма выбараў. У [[1993]] годзе адбыліся першыя з 1973 году шматпартыйныя выбары. У [[2001]] годзе былі спробы вярнуць былую канстытуцыю, аднак яны былі няўдалымі. Два гады пазьней зноў прайшлі выбары, у якіх перамогу атрымаў [[Народны Рух Імбакодва]], які ў [[2005]] годзе забараніў дзейнасьць іншых партыяў.
 
== Палітыка ==
СўазілэндЭсўатыні — гэта [[канстытуцыйная манархія]]. Сучасная канстытуцыя была прынятая ў [[1978]] годзе, папраўкі былі ўнесеныя ў [[1992]] годзе. Згодна з канстытуцыяй, кіраўніком дзяржавы зьяўляецца [[кароль]], [[выканаўчая ўлада]] належыць [[урад]]у, на чале з [[прэм'ерпрэм’ер-міністар|прэм’ер-міністрам]]. Прэм’ер-міністра назначае кароль. [[Заканадаўчая ўлада]] належыць дзьвюхпалатнаму [[парлямэнт]]у. Ніжняя палата складаецца з 65 дэпутатаў (10 назначаецца каралём, 55 выбіраецца на ўсеагульных выбарах), верхняя палата складаецца з 30 дэпутатаў (20 назначае кароль, 10 выбірае ніжняя палата). Дэпутаты парлямэнту выбіраюцца на пяцігадовы тэрмін.
 
Дзейны кароль [[МсваціМсўаці ІІІ]] кіруе краінай з [[25 красавіка]] [[1986]] году. З [[1976]] году дзейнічае забарона на дзеяньне палітычных партыяў. Дазвол на дзейнасьць атрымала толькі партыя [[Народны Рух Імбакодва]]. На нелегальным становішчы існуе партыя Аб’яднаны Дэмакратычныдэмакратычны Рухрух.
 
== Адміністрацыйны падзел ==
СўазілэндЭсўатыні дзеліцца на 4 акругі:
* [[Хохо]]
* [[Лубомба]]
 
== Дэмаграфія ==
Насельніцтва СўазілэндуЭсўатыні складаецца з [[сўазі]], і невялікай колькасьці [[зулусы|зулусаў]], эўрапейцаў і мазамбікцаў. Афіцыйнымі мовамі зьяўляюцца сўазі і ангельская. Асноўная рэлігія — гэта [[хрысьціянства]], якое вызнаецца ў спалучэньні зь мясцовымі верамі. Існуць невялікія абшчыны [[іслам|мусульманаў]].
 
У СўазілэндзеЭсўатыні самая маленькая [[працягласьць жыцьця]] ў сьвеце — 34,1 году.
 
== Адукацыя і культура ==
У краіне дзейнічае адзін з [[Каледжы аб'яднанагааб’яднанага сьвету|каледжаў міжнароднай супольнасьці]] — Паўднёваафрыканскі.
 
== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons}}
{{Партал|Афрыка}}
{{Commons|Category:Swaziland|выгляд=міні}}
 
{{Краіны Афрыкі}}
159 567

зьменаў